Заметка

ՖՐԱՆՍԻԱԿԱՆ ՇՈԿՈԼԱԴ / Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Արմինե-ՍարգսյանՓոքրիկ տղան ծուռումուռ քայլերով հետևում է պապիկին: Ժպտում եմ փոքրիկին` հազիվ զսպելով ձեռքիս ակամա շարժումը: Ուզում ես շոյել մետաքսե մազերը: Կամ գոնե նայել: Արագացնում եմ քայլերս: Տղայիս տարիքին է: Գրպանումս կոնֆետ կա: Ստիպում եմ ինձ` չշրջվել: Սիրտս մեկ րոպեում հազար անգամ խփում է: Արդեն հեռու եմ: Խորը շունչ եմ քաշում ու քայլում դանդաղ`վտանգից ազատվածի պես: Հոգեբանն ասում էր` փոքրիկ տղաների մեջ փնտրում ես տղայիդ, ասում էր` ներում ես փնտրում, ասում էր, երբ ցավը հասնում է կոկորդիդ, իմ նշանակած դեղերն ընդունիր, ասում էր, ես Աստված չեմ, որ ներեմ քեզ: Ասում էր` ներում չես փնտրում:

***
— Ո՞ր բրենդային խանութներն եք նախընտրում, հագուստ ընտրելիս հաշվի եք առնում գի՞ նը, որա՞կը, թե՞ բրենդը, վերջին անգամ ի՞նչ եք գնել ձեզ համար, ի՞նչ մասնագիտություն ունեք, քանի՞ տարեկան եք…
Ես նայեցի աղջկան:
— Դուք թաքցնո՞ւմ եք ձեր տարիքը, թե՞ տարիներն եք այդպես անխնա ապրել,-շարունակեցի հարցումս` ձայնի միևնույն տոնով: Այդ հարցի համար ինձ կարող էին հեռացնել աշխատանքից: Նա ընտրեց երկրորդը: Ես մտածեցի, որ տարիները ոչ մի կապ չունեն տարիքի հետ ու անցա հաջորդ հարցին:
— Ամուսնացա՞ծ եք:
— Բաժանված:
— Նա՞ է ձեզ թողել:
— Ես՝ նրան:
25-ամյա կինը կռահեց սոցհարցումի հետ որևէ կապ չունեցող իմ հաջորդ հարցը…
— Նա անասուն է,- ասաց:
-Երեխաներ ունե՞ք…
Իր ութամյա աղջկան նա կարող էր ասել նույնը` հայրդ անասուն էր, բացատրելու համար նրա անհայր մեծանալու պատճառը: Ահա թե ինչու ես ինքնասպանության բոլոր ձևերից ընտրելու էի կյանքը: Ես չէի կարող պատասխանել քո հարցերից ոչ մեկին: Ճիշտ կլինի ասել, ես չէի կարող պատասխանել քո լռությանը: Իմ էսքլյուզիվ սոցհարցումի ժամանակ, իրականում, ես չգիտեի, որ մի օր հարցերիդ պատասխանելու-չպատասխանելու երկընտրանքի առաջ էի կանգնելու: Հիմա, այսքան տարի անց, երբ հիշում եմ աշխատանքային վերջին օրս, հասկանում եմ, որ գիտեի…
— Շնորհակալություն:
Սոցհարցումն ավարտված էր: Ես պատկերացնում եմ տնօրենիս դեմքը, երբ կկարդա սեղանիս մնացած վերջին սոցհարցումը և կնկատի իմ ոչ մի կերպ (նրա սիրած արտահայտությունն էր) չպատճառաբանված բացակայությունը:

***
«Քո տունը հազարավոր մղոններ հեռու է ինձնից, իսկ ես ճամփորդության եմ ելնում առանձնահատուկ դեպքերում»:
Ռիչարդ ԲԱԽ
Ես անցա իմ քաղաքի կողքով, տրանսպորտային թանկացումների, գրկախառնվող ակտիվիստների, 150 դրամ վճարող ու 150 դրամ չվճարող ուղևորների մոտով, անցա Կոմիտաս փողոցն իրենց մարմնով ծածկող երևանցիների կողքով, ակտիվիստների պարանոցը պաչպչող, փիս-փիս բաներ ասող ոստիկանների կողքով, ես անցա օֆշորա և այլ ցավերից տապակվող, բիոզուգարաններից բան չհասկացող ու անվերջ շատախոսող իմ ֆեյսընկերների մոտով, ֆեյքերին թողեցի չթարմացրած հաշիվս, թող անեն ինչ ուզում են, գրողի ծոցը ուղարկեցի վերջին օրերին արված հարցումներս, հոնորարներս, չմարված վարկերը, կոմունալ վճարները, ամենակարևորը` ես չմտա ճանապարհին հանդիպած առաջին կրպակը և չգնեցի ճաշատեսակների ու դեղատոմսերի մասին մորս խոստացած ամսագրի վերջին համարը, ես չմասնակցեցի եղբորս աղջկա տարեվերջյան հանդեսին, սեղանին թողեցի չարդուկած սպիտակեղենը, երկտող չթողեցի ամուսնուս, ես ոչինչ, ոչինչ, ոչինչ չասացի իմ չապրած օրերի մասին…
Ես գնացի այնտեղ, որտեղ հազար անգամներ չէի գնացել` սոցհարցումների երեսից, հանդեսների, բանկետների, գնումների, տնային գործերի, չմարված վարկերի…
Ինքնաթիռի բարձունքից նայելն ինձ երբեք չի վախեցրել, ես գիտեի, որ այնտեղ` իմ հեռացող քաղաքում ինձ ոչ ոք չի փնտրի:

***
Տարօրինակ զգացում ունեի. ինձ թվում էր, ոչ թե մեկնում եմ, այլ՝ վերադառնում:
Առավոտյան աչքերս մի կերպ բացեցի: Քիչ էր մնում ուշանայի չվերթից:
Աշխատանքից միշտ էի ուշանում:
Ի՞նչ ես անում առավոտները…
Տնօրենս ասել էր, որ աշխատանքային օրվա վերջին մոտենամ իրեն: Ինձ թվաց «սոցհարցում է անում», բայց երբ լռությունը ծանր նոտայի պես ձգվեց, հասկացա, որ չի կատակում:
Նա կրկնեց հարցը` ի՞նչ ես անում, երբ արթնանում ես:
Օրվա թերթերն եմ կարդում,- ասացի ու որպեսզի ավելի պարզ լիներ առավոտս, ավելացրի,- զուգարանում:
Հո չէի ասելու, որ առավոտյան նրա հետ եմ, ով հազարավոր կիլոմետրեր հեռու է ինձնից: Որ փակ աչքերով հետևում եմ ամուսնուս շարժումներին: Երբ գնում է, ես ավելի ամուր եմ փակում աչքերս, մինչև որ բջջայինս երգում է Բեթհովենի 23-րդ սոնատը: Սոցհարցումներով լցված նրա ուղեղը դժվար թե պատկերացներ իմ առավոտը:

***
Մոտակա սրճարանում պատրաստում են ամենահամեղ թխվածքաբլիթը: Վիսկիով բրաունի: Բաղադրությունը`150գ սև շոկոլադ, 150գ կարագ, 60մլ վիսկի, մի քիչ ընկույզ, մի քիչ ալյուր, շաքարավազ… համտեսում ես, ու մատներիցդ արևի հոտ է գալիս: Չե՞ս հավատում: Ի՞նչ ես նախընտրում, վիկսի՞, թե՞ բրաունի` վիսկիով: Ֆրանսիական շոկոլադ` ասում եմ: Ե՞րբ կլինես` հարցնում ես: Երբ ինքնաթիռը վայրէջք կատարի:
Ընկնող ինքնաթիռներն ինձ երբեք չեն վախեցրել: Երևի երկինքն ավելի հուսալի է թվում, քան, ասենք, ծովը, թեև երկնքում մարդկանց օգնության հասնող դելֆիններ չկան:
Ինքնաթիռը վայրէջք է կատարում երազներիս հետ: Քո քաղաքում ինձ դիմավորում է իրականությունը` մոխրագույն աչքերի, պարանոցիս հպվող մատների, կարոտի, չլվացված ամանների, լրիվ չհավաքված ճապրուկների տեսքով… Չդադարող զանգերը, գործնական խոսակցությունները հուշում են, որ առավոտյան մեկնելու ես:

***
«Բաժանում են մեզ օրեր ու քաղաքներ»…
Empyrey –ի երգացանկից
— Ինչո՞ւ երեխաներ չունեք:
— Ես չեմ սիրում նրան:
— Դա՞ է պատճառը:
— Բժիշկներն ուրիշ պատճառ չեն գտնում:
— Իսկ ամուսի՞նդ:
— Իսկ ամուսինս` ի՞նչ:
— Սիրո՞ւմ է քեզ:
— Հա, սիրում է ` տևական է ու անկիրք:
— Իսկ սերն էլ ի՞նչ տեսակ է լինում:
— Մեկ օրում վերջացող սեր էլ կա:
— Վերջացող սեր չկա:
Աչքերիդ մեջ անծանոթ ժպիտ է խաղում, որ չէի կարող տեսնել ոչ կարճատև հանդիպումների ընթացքում, ոչ էլ, առավել ևս, հեռախոսային զրույցների: Կարգի ես բերում խոհանոցը: Հետո ննջասենյակը: Ճամպրուկներդ: Հետևում եմ շարժումներին: Սենյակիցդ կարոտի ու մենակության հոտ է գալիս: Անկողնուցդ` մարմնիդ: Ինչո՞ւ երկու բարձ: Դու այդպես ես քնում: Փորձում եմ հավատալ: Քեզ ոչ միայն երկտեղանի մահճակալը չի հերիքում, այլև կյանքը: Կարոտը մեռնում է ձեռքերիդ մեջ: Սեղանին ես դնում անշաքար սուրճը: Իսկ ֆրանսիական շոկոլա՞դը: Մեքենայիդ մեջ ես թողել: Արևելյան սուրճի հետ: Գրկում ես համակարգիչդ: Ամեն օրվա պես: Երբ կողքիդ չեմ եղել: Հիմա էլ կողքիդ չեմ: Մեկ օրում վերջացող սեր: Ֆրանսիական շոկոլադ: Վիսկիով բրաունի: Բաղադրությունը`150գ սև շոկոլադ, 150գ կարագ, 60 մլ վիսկի, մի քիչ ընկույզ, մի քիչ ալյուր, շաքարավազ… մի քիչ էլ սեր: Համտեսում ես, ու մատներիցդ արևի հոտ է գալիս:
Մատներիցս արևի հոտ չի գալիս:
Մինչև աքաղաղի կանչելը ես երկու անգամ կհեռանամ:
Ամուսինս չի զանգի: Բեթհովենի սոնատը չի արթնացնի ինձ: Շնչառությանդ պաթետիկ հնչյուններն ավելի կսրեն մենակությունս: Մեզ չեն բաժանի օրերն ու քաղաքները: Ինչ-որ տեղ, ուր մենք չկանք, կհնչի «Ապասիոնատան», առավոտը աչքերը կբացի հաճույքից, սենյակից սուրճի ու ֆրանսիական շոկոլադի բույր կգա: Ինչ-որ տեղ անգին է կյանքը: Հոգնում եմ: Դժվար է լուսանում: Գլուխս իջնում է ծալած ծնկներիս: Մեկ ժամվա մեջ հազար անգամ հաշվում եմ րոպեները: Լուսադեմին տաքսին ինձ կտանի: Կփնփնթաս` բաց տեսնելով տանդ դուռը:

***
Ամուսինս զանգում է: Ես միացնում եմ հեռախոսն ու լռում: Ի՞նչ եմ ասելու, որ կյանքիս ամենատխուր օ՞րն եմ թողել օտար քաղաքում: Կյանքիս ամենաուրախ օրը չես հիշում: Վերադարձին ամեն ինչ կասեմ: Կապրեմ առանց նրա: Իսկ ո՞ւր եմ թողնելու մեկ օրում վերջացող սերը: Վերջացող սեր չկա:

***
Դեռ չհավաքած անկողնու վրա շարում է իր նոր աշխատանքները: Նրա լուսա­նկարներում կյանքն ավելի շատ է, քան մեր բնակարանում: Ամեն ինչ նույնն է, եթե չհաշվենք, որ շուտ եմ զարթնել ու աշխատանքի չեմ շտապում: Թվում է, իմ բացակայության ընթացքում կյանքը կանգ է առել: Նայում է աչքերիս ու ոչինչ չի հարցնում կանգնած ժամանակի մասին: Ամեն օրվա պես ձևացնում է, որ չի նկատում տևական ձանձրույթը: Ամեն ինչ նույնն է: Մահու չափ նույնը: Երբեմն ինձ թվում է, որ պատրաստ է երկու ձեռքերով խեղդել ինձ` մեզ միացնող ու բաժանող ձանձրույթը: Բայց երբ շուրթերը հպում է ճակատիս, հասկանում էի, որ պատրաստ է պաշտպանել ինձ ամեն ինչից, անգամ` ինքս ինձնից, (ամենից շատ` ինձնից): Ասում եմ, որ ամեն անգամվա նման չեն լուսանկարները: Ուզում էի ասել` չենք կարող փրկել մի բան, որ չկա: Մինչև աքաղաղի կանչելը ես երկու անգամ կհեռանամ:

***
Մաքրամաքուր է բնակարանս: Ամենօրյա վազքից հետո ու առաջ կարգի եմ բերում բնակարանս: Նույնիսկ երբ ամբողջ աշխարհում քաոս է, սենյակումս ամեն ինչ իր տեղում է: Թե չէ կմեռնեմ անկարգությունից: Զայրույթի, հոգնածության, դատարկության դեմ պայքարի մի ձև է բնակարանային իմ անցուդարձը: Փոշեկուլի ձայնը, կահույքը փայլեցնող լաքի հոտը, համակարգչի ստեղների մեկիկ-մեկիկ մաքրումը, ամանների չխկչխկոցը, լվացքի մեքենայի միալար տզզոցը, լվացք փռելու-հավաքելու, չորացած լվացքը սանտիմետրերի ճշգր­տությամբ պահարանում տեղադրելու արարողությունը: Փլվում եմ հենց նոր կարգի բերած անկողնու ծածկոցին: Առաստաղից կախված սարդը համարյա քթիս տակ օրորվում է: Նա միակն էր, որ նկատել էր իմ ան­սպասելի հեռացումը և իրեն չկորցնելով` տեղավորվել իր իսկ հյուսած թելին: Մտովի ծրագրավորում եմ վաղվա օրը. գործնական հանդիպումներ, զանգեր, հեռագրեր, մաքրամաքուր բնակարանի հետ ոչ մի կապ չունեցող արցունքներ:

***
Անծանոթ կլինիկայում եմ: Օրվա վերջ է: Բոլոր դռները կիսափակ են, բժիշկներ չկան: Հաջորդ երազը համարյա նույնն է: Առավոտ է, ես օտար, անծանոթ քաղաքում եմ, դու հեռանում ես լույսը չբացված, թողնելով ինձ քո քաղաքում: Տեսնում եմ հեռանալդ: Չեմ կանչում քեզ: Հավաքում եմ իրերս: Անսխալ հաջորդականությամբ կրկնվում են միևնույն երազներն ու ընդհատվում նույն կետում: Գիտեմ, որ երազում եմ: Մութուլույս է ու դատարկ: Կարող էր, չէ՞, երազիս հետ անհետանալ կյանքը: Արթնանում եմ սրտխառնոցից: Բեթհովենի «Ապասիոնատան» խլանում է գիշերվա տնքոցներից:

