Заметка

Աշխարհի բոլոր քաղաքներում կան շքեղ տեսարաններ ու գետնախորշեր
Աշխարհի բոլոր քաղաքներում կան շքեղ տեսարաններ ու գետնախորշեր
21.03.2014 | 12:05
Բոլորը հույսի կարիք ունեն: Դրա համար մարդիկ ամեն շաբաթ վիճակախաղի տոմս են գնում, քաղաքից քաղաք են գնում, ապրում են գետնախորշում, պարում են գիշերային ակումբում, աշխատանք են փնտրում, վստահում են, ընկերանում:
Բրիտանական 12-րդ փառատոնի շրջանակում «Նաիրի» կինոթատրոնում ցուցադրվեց Շոն Էլիսի «Մետրո Մանիլա» դրաման (գլխավոր դերերում՝ Ջեյք Մաքապագալ, Ալթեա Վեգա, Ջոն Արցիլլա): Օսկար Ռամիրեսն ընտանիքի հետ Հյուսիսային Ֆիլիպինների լեռնային շրջանների աղքատությամբ հայտնի բրնձի դաշտերից տեղափոխվում է Մետրո Մանիլա: Ֆիլմը մեծ քաղաքում տիրող բարքերի, աղքատության, համատարած խարդախության մասին է: Երբ աղջկադ ատամը ցավում է, կինդ գեղեցկուհի է, անտուն ես, քաղցած, երբ հավատում ես Աստծուն… Հայրիկ, երբ մահանաս, ո՞ւր ես գնալու` հարցնում է 9-ամյա դուստրը հորը: Օսկարը ցույց է տալիս դստրիկի սիրտը: Նրանց մյուս փոքրիկը մոր գրկում է, ամենափոքրը` կրծքի տակ:
Օսկարի կինը աշխատանք է գտնում գիշերային բարում, բժշկական հետազոտության ժամանակ պարզվում է, որ հղի է: Կաշխատի այնքան ժամանակ, քանի դեռ մարմնի ձևերը թույլ են տալիս: Գեղեցիկ դեմքին ողբերգական շքեղություն է տալիս պարտադիր շպարը: Մերկ մարմնի պարն անսովոր տխուր է:
Օսկարը աշխատանքի է անցնում զրահապատ բեռնատարների կազմակերպությունում որպես վարորդ և ընկերանում է ավագ գործընկեր Օնգի հետ: Զվարճանալ սիրող նոր գործընկերոջ հետ գիշերն անցկացնում է բարում, ուր կինը աշխատանք է գտել: Հարկադրաբար խմում է: Հարկադրաբար ընդունում է ընկերոջ օգնությունը` գետնախոշից դուրս պրծնելու հույսով: Զվարճանքներ սիրող աշխարհը մեկի ազնվությունն է գնում, մյուսի` մարմինը: Օսկարը պարզում է, որ Օնգը երկար ժամանակ սպասել է այնպիսի մարդու ժամանմանը, ինչպիսին ինքն է: Գործընկերոջ բարությանն ի պատասխան պետք է օգնի Օնգին թալանելու այն կազմակերպությունը, որտեղ աշխատում են: Ոչ թե հանուն երազանքի, այլ որովհետև այլընտրանք չունի: Սա երազանքի ձևերից ամենավատն է: Կարծում եմ, ռեժիսորն անտեսանելի մի գծով համադրում է երկու ընտանիքների պատմությունը: Մի դեպքում ներկայացնում է գետնախորշերում ապրող հույսը, սերը, ազնիվ, լավ ապրելու ձգտումը, կյանքի «հոգեվարքը»: Մյուսում` լավ ապրելու մոլուցքն է, ուր սեր չկա, իսկ միջոցների մեջ խտրություն չեն դնում: Օնգի պատշգամբից քաղաքը երևում է իր ողջ շքեղությամբ, անսովոր լույսերով: Աշխարհի բոլոր քաղաքներում կան շքեղ տեսարաններ ու գետնախորշեր: Կան մարդիկ, որոնք չեն խաղում իրենց բաժին ընկած խաղի կանոններով, երբ լավ կյանքը մարտահրավեր է նետում` հյուրասեր տանտիրուհու լայն ժպիտով: Ինչպես Դոստոևսկու «Ոճիր և պատիժ» հանրահայտ վեպում, այստեղ նույնպես մարդասպանը մարդասպան չէ, իսկ մարմնավաճառը սուրբ է:
Ֆիլմի վերջաբանը անսպասելի է, բայց ոչ անհամոզիչ: Օսկարը հանուն երազանքի չի մեռնում, այլ մեռնում է, որովհետև այլընտրանք չունի: Նրա կինը զավակների հետ հեռանում է Մետրո Մանիլայից` տանելով գողացած ոսկե արկղի բանալին ու Օսկար Ռամիրեսի երազանքը: Օսկարը չի հասցնի ծերանալ, չի պատմի աղջկան բրնձի դաշտերի, Մետրո Մանիլայի, երազանքների ու թափառումների մասին, նրա փոքրիկները գուցե երբեք էլ չիմանան, թե ինչ է լինում մարդու հետ, երբ նրան պատին են դեմ տալիս: Օնգը, ի վերջո, մի հարցում ճիշտ էր՝ հույսը բոլորին է պետք, բոլորն են վիճակախաղի տոմսեր գնում, բայց ոչ ոք ոչինչ չի շահում:
Ֆիլմի դիտումից հետո հասկանում ես, որ խաղ չկար, էկրանին իրական կյանքն էր, Մետրո Մանիլան, մեծ քաղաքի լույսերն ու լոգարանի ծորակից իջնող ջրի շիթերին խառնվող արցունքները:
Հավելենք, որ ներառական և հաղորդակցության խնդիրներին նվիրված բրիտանական ֆիլմերի փառատոնն անցկացվեց Երևանում, Գորիսում, Գավառում և Գյումրիում: Բացման հանդիսավոր արարողությունը տեղի ունեցավ «Մոսկվա» կինոթատրոնում` «Ամառը փետրվարին» ֆիլմով:
Երևանում բրիտանական խորհրդի արվեստի ծրագրերի ղեկավար Նարեկ Թովմասյանը մեզ հետ զրույցում նշեց, որ բրիտանական կինոն այսօր մեծ ճանաչում ունի աշխարհում, իսկ բրիտանական BAFTA կինոարվեստի մրցանակաբաշխությունը որակի երաշխիք է կինոաշխարհում: «Մենք ուրախ ենք, որ այս տարի «Լավագույն ֆիլմ» անվանակարգում Օսկարի արժանացած «Ստրկության 12 տարի» ֆիլմը բրիտանացի ռեժիսորի աշխատանք է,- ասաց նա:- «Մետրո Մանիլան» 2013 թվականի արտադրության ֆիլմ է: Այն մեր օրերին համահունչ սյուժե ունի, որը մտածելու և խորհելու տեղիք է տալիս»:
Անդրադառնալով մեր` «Ո՞րն է կինոյի դերն ու նշանակությունը ժամանակակից աշխարհում, ուր առաջին պլանում են համացանցը, արագությունը, վիրտուլ փոխհարաբերությունները», հարցին` պատասխանեց. «Կինոն արվեստի այն ճյուղն է, որ մանրադիտակային ճշգրտությամբ վերարտադրում է մեզ շրջապատող իրականությունը: Կինոյի դերն այսօր առավել քան երբևէ կարևոր է, քանի որ մեզ հնարավորություն է տալիս մի պահ կանգ առնելու և խորհելու այսօր բոլորիս համակած խելահեղ վազքի մասին»:
Հավելենք, որ փառատոնի շրջանակում ներկայացվում են ժամանակակից բրիտանական կինոարվեստի լավագույն և հաջողված աշխատանքները` բոլոր հնարավոր ժանրերով` կատակերգությունից և հոգեբանական թրիլլերից մինչև փաստական դրամա: Հիմքում ընտանեկան հարաբերություններն են, սոցիալական խնդիրները, սերը:

Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ
http://www.irates.am/hy/1395389235

Заметка

«Հայոց պատմության թեմաներով կարելի է նկարահանել «Գլադիատորից» ոչ պակաս հետաքրքիր ֆիլմեր»

«Հայոց պատմության թեմաներով կարելի է նկարահանել «Գլադիատորից» ոչ պակաս հետաքրքիր ֆիլմեր»

14.03.2014 | 12:51

Հայոց պատմության մեջ իրենց կենդանության օրոք երեք արքա է աստվածացվել` Տիգրան Մեծը, Արտավազդ 2-րդը և Նեմրութի սրբավայրը կառուցող Անտիոքոս 1-ին Երվանդականը: ԵՊՀ դասախոս, հայոց պատմության ամբիոնի դոցենտ ԱՐՏԱԿ ՄՈՎՍԻՍՅԱՆԻ հեղինակած ֆիլմաշարը նվիրված է այս արքաներին:
«Արտավազդ Բ. Պատիվը՝ կյանքից վեր» գիտահանրամատչելի ֆիլմի պրեմիերան (ռեժիսոր` Վահե Սուքիասյան) կայացավ բոլորովին վերջերս` «Մոսկվա» կինոթատրոնում: Հանդիսատեսների քանակից դատելով՝ մեզանում հայագիտական ֆիլմերի մեծ պահանջարկ կա: Շատերը ոտքի վրա էին դիտում ֆիլմը: Նախորդ ֆիլմերը նույնպես լեփ-լեցուն դահլիճներում են անցել: Արտավազդ 2-րդի մասին պատմող ֆիլմի նկարահանմանը աջակցել է ամերիկահայ բարերար Նունե Սերոբյանը: Ֆիլմը նվիրվում է նրա ամուսնու` Ջո Յարալյանի հիշատակին:

-Որտե՞ղ է նկարահանվել ֆիլմը, ի՞նչ նպատակի է այն ծառայելու:
-Նկարահանումները կատարվել են Արտաշատի և Արմավիրի հնավայրերում, Մատենադարանում, Արևմտյան Հայաստանում, Պարսկաստանում: Այս և մեր մյուս գիտահանրամատչելի ֆիլմերի նպատակը ճանաչողական է և քարոզչական: Մեր այս ֆիլմերը կարելի է օգտագործել նաև բուհերում և դպրոցներում՝ իբրև ուսումնաօժանդակ միջոցներ: Ցավալի, բայց հայտնի փաստ է, որ մեր ուսումնական հաստատությունները հարուստ չեն նյութատեխնիկական առումով: Իմ փորձից ելնելով՝ ասեմ. դասախոսի դիմաց նստած է 80-100-հոգանոց լսարան, իսկ պատից, լավագույն դեպքում, մի քարտեզ է կախված, վերջում նստածներն արդեն քարտեզը չեն տեսնում: Մինչդեռ ֆիլմում ընդգծվում են քարտեզի համապատասխան շրջանները, ցուցադրվում են հնավայրերը, հնագիտական նյութերը: Ի վերջո, ֆիլմն ուղեկցվում է երաժշտությամբ, ինչն էլ իր հերթին ավելի տպավորիչ ու ներգործող է դարձնում նյութը: Հետագայում, եթե հնարավորություն ունենանք, կավելացնենք նաև բեմականացված խաղարկային տեսարանները, որոնք կարող են ավելի գրավիչ դարձնել ֆիլմը:
-Կարելի՞ է ասել, որ աշխարհում գիտական նորություններին տեղեկանում են գիտահանրամատչելի ֆիլմերի միջոցով:
-Նա՛և գիտահանրամատչելի ֆիլմերի միջոցով: Գիտական նորություններին նախ և առաջ ծանոթանում են գիտահետազոտական հիմնարկներում, գիտական նստաշրջաններում, լայն զանգվածները, այո, հանրային հետաքրքրություն ներկայացնող նորություններին տեղեկանում են հաղորդումների և գիտահանրամատչելի ֆիլմերի միջոցով: Հաճախ է ասվում, որ մեզանում կա գիտահանրամատչելի հաղորդաշարերի պակաս, բայց, չգիտես ինչու, չի լրացվում այդ բացը: Ֆիլմերն անհամեմատ արդյունավետ են, ավելի տպավորիչ, քան հաղորդումները, բայց և ավելի մեծ ծախսեր են պահանջում:
-Նախորդ զրույցի ժամանակ ասացիք, որ մեր պատմության մեջ շատ հետաքրքիր թեմաներ կան: Ըստ Ձեզ` հատկապես ո՞ր թեման կարող էր դառնալ համաշխարհային հետաքրքրություն ներկայացնող գեղարվեստական ֆիլմի սյուժե:
-Առիթ ունեցել եմ ասելու, որ առանց երկար մտածելու գոնե 100 թեմա կթվարկեմ, ընդ որում, դրանցից շատերը, եթե լավ նկարահանվեն, հետաքրքրության առումով, ասենք, «Գլադիատորից» պակաս չեն լինի: Հենց «Արտավազդ 2-րդը» բացառիկ գեղարվեստական ֆիլմ կդառնար: Տեսեք՝ արքան, որ ստեղծագործում է, և՛ պոետ է, և՛ գիտության մարդ: Երկիրը հայտնվում է ծանր վիճակում, նա իր անձը զոհաբերում է հանուն երկրի ու ժողովրդի, իսկ գերի ընկած ժամանակ հռոմեական թշնամի միջավայրն անգամ հիանում է նրա հոգու և ընտանիքի վեհանձնությամբ: Արգիշտի Առաջինն ինչո՞ւ չի դառնում գեղարվեստական ֆիլմի հերոս, վերջին հաշվով, մեր մայրաքաղաքի հիմնադիրն է, կամ Տիգրան Երվանդյանը, Արտաշես 1-ինը: Տիգրան Մեծի մասին այնքան շքեղ դրվագներ կան, որ ամեն դրվագ առանձին ֆիլմ կարող էր դառնալ: Բացառիկ հետաքրքիր սյուժեներով ֆիլմեր կարելի է ստանալ Արշակունյաց և Բագրատունյաց դարաշրջանների պատմական դրվագներից: Կիլիկյան Հայաստանն ընդհանրապես ֆանտաստիկ է, աշխարհի խաչմերուկն էր ժամանակին: 19-րդ դարավերջի և 20-րդ դարասկզբի ֆիդայական շարժման, Արցախյան ազատամարտի մասին դրվագներ ունենք, հերոսապատումներ, որ կարող են հրաշալի ֆիլմեր դառնալ: Կարելի է նաև հայկական արքայական դինաստիաների պատմությունը վերածել սերիալի: Այլ հարց է, որ պետք է ճաշակով նկարահանել (հակառակ դեպքում լավ է ընդհանրապես չանդրադառնալ այդ թեմաներին, քան վատ անելով՝ փչացնել գաղափարը): Օրինակ, կորեական պատմական սերիալներն ինչքա՞ն ճաշակով են արված: Այսօր թուրքերն են նկարահանում իրենց պատմական սերիալները՝ հաճախ կեղծիքներ մատուցելով աշխարհին:
Սերիալով կարելի է ազգային ոգին բարձրացնել, բայց կարելի է նաև աղբ լցնել ժողովրդի հոգեբանության մեջ, ինչպես մեզանում հիմա անում են: Նույն ատոմային էներգիան և՛ նորմալ կյանքի ապահովման միջոց է, և՛ Հիրոսիմա-Նագասակի է դառնում։ Եթե մի օր որոշենք ազգային սերիալներ նկարահանել, պետք է նկատի ունենանք, որ դրանք միայն սկզբում են մեծ ծախս պահանջելու՝ արքունիքի տեսարան, տաճարի տեսարան, զենքեր, հագուստներ և այլն: Փոխարենը դրանց տված օգուտն անգնահատելի կլինի։
-Դուք Ձեր ֆիլմերով անդրադարձել եք արքաների, որոնք աստվածացվել են կենդանության օրոք: Մեր ժամանակներում ճիշտ հակառակն է, չկան վստահություն, ակնածանք: Ի՞նչն է փոխվել:
-Նախաքրիստոնեական շրջանում, ըստ էության, բոլոր արքաները մահվանից հետո աստվածացվել են: Եզակի էին արքաները, որոնց աստվածացնում էին կենդանության օրոք: Քրիստոնեական շրջանում կային տիտղոսներ` Արքայից արքա, Մեծագործ, Բարեպաշտ, Ողորմած, որոնցով ժամանակակիցները մեծարել, արժևորել են արքաներին: Այս առումով, իհարկե, ցավալի է այն, ինչ կատարվում է այսօր: Երբեմն ընկերներս ասում են` ներկա իրականության մեջ լավը չտեսնելով` պատմաբանի մասնագիտություն ես ընտրել, որ գոնե անցյալով մխիթարվես: Գուցե: Ամեն դեպքում, շատ կարևոր է նոր սերնդի մեջ սերմանել, որ ինքը վաղվա պետական գործիչն է, պետք է գործի այնպես, որ մնա պատվավոր հիշողությամբ: Անկախ Հայաստանը երեք նախագահ է ունեցել, ցավոք, երեքից ոչ մեկի մասին ժողովուրդը դրվատանքով չի խոսում: Հիշում եք, անեկդոտ-հարց կար մարտիմեկյան տխուր օրերին. հարցնում էին` եթե նավակի մեջ երեք հոգի լինի` Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, Ռոբերտ Քոչարյանը և Սերժ Սարգսյանը, նավակը խորտակվի, ո՞վ կփրկվի: Պատասխանում էին` կփրկվի հայ ժողովուրդը: Սա ցույց է տալիս ժողովրդի հավաքական բացասական վերաբերմունքը: Ցավով եմ սա ասում, որովհետև ես այս երկրի քաղաքացին եմ։
-«Հազվադեպ կարելի է հանդիպել, երբ արքան, փրկելու համար ժողովրդին կամ երկիրը, զոհաբերել է իր անձը: Այդպիսին էր Մեծ Հայքի բանաստեղծ արքան»,- ասվում է ֆիլմում: Ի՞նչ է կատարվում այսօր, ո՞ւր է գնում աշխարհը:
-Շատ բարդ հարց է, երևի Աստծուն պետք է դիմել այդ հարցով։ Պատմության մեջ բոլոր ժամանակներում տարատեսակ նեղ շահերի համար զոհաբերել են ժողովուրդներին: Դրա համար էլ պատմության մեջ առանձնանում են վեհանձն գործիչները: Եվ պատահական չէ, որ մեր ստեղծած և ծրագրած ֆիլմերում մենք կենտրոնանում ենք անցյալի մեծագույն գործիչների կերպարների վրա, որոնք կարող են և պետք է չափանիշ դառնան նոր սերնդի համար:
-Ասել էիք` ինչ-որ ռաբիս երգի հոլովակի նկարահանման համար ծախսվել է 10-12 հազար դոլար, նույն գումարով, հնարավոր էր պատրաստել բավականին լավ հաղորդումներ կամ գիտահանրամատչելի ֆիլմ: Կարծում եք` հովանավորվում են այդ կարգի ծրագրերը, որովհետև ռաբիսի, շոու ասվածի պահանջարկն ավելի՞ շատ է:
-Այո, անճաշակությունը շատ է եթերում: Լավ գործ անելու համար մենք շատ հաճախ կամքի պակաս ունենք: Ոմանց համար այդ 10-12 հազարը մեկ խնջույքի գումար է: Կարելի է այդ խնջույքը չանել, փոխարենը, ասենք, մուլտֆիլմ ունենալ, որ իր երեխաները, թոռները նորմալ հայկական թեմայով մուլտֆիլմեր նայեն, ոչ թե ստիպված բավարարվեն միայն օտարաստեղծ մուլտֆիլմերով՝ ճապոնական Նարուտո, իսլամական Ալադին կամ ռուսական «Մաշան և արջը» և այլն: Անկախ Հայաստանի պատմության մեջ «Սասունցի Դավիթ» մուլտֆիլմի նկարահանումը նախաձեռնվեց, այն էլ, հիշում եք, տարիներով ձգձգվեց ֆինանսների պատճառով, հիմա էլ զգացվում է, որ սյուժեն մուլտֆիլմի կեսից շատ արագ է զարգանում-վերջանում:
-«Երկու կրակի արանքում»՝ ֆիլմում նման խորագիր կա: Այսօր էլ մեր երկիրը երկու կրակի արանքում է: Ի՞նչ է մատնանշում ֆիլմը:
-Այս վիճակը նոր չէ, բնականաբար: Ի դեպ, Հայաստանն այդպիսի իրավիճակում հայտնվեց հենց Արտավազդ Բ-ի ժամանակաշրջանից, իսկ 1801-ից մեր պատմության մեջ ստեղծվեց ավելի բարդ իրավիճակ, երբ երկիրը բաժանվեց երեք մեծ տերությունների միջև: Այսօր մենք հայտնվել ենք ռուսական և արևմտյան բևեռների արանքում: Փոքրաթիվ բնակչությամբ երկիրը պետք է փորձի լուծումներ գտնել, ամենակարևորը, պետք է ունենա երկրի նվիրյալ առաջնորդներ, որոնք ցանկացած միջազգային իրադրության մեջ երբեք չգնան ազգային շահերի զոհաբերման ճանապարհով: Ի վերջո, Ռուսաստանի հետ էլ կարելի է լեզու գտել, Արևմուտքի հետ էլ` առանց տրորելու ազգային շահերը: Կրկնեմ՝ հայոց արքաներին նվիրված ֆիլմաշարի նպատակը հենց դա է` նոր սերնդին դաստիարակել անցյալի վեհ կերպարների օրինակով ու հոգեբանությամբ: Ամեն հայ երեխայի մեջ կուզենայի այն գաղափարը սերմանված լիներ, որ ես եմ հայոց երկրի տերն ու արքան ու նաև, եթե հարկ լինի, ես եմ այդ երկրի համար առաջին զոհաբերվողը: Ցավոք, այսօր մեր մտածողության մեջ դա գրեթե բացակայում է: Հոմո-սովետիկուսի մտածողությունը չէր կարող այդպիսին լինել, իսկ մենք այսօր խորհրդային շրջանից շատ բաներ ենք ժառանգել, ու, ցավոք, վատ բաներ:
-Դարակներում մնալու վտանգ չի՞ սպառնում Ձեր ֆիլմերին:
-Բացարձակապես՝ ոչ: Ֆիլմի շնորհանդեսից հետո ամեն օր զանգում են, հետաքրքրվում, թե հաջորդ դիտումը ե՞րբ կլինի, սկավառակներ կթողարկվե՞ն, թե՞ ոչ: Ռուսերեն և անգլերեն թարգմանություններն ավարտելուց հետո կթողարկվի եռալեզու սկավառակը՝ նաև արտերկրում լայնորեն տարածելու նպատակով: Ֆիլմերը կտեղադրվեն նաև համացանցում, և ամեն հայ երեխա իր տանը նստած ազատ կներբեռնի, կդիտի, ինչը մեզ համար շատ կարևոր է:

http://www.irates.am/hy/1394787198
Զրույցը` Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ

Заметка

«Մենք վաճառված տոմսերի գումարով պատերին թանկ նկարներ չենք կախում, թանկ մեքենաներ չենք գնում, դերասաններին ենք վճարում»
«Մենք վաճառված տոմսերի գումարով պատերին թանկ նկարներ չենք կախում, թանկ մեքենաներ չենք գնում, դերասաններին ենք վճարում»
11.03.2014 | 12:18
Սոս Սարգսյանի անվան համազգային պետական թատրոնը թատերասերների դատին կհանձնի Վիլյամ Շեքսպիրի «Համլետը»` Վիգեն Չալդրանյանի բեմադրությամբ: Թատրոնի տնօրեն ՎԱՐԴԱՆ ՄԿՐՏՉՅԱՆԸ տեղեկացրեց, որ նախատեսվում է ևս երկու առաջնախաղ: Նարինե Գրիգորյանը կբեմադրի Դանիիլ Խարմսի «Խենթերը» պայմանական վերնագրով ներկայացումը: Հավանաբար, մի կատակերգություն էլ կբեմադրի Սամսոն Ստեփանյանը` «Ծիծաղելի փողեր» պայմանական վերնագրով:
Համազգային թատրոնի ներկայացումները տեղի են ունենում Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի բեմում:
-Համազգային թատրոնի շենքի հարցը դեռևս առկախ է: Կարելի՞ է ասել, որ այն շարունակում է մնալ Համազգայինի թիվ մեկ խնդիրը:
-Իհարկե, դա համազգային թատրոնի առաջնային խնդիրն է, մեծ նպատակը: Միևնույն ժամանակ, համազգային թատրոնի կենսագործունեությունը պայմանավորված չէ շենքի լինել-չլինելու խնդրով: Պարզապես, շենք չունենալու հանգամանքը էականորեն խանգարում է մեր կենսագործունեության բնականոն ընթացքին, մենք պարտավորված ենք հարմարվելու, շարունակ զիջումների գնալու, ստիպված ենք մեր ստեղծածը, մեր անունը խառնել ուսանողական ներկայացումների հետ: Մի օրինակ եմ ուզում բերել, Բոստոնի «Railway» թատերախմբի դերասանների հետ էինք զրուցում, ասացին` 15 տարվա թատերախումբ ենք, 10 տարի պայքարեցինք, և մեր իշխանությունները մեզ շենք տվեցին: Իրենք, որպես այդպիսին, ամերիկյան թատերական համակարգում երևույթ չեն: Մենք 22 տարի, ընդ որում, Սոս Սարգսյանի գլխավորությամբ, ազնվորեն ծառայել ենք պետությանը, ժողովրդին և չենք կարողացել հասնել մեր նպատակին, ինչին հասել են մի խումբ երիտասարդներ: Ես չեմ վախենում ասելուց, որ համազգային թատրոնը բազմաթիվ ներկայացումներ է ունեցել, որոնք հայկական թատերական իրականության մեջ երևույթ են, վստահաբար ասում եմ նաև, որ համազգային թատրոնն ունի ամենատաղանդավոր երիտասարդական դերասանական կազմը և չունի ամենատարրական պայմանները:
-Ի՞նչն է հանդիսատեսին բերում թատրոն` լավ ներկայացո՞ւմը, դերասանական կա՞զմը, ռեժիսո՞րը:
-Հանդիսատես ունենալու առաջին պայմանը լավ ներկայացումն է: Կարող է հայտնի դեմք խաղալ ներկայացման մեջ, բայց ներկայացումը չապրի, հանդիսատեսը չսիրի այն: Լավ ներկայացումն էլ իր հերթին պահանջում է մաքուր, լավ աշխատանք: Մեր թատրոնը մի սկզբունք ունի, որը Սոս Սարգսյանն է մեր մեջ արմատավորել՝ երբեք ոչինչ ի միջի այլոց չանել: Ամեն բան պետք է արվի որակով, նպատակով և ճաշակով: ՈՒնեցել ենք ներկայացումներ, որ չեն ապրել: Բայց դրան զուգահեռ կան սիրված ներկայացումներ, որոնք մշտապես անցնում են լեփ-լեցուն դահլիճներում` «Մի գավաթ բարություն», «Sale», «Հացի խնդիր», «Բլեզ», «44 աստիճանի վրա» և այլն:
Թատրոնը համախմբային արվեստ է: Ինձ համար միշտ անհասկանալի են քննարկումները, թե ո՞րն է ավելի կարևոր` դրամատո՞ւրգը, դերասա՞նը, թե՞ բեմադրիչը: Բոլորն էլ կարևոր են: Պետք է դնել լավ ներկայացման խնդիր, մնացած հարցերը հանդիսատեսին չեն հետաքրքրում:
-Բայց ոչ վաղ անցյալում հանդիսատեսը թատրոն էր գնում նայելու, ասենք, Ֆրունզիկ Մկրտչյանին, Կարպ Խաչվանքյանին:
-Բացառիկ անհատների մասին չէ խոսքը, դա ուրիշ խոսակցություն է: Ստանիսլավսկին մի առիթով ասել է, որ եթե բոլոր դերասանները տաղանդավոր լինեին, ռեժիսորական հնարամտություններ կիրառելու կարիք չէր լինի: Բայց եկեք հարցին այլ տեսանկյունից նայենք՝ ինչո՞ւ Ֆրունզիկ Մկրտչյանը չխաղաց «Սիրանո դը Բերժերակը», այլ խաղաց «Պաղտասար աղբարը» ու շատ այլ ներկայացումներ: Թե՞ Կարպ Խաչվանքյանի բոլոր ներկայացումներն էին լավը: Նա շատ ավելի լուրջ, համաշխարհային մասշտաբի կերպարներ է կերտել, որոնք հայտնի չեն, բայց «Տաքսի-տաքսին» բոլորին հայտնի է, որովհետև հեշտ է, մատչելի: Մինչդեռ դա իր արվեստի շատ փոքր մասն է:
-Մեր բեմադրիչները հազվադեպ են անդրադառնում Ժամանակակից դրամատուրգների գործերին: Ձեր կարծիքով` չկա՞ն լավ գործեր, թե՞ բեմադրիչները չեն համարձակվում նոր գործի մոտենալ, որը ժամանակի քննություն դեռ չի անցել: Չնայած հայտնի դրամատուրգներ, քիչ թե շատ, ունենք:
-ՈՒնենք լավ դրամատուրգներ և անկեղծ լինելու համար ասենք, որ նրանց գործերը բեմադրվում են: Իմ կարծիքով` այստեղ մտածելակերպի խնդիր կա, ռեժիսոր-դրամատուրգ փոխվստահության խնդիր: Ռեժիսորին պետք է թույլ տաս ազատ ստեղծագործել, իսկ ժամանակակիցները շատ են կառչում իրենց ստեղծագործությունից: Դասականի դեպքում ոչ ոք չի ասի` ինչո՞ւ այսպես կամ այնպես արեցիր: Երբ Երվանդ Ղազանչյանի հետ բեմադրում էինք «Չարենցի ուղղիչ տունը», Աղասի Այվազյանն ասաց` սա քո ներկայացումն է, ես չեմ միջամտելու: Եթե դրամատուրգների մեջ գերակշռի բեմադրիչին ազատ թողնելու այս մտածելակերպը, ամեն ինչ շատ ավելի հեշտ կլինի: Մեծ մասամբ դրամատուրգները խանդով են վերաբերվում իրենց ամեն բառին: Հասկանում եմ, իրենք ապրել են դա, գիշերներ են լուսացրել, բայց եթե ուզում ես, որ գրականությունդ ունենա իր թատերական արտահայտությունը, պիտի որոշակի փոխզիջման գնաս:
-Քանի որ խոսեցիք Աղասի Այվազյանի մասին, հարկ է նկատել, որ նրա պիեսները քիչ են բեմադրվում: Ձեր թատրոնի խաղացանկում նույնպես չկան:
-Նախ և առաջ, ես չունեմ Այվազյան բեմադրելու առաջարկ` ռեժիսորների կողմից: Մեր քաղաքում կան ռեժիսորներ, որ ասում են` դուք ասեք, թե ինչ անենք: Արդեն ինչ-որ բան կոտրվում է իմ մեջ: Եթե ես պետք է գաղափարը տամ, ինքս էլ կբեմադրեմ: Ես կարող եմ ստեղծել դաշտ, որ իրենց գաղափարներն իրականանան:
-Մայր թատրոնի տնօրենը մեզ հետ զրույցում նշեց, որ գնալով հանդիսատեսի պակասն ավելի է զգացվում, ու երբ ուրիշ թատրոնների 300-տեղանոց դահլիճում 200 հոգի է լինում, ասում են՝ դահլիճը լիքն է, իրենց պարագայում լիքը դահլիճը ենթադրում է 600-700 հանդիսատես, որն ապահովելը բարդ խնդիր է այսօր: Ի՞նչ կասեք այս մասին: Գիտեմ, որ հանդիսատեսի պակասից երբեք չեք դժգոհել:
-Ես հասկանում եմ ասածի տրամաբանությունը, բայց շատի-քչի հարց չենք լուծում: Մեծ թատրոնների հնարավորությունները նույնպես մեծ են, նաև այդ տեսանկյունից կարող ենք նայել: Հարցն այն չէ, որ մենք ավելի լավ ենք աշխատում, իրենք՝ ավելի վատ, կամ հակառակը: Հանդիսատեսի խնդիր մենք չունենք, ինձ համար կարևորը Հայաստանում արվեստասերների թվի շատացումն է: Թող լինեն դասական երաժշտության սիրահարներ, թանգարանի սիրահարներ, դրանով ազգն ավելի բարիանում է, ավելի մաքրվում, հարստանում: Մենք չափազանց քաղաքականացված ենք, քաղաքական որևէ նորություն այնքան արագ է տարածվում ժողովրդի մեջ, որ ուղղակի ապշում ես: Երբ հարկ է լինում որևէ մշակութային իրադարձություն տարածել, դա արդեն գումար արժե: Ես ցավով պետք է ասեմ, որ մեզնից գումար ուզեցին առավոտյան հեռուստածրագրում հյուր ընդունելու համար: Թեև Հանրային հեռուստաընկերությունը, «Երկիր մեդիան», «Արը», «Կենտրոնը» միշտ աջակցել են մեզ:
-Ներկայացումների տոմսերը մատչելի՞ են:
-Այո, մատչելի են, ավելի էժան չի կարող լինել: Մեր տոմսերը 1000-1500 դրամ են, դրանց իրական արժեքը, ըստ իս, մեկ 0-ով ավելի է: Բայց քանի որ մենք պետական թատրոն ենք, ստանում ենք պետական աջակցություն, պարտավորվում ենք մեկ «0»-ով պակաս վաճառել: Դա պետական թատրոնի առավելությունն է: Կոմերցիոն թատրոնների, թատերախմբերի ղեկավարներից հաճախ լսում ես, որ իրենց տոմսերը թանկ են, որովհետև լավն են ներկայացումները: Նման բան չկա: Մեր հանդիսատեսի թիվը տարեկան կտրվածքով ոչ միայն չի զիջում, այլև մի քանի անգամ ավելի է: Շատերը շփոթմունքի մեջ են, կարծում են` «Յոթ ու կեսն» է լավ ներկայացումը: Դե թող ապրի այդ բեմադրությունը, շաբաթը երկու անգամ թող բեմադրեն:
-Բացասաբա՞ր եք վերաբերվում, երբ թատրոնի դերասանը խաղում է սերիալում, աշխատում ակումբներում և այլն: Դա պայմանավորված է ցածր աշխատավարձո՞վ:
-Աշխարհում ամենուր դերասանները նկարահանվում են կինոյում, հեռուստասերիալներում, ձայնագրությունների են մասնակցում, կրկնօրինակումներ են անում: Իսկ ո՞վ պետք է անի: Դա իրենց աշխատանքն է: Շատ քիչ դերասաններ կան, որ միայն թատրոնում են խաղում: Պետք է դուրս գալ այդ հնացած մտածելակերպից, թե դերասանը գերբնական երևույթ է, իրեն պետք է փող տան, լավ նայեն: Այո, դերասանը կարևորագույն երևույթ է, մոգ է, բայց դերասանը պետք է աշխատի: Ասեմ նաև, որ կոնկրետ մեր թատրոնի պարագայում դերասանները յուրաքանչյուր հանդիսատեսի մուտքից հավելավճար են ստանում: Մենք վաճառված տոմսերի գումարով պատերին թանկ նկարներ չենք կախում, թանկ մեքենաներ չենք գնում, դերասաններին ենք վճարում: Ես հպարտ եմ դրանով:
-Մարզերում հյուրախաղեր ունենո՞ւմ եք:
-Հաճախ ենք ունենում, և հաճախ են լինում հիասթափությունները: Տեղական ինքնակառավարման մարմիններն առանձնապես շահագրգռված չեն: Տարին գոնե մեկ անգամ անվճար ներկայացումներ ենք ունենում Արցախում, որտեղ շատ սիրված են: Բայց անցյալ տարի տոմսեր վաճառեցինք, ստացված գումարը տրամադրեցինք Ստեփանակերտում կառուցվող Սուրբ Մայր Աստվածածին եկեղեցու շինարարությանը: Ես նույնիսկ չգիտեմ՝ ինչքան գումար է հավաքվել, անկեղծ ասած, հետաքրքիր էլ չէ: Կարևորը՝ իմ դերասանները վստահ են, որ գոնե մի քար տեղադրել են կառուցվող եկեղեցու հազարավոր քարերի մեջ:
-Դրսում հյուրախաղեր նախատեսվո՞ւմ են:
-Մենք ամեն տարի Հայաստանի սահմանները հատում ենք: Անցյալ տարի հյուրախաղեր ենք ունեցել ԱՄՆ-ում, Լիբանանում, Էստոնիայում, Գերմանիայում: Այս տարի դեռ հստակ չեմ կարող ասել` երբ և որտեղ ենք հանդես գալու:
-ՈՒսումնական հաստատություններում հնարավո՞ր է, որ վերականգնվի թատրոնի տոմսերի վաճառքի աբոնեմենտային սկզբունքը: ՈՒնե՞ք ներկայացումներ, որոնք կարող են ընդգրկվել ուսումնական ծրագրում:
-Այո, ունենք ուսումնական ծրագրային ներկայացումներ տարբեր տարիքային խմբերի համար, օրինակ` Հրանտ Մաթևոսյանի «Կայարանը», Մկրտիչ Խերանյանի «Շխոնց Միհրանը», որ, կարծում եմ, ամեն հայ մարդ պիտի նայի:
-Եվ վերջին հարցը: Թվում է, սիրում ենք մեր արվեստագետներին, արտիստներին, բայց Վարդան Պետրոսյանի օրինակով տեսանք, որ մեր հասարակության վերաբերմունքը շատ հակասական է, ծայրահեղ բևեռացված: Մի մասը պաշտպանում էր դերասանին, մյուս մասը, այսպես ասած, նրա դեմ էր:
-Ախր պետք է հասկանալ բոլոր կողմերին: Այն, ինչ կատարվեց, այնքան ողբերգական է, որ գնահատական տալու իրավունք չունենք, միայն Աստված կարող է դատել: Նախախնամություն կար, ճակատագիր: Կարծում եմ` լավագույն պատասխանը Վարդանը տվեց, ասաց` ես ինքս եմ ինձ դատապարտել մինչև կյանքիս վերջ: Այստեղ ճիշտ ու սխալ ման գալը, իմ կարծիքով, բարոյական չէ:
Զրույցը` Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ

http://www.irates.am/hy/1394526036

Заметка

«Հռոմից հին մայրաքաղաքը»

«Հռոմից հին մայրաքաղաքը»

10.03.2014 | 15:50

Նկարահանվում է ֆիլմ Երևանի պատմության մասին: Նկարահանումներն իրականացվել են Լոնդոնում, Փարիզում, Հռոմում, Մոսկվայում, Իրանում, Արևմտյան Հայաստանում և այլուր: Ֆիլմի հեղինակը պատմաբան Արտակ Մովսիսյանն է, ռեժիսորը` Արտակ Ավդալյանը: Ֆիլմը ներկայացվելու է երեք լեզվով` հայերեն, ռուսերեն, անգլերեն:

«Իրատես de facto»-ի հետ զրույցում ԱՐՏԱԿ ՄՈՎՍԻՍՅԱՆԸնշեց, որ վերջին շրջանում Ադրբեջանն իր հակահայկական քարոզչությամբ բոլոր սահմաններն անցել է: Հայաստանի Հանրապետությունը ներկայացնում են որպես Արևմտյան Ադրբեջան, Երևանը Էրիվան է, որ իբր 500 տարի առաջ հիմնել է ոմն Ռևան Գյուլի խան, Էջմիածինը քրիստոնյա ադրբեջանցիներն են կառուցել և այլն: «Ֆիլմը պատասխանում է նաև այս հարցերին,— ասաց նա,- բայց կեղծարարությանը վերաբերող հատվածն այնքան մեծ էր, որ բուն նյութից հեռանում էինք, ստացվում էր ֆիլմ` ֆիլմի մեջ»:
Արդյունքում երկու ֆիլմ է ստեղծվում: Երևանին նվիրված 50-րոպեանոց ֆիլմը կոչվում է «Հռոմից հին մայրաքաղաքը»: Երկրորդ` «Պատմության կեղծարարները. Ադրբեջան» ֆիլմն ունի 25 րոպե տևողություն: Ընդ որում՝ 2-րդ ֆիլմից կառանձնացվեն 4-5-րոպեանոց տեսանյութեր ու կտեղադրվեն Youtube սոցցանցում, որտեղ կարճ տեսանյութերն ավելի շատ պահանջարկ ունեն: Նպատակը աշխարհով մեկ ազգային քաղաքական քարոզչություն իրականացնելն է: Անդրադառնալով մեր հարևանների կեղծարարությանը՝ զրուցակիցս ասաց, որ, վերջին հաշվով, քարոզչական կռիվ է, իսկ կռվի մեջ միջոցների խտրություն չեն դնում: Այս ամենն այնքան անլուրջ է, որ հայ գիտնականները հարկ չեն համարում անգամ պատասխանել, կամ էլ թողնում են ժամանակի դատաստանին` հետևելով «ստի ոտքերը կարճ են» ժողովրդական հայտնի ասացվածքին: «Բայց քանակը, ի վերջո, որակ է տալիս: Եթե ֆրանսիացի մի ուսանող համացանցում Խոջալուի կամ հայ-ադրբեջանական կոնֆլիկտի մասին նյութեր որոնի, չի բացառվում, որ կհանդիպի ավելի շատ ադրբեջանական նյութերի, քանի որ դրանք մի քանի անգամ գերազանցում են հայագիտական նյութերը: Իսկ դա, ի վերջո, հասարակական կարծիք է ձևավորում»,- նկատեց ֆիլմի հեղինակը:
Հավելենք, որ նախագծի հովանավորը սփյուռքահայ մի գործարար է: Պրոդյուսերական աշխատանքներն իրականացնում է «Շարմ հոլդինգ» ընկերությունը:
Արտակ Մովսիսյանը վերջերս հանդիսատեսի դատին հանձնեց «Արտավազդ Բ. Պատիվը՝ կյանքից վեր» գիտահանրամատչելի ֆիլմը: Հեղինակ է նաև «Տիգրան Մեծ՝ Հայրենապաշտ տիրակալը», «Նեմրութ. Արև արքայի մեծ սրբավայրը» և «Ժայռապատկերներից մինչև այբուբեն» ֆիլմերի:

http://www.irates.am/hy/1394452358
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Հ. Գ.— Արտակ Մովսիսյանի հետ` զրույցը «Իրատես de facto»-ի առաջիկա համարներից մեկում։

Заметка

«Զբաղվում եմ այնպիսի յուրահատուկ արվեստով, որի քմայքները միայն ես գիտեմ»

«Զբաղվում եմ այնպիսի յուրահատուկ արվեստով, որի քմայքները միայն ես գիտեմ»

21.02.2014 | 11:02

Մնջախաղի պետական թատրոնը պետք է ունենար իր շենքը: Այն իր դռներն էր բացելու Հյուսիսային պողոտայում: Թատերական աշխարհի այս կարևոր իրադարձությունը կյանքի էր կոչվելու 2013-ին, սակայն մինչ օրս բեմադրությունները ներկայացվում են Երևանի պատանի հանդիսատեսի թատրոնում` վարձակալության հիմունքներով։ Թեմայի շուրջ զրուցում ենք թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար, վաստակավոր արտիստ ԺԻՐԱՅՐ ԴԱԴԱՍՅԱՆԻ հետ:

-Պարոն Դադասյան, մեր վերջին զրույցի ժամանակ վստահեցնում էիք, որ 2013-ին նոր շենքում ենք դիտելու ներկայացումները: Ինչո՞ւ ծրագիրը կյանքի չկոչվեց:
-Նրանք, ովքեր շփվում են մեզ հետ, նույնիսկ նախագիծն են տեսել: Մենք երկու տարի դրանով ենք ապրել: Մեզ խոսք էին տալիս, ասում էին, որ շենքի խնդիրը կլուծվի: Բայց ես չեմ ուզում, որ խնդիրը լուծվի ցանկացած գնով:
-Ի՞նչ ասել է` ցանկացած գնով:
-Օրինակ, տարածք կա Շիլաչիում` մետաքսի գործարանի շրջակայքում, բայց Շիլաչին մշակութային կենտրոն չէ, զբոսաշրջիկները չեն գնում մետաքսի գործարան: Այդ հատվածում գուցե գոյատևեր թատրոնը, ճիշտ աշխատելու դեպքում դառնար մշակութային կենտրոն: Բայց եթե «Այրարատ» կինոթատրոնի նման հսկա շենքը չկարողացավ մշակութային էներգետիկա իր շուրջը ստեղծել, քանի որ այդ մասում դարեր շարունակ շուկայի էներգետիկա է եղել, և շուկան նորից կուլ տվեց կինոթատրոնը, ի՞նչ կարող է անել մնջախաղի մի փոքրիկ թատրոնը:
-Իսկ որտե՞ղ պետք է լինի թատրոնը` ըստ Ձեզ, և ինչո՞ւ ձախողվեց նախորդ տարբերակը:
-Եվս երեք տարբերակ ունենք Հյուսիսային պողոտայում, որոնք քննարկման փուլում են: Նախորդ տարբերակն այնքան ռեալ էր և այնքան հեշտ էր իրագործելը. մետաղական հենասյուներով երկու շենքերի արանքում էր լինելու, պատեր դնելու խնդիր անգամ չկար: Շենքերի պատուհանները խորքում էին բացվում, այսինքն, հնարավոր էր լուծել այդ խնդիրը, չստացվեց: Բնակիչները չցանկացան: Մինչև հիմա ափսոսում եմ, որովհետև մյուս տարբերակների դեպքում չեմ կարծում, թե բեմը կբացվի դեպի պողոտա: Իսկ մեր նպատակը դա էր, որ ամբողջ պողոտայից երևար բեմը: Դիմացն էլ ամֆիթատրոնն էր, այնտեղից կարելի էր նայել ներկայացումները:
-Մշակույթի նախարարը լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց, որ կան առաջնային և երկրորդական խնդիրներ: Մնջախաղի թատրոնը, նրա խոսքով, ունի ներկայանալու տարածք, և շենքի հարցը հրատապ չէ: Եթե առաջնային խնդիրները դժվար են լուծում գտնում, ի՞նչ ճակատագիր է սպասում մնջախաղի թատրոնին:
-Ես միշտ եմ ասել, որ զբաղվում եմ այնպիսի յուրահատուկ արվեստով, որի քմայքները միայն ես գիտեմ, նաև այն մարդիկ, ովքեր զբաղվում են այդ արվեստով, և այն փոքրաթիվ հանդիսատեսը, որ աշխարհի ամենաբարձրաճաշակ հանդիսատեսն է: Մենք պետք է գտնենք այնպիսի մարդկանց, որոնք նույնքան շահագրգիռ են լուծելու թատրոնի շենքի խնդիրը: Եվ կան այդպիսիք, օրինակ` Նարեկ Սարգսյանը, որովհետև նա հեղինակն է Հյուսիսային պողոտայի (որը ես համարում եմ հաջողված նախագիծ` ի հակադրություն ընդունված կարծիքների): Եթե թատրոնը լինի այդ տարածքում, պողոտան մշակութային բովանդակություն կստանա: Մենք կտեղադրենք քանդակներ, ինչպես աշխարհի շատ մայրաքաղաքներում, կլինեն փողոցում աշխատող դերասաններ, կյանքի կկոչվեն հետաքրքիր միջոցառումներ: Դրա համար բազա պետք է լինի, թատրոն, միջավայր, որ մագնիսի նման կքաշի, կդառնա մշակութային առանցք պողոտայի, նաև մայրաքաղաքի համար: Ներկայումս Հյուսիսային պողոտան ավելի շատ կարճ ճանապարհ է օպերայից դեպի հրապարակ: Այնտեղ միշտ մարդիկ կան, զբոսաշրջիկներ, երիտասարդներ, մենք հանդիսատեսի պակաս չենք ունենա: Բայց պետք է նրանց ինչ-որ բանով գրավել, ժամանց ապահովել, ինչը հրաշալի գիտակցում է ճարտարապետը:
-Այսինքն, երկու խնդիր է լուծվում` Հյուսիսային պողոտան ավելի կենդանի է դառնում, մնջախաղի թատրոնն էլ շենք է ունենում:
-Ավելին ասեմ, Երևանը մայրաքաղաք է, և մենք պետք է կամաց-կամաց մայրաքաղաքային մշակույթի ատրիբուտներ ավելացնենք, հերիք է ինչքան բաց թողեցինք, սկսել է գյուղի նմանվել մեր քաղաքը: Այդ կերպ մշակութային լրջագույն էլեմենտ ենք ստեղծում և՛ օտարի աչքում, և՛ մեր քաղաքացու, որ «տաշվի», դաստիարակվի ու չզարմանա, երբ Փարիզում կամ Հռոմում նման մի բան տեսնի:
-Ի՞նչ կփոխի մշտական շենքը թատրոնի կյանքում: Ներկայանալու տարածք ձեր դերասանները, այսպես թե այնպես, ունեն:
-Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի բեմը աշխարհի ամենաանհարմար բեմն է մնջախաղի համար, բայց մենք այլընտրանք չունենք: Մնջախաղը կամերային արվեստ է, հանդիսատեսը պետք է մոտ լինի, պետք է տեսնի մնջախաղացի դեմքը, ներկայացման նրբերանգները: Բեմը պետք է բռիդ մեջ լինի: Այստեղ բեմն ուղղանկյուն է, բեմի ու առաջնաբեմի միջև 6-7 մետր հեռավորություն կա: Դահլիճը պետք է առավելագույնը 150-200-տեղանոց լինի, այստեղ 400-ի է հասնում: Նոր շենքը նախագծելիս այդ ամենը հաշվի էինք առնում: Զարմանալիորեն այդ բոլոր պայմաններն ունեինք գեղարվեստի ակադեմիայի դահլիճում, որն էլի ժամանակավոր էր տրված մեզ, ու որն այսօր պահեստի է վերածվել: Ոչինչ չի գործում այնտեղ ու չի կարող գործել: Այդ տարածքում չեն կարող լինել գիշերային ակումբ, սրճարան, բուֆետ: Այնտեղ թատրոնի էներգետիկա է: Այդ բեմի վրա դերասանական արվեստ են սովորել Խորեն Աբրահամյանը, Մհեր Մկրտչյանը, Սոս Սարգսյանը: Բեմը դասական թատրոնի ճարտարապետությամբ էր արված, տախտակները Սունդուկյանի հին թատրոնից էին: Պատկերացնո՞ւմ եք` ինչ էներգետիկա է: Այնտեղ դու հասկանում էիր, որ թատրոնում ես:
-Այն ժամանակ էլ տարածք չուներ մնջախաղի թատրոնը, թեկուզ և հարմարություններից չէիք դժգոհում:
-Երբեք չի ունեցել: Ես պետք է ուղղակի հիշեցնեմ, որ եթե կառավարությունը որոշում է կայացնում, պետական կարգավիճակ է տալիս որևէ հաստատության, պետք է պայմաններ ստեղծի: Այսինքն, չի կարող բացել ինստիտուտ` առանց շենքի, գրադարան` առանց տարածքի, հետո մի տարածք վարձի, որ յոլա գնաս, հետո այդտեղից քեզ հանեն, գնաս ուրիշ տարածք: Հանդիսատեսդ ինչպե՞ս է տեղդ իմանալու, երբ մի օր այստեղ ես, մի օր` այնտեղ: Մենք խնդիր ունենք ժանրը զարգացնելու, որ մնջախաղի նոր թատրոններ ծնվեն` նոր ուղղություններով: Այսօր աշխարհում խոսքը մղվել է երկրորդ պլան, բեմադրիչները փորձում են այնպես անել, որ խոսքը քիչ լինի, մանավանդ եթե դուրս պետք է տարվի ներկայացումը: Մնջախաղի արվեստը մեր երկրի համար մշակութային քաղաքականության տեսանկյունից պիտի լինի առաջնահերթային ժանր: Շատերին գուցե թվա, որ բալետը պետք է լինի մրցունակ, ինչը տրամաբանական չէ, երբ կա ռուսական բալետ, գերմանական, իտալական, կամ օպերան, որտեղ հարյուր անգամ ավելի գումար պետք է ծախսվի: Իսկ մնջախաղի ժանրը հայկական ազգային ժանր է, մեր տեսակը զարգացնելով կարող ենք շատ ավելի հետաքրքիր ներկայանալ և շատ ավելի մրցունակ լինել:
-Բայց այսօր էլ ներկայանում եք արտերկրում:
-Այո, վերջերս ենք վերադարձել Պարսկաստանում անցկացվող «Փաջր» փառատոնից, ու պետք է տեսնեիք` ինչպես են մեզ ընդունում: Ամիս չկա, որ հյուրախաղերի չգնանք: Երբ կողքից նայում են, տեսնում են աշխատանքի որակը, թվում է` բավարար է: Բայց մեր ներուժը հսկայական է: Ինչո՞ւ պիտի մեր քաղաքում այդքան դրամատիկական թատրոններ լինեն, բայց մնջախաղի մի երկրորդ թատրոն չլինի` ուրիշ ժանրում:
-Ի՞նչ կասեք Լեոնիդ Ենգիբարյանի անվան մնջախաղի թատրոնների միջազգային փառատոնի մասին, որն անցկացվում է Ծաղկաձորում:
-Ես ուզում եմ, որ փառատոնը տարածվի մյուս մարզերում: Պատկերացնո՞ւմ եք, եթե հրազդանցի երեխան Տոկիոյից եկած մնջախաղացին նայի, ինչ կկատարվի նրա հետ, գուցե ընտրի այդ մասնագիտությունը: Նա պետք է ունենա այդ հնարավորությունը: Բացի այդ, կթոթափվի մայրաքաղաքի փառատոնային ծանրաբեռնվածությունը: Ի դեպ, Հայաստանում անկախության տարիների առաջին միջազգային փառատոնը կազմակերպվել է իմ և Արթուր Ղուկասյանի նախաձեռնությամբ: Դա «Նազենիկ» մնջախաղի փառատոնն էր:
-Մարզերում ներկայացումներ ունենո՞ւմ եք:
-Հազվադեպ, կրկին հնարավորությունների խնդիր է:
-Մշակութային կարևոր իրադարձություն էր Անդրեյ Բաբաևի «Արծվաբերդ» օպերայի ցուցադրությունը Շուշիում` Ձեր բեմադրությամբ: Ի՞նչ արձագանք գտավ ներկայացումը:
-Ֆանտաստիկ: Արցախի նախագահը հույս չուներ, որ 1000 հոգի կհավաքվի, մենք վստահ էինք, որ կգան, և աթոռներ ավելացրինք: Շուրջ 4000 հանդիսատես ունեցանք: Շուշին, գիտեք, բարձր դիրք ունի, հրաշալի հնչողություն էինք ապահովել, ձայնը տարածվում էր ամբողջ ձորակով: Շատ հուզիչ էր, երբ հաջորդ օրն իմացա, որ շրջակա գյուղերի բնակիչները բակերում աթոռներ են դրել, նստել ու լսել են օպերան:
-Մնջախաղի թատրոնի խաղացանկում նորություններ լինելո՞ւ են:
-Իհարկե, գարնանը առաջնախաղ կլինի: Բեմադրական ընթացքի մեջ է «Այծծեսը» ներկայացումը: Երաժշտության հեղինակը Վաչե Շարաֆյանն է: Ի դեպ, առաջին անգամ է հատուկ մեր ներկայացման համար երաժշտություն գրվում:
-ՈՒսումնական հաստատություններում թատրոնի տոմսերի վաճառքն արգելված էր, սեպտեմբերից, կարծես, վերականգնվելու է աբոնեմենտի սկզբունքը: Ձեր ո՞ր ներկայացումը կարող է ընդգրկվել ուսումնական ծրագրում:
-«Գիրք ծաղկանցը», որը ես շատ եմ առաջարկել: Միշտ գալիս են մեր ներկայացումներին դպրոցներից, իհարկե, իրենց նախաձեռնությամբ: Պատկերացնո՞ւմ եք, վախենում ես, երբ դպրոցից գալիս են ներկայացում դիտելու, որովհետև հանկարծ մեկը կարող է ասել, թե պարտադրում են, ու պատմություն կդառնա:
-Այս տարի լրանում է մնջախաղի պետական թատրոնի 40-ամյակը: Հոբելյանական տարվա համար ի՞նչ ծրագրեր ունեք:
-Թատրոնի` 40, իմ` 50-ամյակն է լրանում: Տպագրվելու է մնջախաղի թատրոնի գիրք-ալբոմը: Երեք ղեկավար է ունեցել թատրոնը` Արսեն Փոլադովը, Յուրի Կոստանյանը և ես: Յուրաքանչյուր շրջանն առանձին ներկայացնելու ենք: Աշնանը կլինի ալբոմի շնորհանդեսը:
-Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի նոր ռեկտորի հավանական թեկնածուներից եք համարվում նաև Դուք: Ի՞նչ կասեք այս մասին:
-Չգիտեմ, լուրջ չեմ վերաբերվում, քանի դեռ նման առաջարկ չի եղել: Եթե լինի, կարելի է մտածել, որովհետև հետաքրքիր ոլորտ է: Բուհը ծանր վիճակում է ու կարիք ունի նոր, թարմ արյան:
-Քաղաքականացվում է ոլորտը, ասում են` իշխանամետ պետք է լինի նոր թեկնածուն, և հենց Ձեզ են մեղադրում իշխանամետ լինելու մեջ:
-Ես դա համարում եմ տգիտություն, իմ հանդիսատեսը գիտի, որ ես թատերամետ եմ, Թատրոնի միջազգային օրն էլ ծնվել եմ: Պատահականություններ չեն լինում: Իմ խնդիրը թատրոնն է: Եթե ղեկավարն ընդդիմությունից լինի, երաշխիք կա՞, որ հաջողելու է իր աշխատանքում: Թատերականի ռեկտորը բանվոր է, ղեկավար չէ, ես տեսել եմ, թե իմ ընկեր Արմեն Մազմանյանն ինչ վիճակում էր: Դա սևագործ բանվորի աշխատանք է, Արմենը առավոտից գիշեր այնտեղ էր, ո՞վ է ասել, որ դա ղեկավարի տաքուկ, լավ «պոստ» է: Դրա համար եմ ասում, որ պրոֆեսիոնալ մասնագետի, սկզբունքային մոտեցումների կարիք ունի բուհը: Բոլորս պետք է խելք խելքի տանք, որ կարողանանք այս ասպարեզին օգուտ տալ: Դա մեր ոլորտն է, թող կեղտոտ ձեռքերով չմտնեն «վիրահատարան» ու մասնագետներին խորհուրդ տան` ինչպես «վիրահատել կույր աղիքը»:
-Հավանական թեկնածուների անունները, մի տեսակ, մեղադրական շեշտադրմամբ են հնչում: Ինչո՞ւ:
-Որովհետև մոտեցումն է սխալ: Շրջանառվող անունների մեջ վատ թեկնածու չկա, և ես ուրախ կլինեմ ու կաջակցեմ` նրանցից ով էլ ընտրվի:
-Եթե Ձե՞զ առաջարկեն:
-Եթե ինձ առաջարկեն, պիտի չափեմ իմ հնարավորությունները, ռիթմերը, պետք է խորհրդակցեմ ընկերներիս հետ, այն մարդկանց, որոնց անունները շոշափվում են:

http://www.irates.am/hy/1392966398

Հարցազրույցը` Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ

Заметка

Կնկարահանվեն ցեղասպանության թեմայով ֆիլմեր

Կնկարահանվեն ցեղասպանության թեմայով ֆիլմեր

20.02.2014 | 21:57

«Փյունիկ» հիմնադրամը և «Ոսկե ծիրան» կինոյի զարգացման հիմնադրամը հայտարարում են Հայոց ցեղասպանության թեմայով 4-6 րոպե տևողությամբ խաղարկային և վավերագրական ֆիլմերի սցենարական մրցույթ: Մասնագետներից կազմված ժյուրիի հանձնախումբն ընդունված հայտերից կընտրի 10-ը: Սցենարները կարող են ունենալ գրական հիմք: Լավագույնը ճանաչված երեք սցենարների համար սահմանված են դրամական պարգևներ:

«Ոսկե ծիրան» կինոփառատոնի հայկական ծրագրերի համակարգող, կինոգետ Րաֆֆի Մովսիսյանը մեզ հետ զրույցում ասաց, որ հաճախ են սցենարների, այդ թվում՝ ցեղասպանության թեմայով՝ քննարկումներ կազմակերպվել, բայց առաջին անգամ է հայտարարվում սցենարական մրցույթ` հետագայում դրանք ֆիլմի վերածելու նպատակով: Նա նշեց, որ նկարահանված տասը ֆիլմերը կցուցադրվեն ապրիլի 24-ին, դրանք առանձին ծրագրով կներկայացվեն «Ոսկե ծիրան»-ում, հնարավոր է նաև՝ միջազգային այլ փառատոներում:
1915-ին Արևմտյան Հայաստանում կատարվող իրադարձությունների մասին էր անցյալ տարի «Ոսկե ծիրանի» «Հայկական համայնապատկեր» ծրագրում ներկայացված Արա Երնջակյանի «Խավարում» ֆիլմը: Տարբեր տարիներին փառատոնի մրցութային ծրագրերում ներառվել են «Արտույտների ագարակը», «Արարատը», «Տատիկիս դաջվածքները» և այլ ֆիլմեր:

http://www.irates.am/hy/1392919146
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Заметка

«Մարզերում կինոն շատ ջերմ են ընդունում»

«Մարզերում կինոն շատ ջերմ են ընդունում»

20.02.2014 | 15:42

Մեկնարկում է բրիտանական ֆիլմերի 12-րդ փառատոնը: Այս տարի փառատոնը նվիրվում է ներառական և հաղորդակցության խնդիրներին: Կանցկացվի Երևանում, Գորիսում, Գավառում և Գյումրիում: Բացման հանդիսավոր արարողությունը տեղի կունենա փետրվարի 22-ին՝ «Մոսկվա» կինոթատրոնում` «Ամառը փետրվարին» ֆիլմով:

Բրիտանական խորհրդի հայաստանյան մասնաճյուղի տնօրենԱՐԵՎԻԿ ՍԱՐԻԲԵԿՅԱՆՆ այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ տեղեկացրեց, որ այս տարի փառատոնի հյուրերն են բրիտանական խորհրդի ֆիլմերի բաժնի խորհրդատու Քրիսթին Բարդսլինը և «Պարզամիտ Ջիմը» ֆիլմի ռեժիսոր Մեթ Հալսը: Անցկացվելու է հետաքրքիր դասընթաց «Թումո» կենտրոնում: Նախատեսվում են մրցույթներ. վերոնշյալ դասընթացին մասնակցող երիտասարդները բջջային հեռախոսներով կնկարահանեն մեկրոպեանոց ֆիլմեր, կլինի նաև գրախոսականի և լուսանկարների մրցույթ: Արևիկ Սարիբեկյանը պատասխանեց նաև «Իրատես de facto»-ի հարցերին:
-Կա՞ն ծրագրեր` հայ-բրիտանական համատեղ արտադրության ֆիլմ նկարահանելու:
-Կոնկրետ հայ-բրիտանական ֆիլմ ստեղծելու մասին խոսակցություններ չեն եղել, բայց բրիտանական խորհուրդը հրավիրում է տարբեր մասնագետների, ռեժիսորների, կապեր են ստեղծում հայ ռեժիսորների հետ: Հույս ունենք, որ հետագայում նրանք միասին կաշխատեն: Մենք ունենք համագործակցության մեկ այլ հետաքրքիր փորձ, որը ֆիլմերի հետ չի կապված: Անցյալ տարի հրավիրեցինք բրիտանական «Կանդուկո» պարային ներառական խմբին և ծնվեց գաղափար` Հայաստանում նման խումբ ստեղծելու: Հիմա աշխատում ենք այդ ուղղությամբ: Վերջնանպատակն այն է, որ 2-3 տարի հետո նրանք համատեղ ներկայացումներով հանդես գան Հայաստանում և Մեծ Բրիտանիայում:
-Հայկական ֆիլմերի ցուցադրություն Մեծ Բրիտանիայում երբևէ կազմակերպվե՞լ է:
-Հայկական ֆիլմերը չեն ցուցադրվել, քանի որ բրիտանական խորհրդի հիմնական նպատակն է` բրիտանական մշակույթը ներկայացնել տարբեր երկրներում և ստեղծել կապեր տվյալ երկրի մշակույթի ներկայացուցիչների հետ: Բայց մենք փորձել ենք ապահովել հայ մասնագետների մասնակցությունը բրիտանական տարբեր փառատոներին:
-Մարզային հանդիսատեսը հետաքրքրվո՞ւմ է բրիտանական ֆիլմերով:
-Հետաքրքրությունը մեծ է և՛ Երևանում, և՛ մարզերում: Բայց մարզերում մայրաքաղաքային եռուզեռը չկա, ու նման միջոցառումների կարիքն ավելի շատ է: Կարող եմ ասել, որ մեծ տոն է փառատոնը: Երբ կինոն գալիս է մարզ, շատ ջերմ են ընդունում:

http://www.irates.am/hy/1392897835
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Заметка

Հրապարակվել է Չապլինի վիպակը

Հրապարակվել է Չապլինի վիպակը

05.02.2014 | 16:10

Կինեմատոգրաֆիայի բրիտանական ինստիտուտում կայացել է Չառլի Չապլինի միակ գրական ստեղծագործության` «Բեմեզրի կրակները» («Footlights») վիպակի շնորհանդեսը, տեղեկացնում էThe Times-ը:

Այս ստեղծագործության մոտիվներով է 1952-ին Չապլինը նկարահանել իր համանուն դրաման:
Ֆիլմը պարուհի Թերեզայի մասին է, ով որոշում է վերջ տալ կյանքին, երբ պարզվում է, որ պետք է թողնի բեմը` հիվանդության պատճառով: Հայտնի ծաղրածու Կալվերոն փրկում է պարուհու կյանքն ու օգնում նրան վերադառնալու բեմ:
«Footlights»-ը հայտնաբերվել է Չապլինի ընտանեկան արխիվում, որը երկար ժամանակ պահվել է Շվեյցարիայում, իսկ 2002-ին ուղարկվել է Բոլոնիա` թվայնացնելու նպատակով:
ՈՒսումնասիրողները նկատում են, որ «Բեմեզրի կրակները» Չապլինի միակ ֆիլմն է, որը նկարահանվել է գեղարվեստական երկի հիման վրա:
Գիրքն արդեն վաճառվում է ինտերնետ-խանութում, ավելի ուշ կարելի է այն ձեռք բերել «Ամազոն» առցանց-խանութում:
«Բեմեզրի կրակները» Չապլինի միակ գեղարվեստական ստեղծագործությունն է: Նրա «Իմ կենսագրությունը» գիրքը հրատարակվել է 1964-ին հրապարակած հուշագրերի հիման վրա: Գիրքն ավարտվում է Չապլինի` դստերը գրած հանրահայտ նամակով:

Заметка

«Ողջ աշխարհը գիտահանրամատչելի ֆիլմի միջոցով է տեղեկանում գիտական նորություններին»

«Ողջ աշխարհը գիտահանրամատչելի ֆիլմի միջոցով է տեղեկանում  գիտական նորություններին»

07.02.2014 | 13:16

«Մոսկվա» կինոթատրոնում փետրվարի 14-ին տեղի կունենա «Արտավազդ Բ. պատիվը` կյանքից վեր» գիտահանրամատչելի ֆիլմի պրեմիերան: Ֆիլմի ռեժիսորը Վահե Սուքիասյանն է, սցենարի հեղինակը` պատմաբան Արտակ Մովսիսյանը:
Գիտահանրամատչելի ֆիլմերը հետաքրքրո՞ւմ են հանդիսատեսին, և ի՞նչ խնդիրներ, դժվարություններ են լինում ֆիլմի ստեղծման ճանապարհին:
Անդրադառնալով մեր հարցերին` ԱՐՏԱԿ ՄՈՎՍԻՍՅԱՆԸնշեց, որ բնականաբար հետաքրքրում են, ողջ աշխարհը գիտահանրամատչելի ֆիլմի միջոցով է տեղեկանում գիտական նորություններին, տեղեկություններին:
«Արտավազդ Բ. պատիվը` կյանքից վեր»-ը Արտակ Մովսիսյանի չորրորդ ֆիլմն է: «Տիգրան Մեծի մասին, Նեմրութի մեծ սրբավայրի, նախամաշտոցյան գրերի, հիմա էլ` Արտավազդ Բ-ի մասին 300-400-էջանոց աշխատություններ հասարակ քաղաքացին դժվար թե կարդա,— ասաց նա:— Մինչդեռ 45-50 րոպեում այդ ինֆորմացիան հանրամատչելի ձևով մատուցվում է: Դրանք շատ ակտուալ են` և՛ քարոզչության, և՛ հայագիտության արդյունքները տեղ հասցնելու առումով: Դժվարությունները, բնականաբար, կապված են ֆինանսավորման հետ: Ֆիլմ նկարահանելը էժան հաճույք չէ: Նկարահանումներն արվել են Արևմտյան Հայաստանում, Պարսկաստանում, սահմանամերձ գոտիներում, Արտաշատի հնավայրում, Արմավիրում, բնականաբար դրանք ծախսերի հետ են կապված»:
Ֆիլմի ստեղծման ծախսերը հոգացել է լոսանջելեսաբնակ Նունե Սերոբյանը, ում ամուսինը` Ջո Յարալյանը, 46 տարեկան հասակում հանկարծամահ է եղել: Նոր ֆիլմը նվիրվում է նրա հիշատակին:
Արտակ Մովսիսյանը տեղեկացրեց, որ ֆիլմը կցուցադրվի նաև սփյուռքում, թարգմանվում է անգլերեն և ռուսերեն` օտարազգիների և սփյուռքի մեր այն հայրենակիցների համար, ովքեր չեն տիրապետում հայերենին: Զրուցակիցս նշեց, որ նման մեծ զանգված կա և՛ Ռուսաստանում, և՛ ԱՄՆ-ում:
Գիտահանրամատչելի ֆիլմերը հիմք կարող են դառնալ գեղարվեստական ֆիլմի համար: Այդ ուղղությամբ քայլեր արվո՞ւմ են` հետաքրքրվեցի:
Արտակ Մովսիսյանի կարծիքով` գեղարվեստական ֆիլմ միշտ կարելի է ստեղծել, բայց դա շատ մեծ ծախսերի հետ է կապված: Նախընտրելի է առհասարակ չնկարահանելը, քան հանրությանը վատ ֆիլմ մատուցելը, գաղափարը փչացնելը:
«Մեր պատմության մեջ այնքան հետաքրքիր թեմաներ կան, որ ամեն մեկից կարելի է «Գլադիատորի» կարգի ֆիլմ նկարահանել: Բայց դրա համար պետք է «Գլադիատորի» պես ֆինանսավորել»,- նշեց զրուցակիցս:

Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Заметка

«Օտար, թունավորված, ժանգոտ, հրաշալի, անիմաստ, բայց գեղեցիկ…»

«Օտար, թունավորված, ժանգոտ, հրաշալի, անիմաստ, բայց գեղեցիկ…»

04.02.2014 | 15:22

«Իթաքա». այսպես է վերնագրված դերասանուհի Մեգ Ռայանի առաջին ռեժիսորական աշխատանքը: Ֆիլմի հիմքում Վիլյամ Սարոյանի հանրահայտ «Մարդկային կատակերգություն» ստեղծագործությունն է: Lenta.ru-ից տեղեկանում ենք, որ Մեգ Ռայանը ստանձնելու է նաև ֆիլմի գլխավոր դերերից մեկը: Նախագծի պրոդյուսերը Թոմ Հենքսն է:

Վեպի գործողությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ-ի Կալիֆոռնիա նահանգի մտացածին Իթաքա քաղաքում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Քաղաքի նախապատկեր է ծառայել Սարոյանի հարազատ Ֆրեզնոն։
Վեպի հիման վրա ֆիլմ է նկարահանվել նաև 1943-ին:
Գլխավոր դերերում հանդես են եկել Միկի Ռունին, Ֆրենկ Մորգանը և այլք։ Ֆիլմը լավագույն սցենարի համար արժանացել է «Օսկարի»:
Հայտնի չէ, նկարահանումները երբ են սկսվելու, հայտնի չէ նաև, ի՞նչ են ասելու Հոմեր Մաքոլին ու նրան շրջապատող աշխարհը ժամանակակից մարդուն: Սարոյանի հերոսի շրջապատը «տարօրինակ է, ծիծաղելի ու առանձնացած», աշխարհը` «օտար, թունավորված, ժանգոտ, հրաշալի, անիմաստ, բայց գեղեցիկ…»: Այստեղ «սերը անմահ է, ատելությունը մահանում է ամեն րոպե»:

Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