***
Մինչ բոլոր նշանները խոսում էին արտաարգանդային հղիության մասին, հետազոտման արդյունքները ցույց տվեցին, որ երեխան արգանդում է: Չգիտեմ էլ, որն է ավելի վատ:
Հո չէի կարող փոքրիկին ասել, որ անհայր է շոկոլադի պատճառով, մեկ օրում վերջացող սիրո, որ ամենուր իրեն եմ փնտրում, որ հանգստացնող հաբերն այլևս չեն օգնում, իսկ նա օր-օրի մեծանում է:
Քեզ համար մեկ է նրա չլինելը, ինպես և մեկ կլիներ, եթե նա լիներ: Ես ընտրեցի վերջինը: Ինքնասպանության բոլոր տարբերակներից ընտրեցի կյանքը: Բառարանի հազար ու մի բառերից ինչո՞ւ ընտրեցիր լռությունը:

***
Գերմանացի գիտնականներին հաջողվել է մի ամբողջ րոպեով կանգնեցնել լույսի ընթացքը` լույսը բյուրեղի մեջ պահելով: Դա չափազանց երկար ցուցանիշ է` եթե հաշվի առնենք, որ մեկ րոպեում լույսը 11 մլն մղոն տարածություն է անցնում:

Մինչ դու մեկնում ես, ես անվերջ վերադառնում եմ: Դու մեկնելիս բաց ես թողնում տանդ դուռը: Ես վերադառնում եմ կեսգիշերին ու հեռանում` լույսը չբացված: Դու չես փնտրում ինձ: Երբ կարոտում ես, վիսկիով բրաունի ես պատվիրում: Ես պատվիրում եմ առաջին պատահած չվերթը: Մեզ չեն բաժանում օրերն ու քաղաքները: Օտար քաղաքներ չկան: Երբ քո քաղաքում մայր է մտնում արևը, իմ քաղաքում բացվում է լույսը: Դու սեղանին ես դնում դառը սուրճն ու միացնում ես համակարգիչը: Ես արթնանում եմ արևից շուտ` անցյալի սովորությամբ, որտեղ չի դադարում հնչել Բեթհովենի` ինձ արթնացնող երաժշտությունը: Վեր եմ թռչում անկողնուց, կիսաքուն միացնում եմ համակարգիչը, որ չընդհատվի «Ապասիոնատան»… իմ առավոտը:

 

Փոքրիկ Հրակը

Image

-Բարի լույս, Նիգ:

-Բարի լույս, սիրելիս:

-Խնդրել էիր` քեզ շուտ արթնացնել:

-Հա, Նիգ, սիրուն է ծովը առավոտյան:

-Ինչպես դու` անուշ քնից հետո:

-Հիմա սիրո՞ւն եմ:

-Ասելու չի:

-Փչում ես: Ես ամբողջ գիշեր շուռումոռ եմ եկել, համարյա աչք չեմ կպցրել:

-ՈՒրեմն սիրուն ես  անքուն գիշերից հետո:

-Բայց Վի~գգգ, անքուն գիշերից հետո մարդիկ վատ տեսք են ունենում, կոպերը ուռչում են, աչքերը` կարմրում:

-Նիգ,  դու մարդ չես, դու դելիֆին ես,- Վիգը մռայլվեց:- Այս ամենն ինձ սկսել է  դուր չգալ:

-Դու ուղղակի խանդում ես, որ փոքրիկ Հրակը նախընտրում է իմ ընկերությունը: Մեր շրջապատի բոլոդ դելֆիններն ինձ նախանձում են:

-Մեր շրջապատի դելֆինները քեզ նախանձում են, որովհետև ես քեզ եմ ընտրել: Իսկ ես չեմ խանդում, անհանգստանում եմ քեզ համար:

-Ներիր, սիրելիս:

-Դու վատ ես քնում, չափից շատ ես կարդում ու շատ ես ականջ դնում մարդկանց զրույցներին: Արթանում ես կեսօրին: Իսկ արևի առավոտյան ճառագայթներն անհրաժեշտ են օրգանիզմին: Բացի այդ, ես սիրում ես քեզ նայել վաղ առավոտյան: Անուշ քնից հետո դու արտասովոր սիրուն ես: Եվ վերջապես, Նի’գ, ես չեմ ուզում դու ինքնասպան լինես,  ինչպես մեր հայրենակիցները: Երեկ իմացա, որ Ավստրալիայում տասնյակ դելֆիններ են ափ  դուրս նետվել:

-Դելֆիններն ինքնասպա՞ն են լինում,-Նիգի աչքերը սարսափից չռվեցին:

-Այո:

-Այդ որտեղի՞ց գիտես:

-Լսել եմ,- Վիգը լեզուն կծեց:

-Դելֆինների՞ց:

-Ոչ, մարդկանցից:

Վիգը ստել չգիտեր:

-Վիգ, մարդիկ երբեմն շատ ավելին գիտեն մեր մասին, քան մենք: Նրանք այնքան էլ վատը չեն:

-Նրանք գլուխներն են մտցրել, որ մեզնից են առաջացել:

-Նրանք երբեմն խելացի բաներ էլ են ասում:

-Ես կնախընտրեի պինգվին լինել: Գուցե այդ դեպքում մարդիկ մեզ հանգիստ թողնեին: Թե ո՞վ է հնարել  դելֆինաբուժությունը:

-Խոստովանիր, որ առանց նրանց ձանձրալի կլիներ:

-Նրանք չափից շատ են աղմկում, նրանց պատմությունները մեզ անծանոթ կյանքի մասին այնքան տխուր են, որ ուղղակի մեռնել ես ուզում:

-Վիգ, ես ապրել եմ ուզում: Փոքրիկ Հրակը նույնպես:

Նիգը իջեցրեց աչքերը: Տխրեց` ամեն անգամ տխրում էր, երբ խոսում էր փոքրիկ Հրակը մասին:

Հրակը ծովափի ամենափոքր բնակիչն էր, ամենսիրունը, նա  հրագույն մազեր ուներ, ծովագույնի աչքեր, հրաշալի էր խաղում ջրային ֆոտբոլ, անհավանական հնարքներ  էր անում գնդակի հետ ու լողում էր բոլորից լավ: Ծովի խորությունը փոքրիկին չէր վախեցնում, եթե դելֆինների զգոնությունը չլիներ, ծովը վաղուց տարած կլիներ նրան: Առովոտից երեկո կարելի էր լսել Հրակի մոր ձայնը. նա անդադար «Հրակ» էր կանչում: Հրակը խելացի էր ու անսանձ, աչքդ թարթեիր, արևի ճառագայթի պես անհետանում էր: Նիգը սիրում էր նրան: Ընդհանրապես, նա սիրում էր մարդկանց, բայց Հրակին` ավելի շատ: Հրակն էր Նիգին սովորեցրել խոսել ու հրճանքից կարմրում էր, թռչկոտում, երբ Նիգն իրեն անունով էր կանչում:

-Բժիշկներն ասում են, որ նա անհամեմատ լավ է,- ասաց Վիգը, երկար լռությունուց հետո: Նա նույնպես սիրում էր փոքրիկին և չէր ուզում, որ ընկերուհին տխրի:

-Այո, բայց շաքարախտն անբուժելի է:

-Բժիշկնե՞րն են ասել:

-Չէ, կարդացել եմ բժշկական ամսագրում:  Ծերուկ Քեթը լողալ չգիտի, ու որպեսզի չձանձրանա, ամսագրեր է կարդում ծովափին պառկած:

-Հրակի մայրն ասում էր, որ նա սկսել է գիշերնեըը քնել:

-Գիտեմ, Վիգ:

Նիգը լռեց: Նրանք երկար ժամանակ լուռ էին:

Հրակը պատմել էր Նիգին, որ մոր տված դեղահաբերը պահում է լեզվի տակ, երբ մայրը հեռանում է, դեն է նետում:
Նիգն այնքան էլ վստահ չէր, որ դեղահաբերը փոքրիկին կօգնեն, բայց հարցրեց` ինչո՞ւ է այդպես անում:
Հրակը չէր ուզում քնել: Մայրը ասել էր  որ հայրը մի օր անպայման կգա, բայց չի կարող ասել` երբ, անսպասելի կգա, գուցե առավոտ վաղ, գուցե գիշերվա կեսին, երբ բոլորը քնած կլինեն: ՈՒ Հրակը որոշել է չքնել: Հետո սովորություն է դարձել հորը սպասելը մինչև լուսաբաց: Նրան թվում է, եթե չսպասի, հայրը չի գա: Կամ կգա գիշերվա կեսին, իսկ լուսաբացին կհեռանա ու ինքն այդպես էլ չի իմանա, ինչ գույն ունեն հոր աչքերը: Անգամ մորը հարցրել էր` կա՞ն դեղահաբեր  չքնելու համար: Մայրը երկար մտածել էր, հետո ասել, որ` այո, կան, բայց դրանք մեծահասակաների համար են: Ես ասեցի, որ եթե քնի, կարող է տեսնել հորը երազում: Հարցրեց` ի՞նչ  է երազը: Ասեցի դա էլ է կյանք, ուղղակի այն ինչ դու տեսնում ես, ոչ ոք չի տեսնում:

Այդ գիշեր Հրակը մորն ասել էր. «Մամ, ինձ դեղահաբ մի տուր այլևս, խնդրում եմ, դրանք շատ դառն են ու ես մինույն է դեն եմ նետում: Խոստանում եմ քնել»:

Առավոտյան բոլորն այդ մասին էին խոսում, որ Հրակը գիշերը քնել է:

-Երբ նա ապաքինվի, նրանք կհեռանա՞ն,- հարցրեց Վիգը:

-Եթե չապաքնինվի էլ` կհեռանան, սիրելիս, նրանք երկար մնալ չեն կարող այստեղ: Գիտես, Հրակի մայրն ասում էր, որ ինչ-որ կապիտան Մեքսիկական ծոցում վարդագույն դելֆին է տեսել,- Նիգն ուզում էր ցրել ընկերուհու վատ տրամադրությունը:

-Իսկապե՞ս, շատ զվարճալի կլինի,- փորձեց ժպտալ Նիգը:

— Այո, մարդիկ միշտ չէ, որ չարախոսում են, երբեմն նրանք շատ բարի են ու զվարճախոս, մանավանդ, երբ սուրճ են խմում, կամ սուրճ` կոնյակով,- լայն ժպտաց Վիգը: Մտածեց, որ իր հանդիմանությունների պատճառով է նաև տխրել Նիգը:

-Նի’գ, Նի’գ…

Փոքրիկ Հրակն էր:

Կապույտ աչքերը չարաճճի ժպտում էին: Լողաց դեպի Նիգը, վարդագույն գնդակը նետելով ընկերոջ կողմը: Նա և Նիգը հրաշալի տեսք ունեին: Գնդակը լայն ժպիտով աջ ու ձախ էր նետվում (Հրակն էր նրան այդպես նկարազարդել): Նիգը չգիտեր ինչպես ասեր Հրակին, որ մի քանի օրից մեկնելու են,  լսել էր, ինչպես էր Հրակի մայրն ասել ընկերուհուն, որ արդեն գնել է ինքնաթիռի տոմսերը: Հրակն ամեն օր մորը համոզում էր, որ ընդմիշտ մնան ծովափին: Քաղաքում, որտեղ իրենք ապրում են, ծով չկա, դելֆիններ չկան: 14-րդ հարկում մշտապես մարդիկ են բնակվում, բայց ինքը չի կարող հեծանիվ չքշել: Ներքևի հարկի հարևանուհին բարձրանում է իրենց տուն և նախապես ներողություն խնդրում: Գիտի, որ փոքրիկ կա տանը, բայց խնդրում է մի քիչ- քիչ աղմկել, կամ գոնե հեծանիվ չքշել, ասում է, որ գլխացավ ունի: Միգրեն, Դա չի բուժվում:  Մայրն ասում է, որ տղան դիաբետ ունի: Բժիշկները  խորհուրդ են տվել` շատ շարժվել: Կապույտ զգեստով կինը գրկում է իրեն: Ասում է, որ իր աչքերը ծովի գույն ունեն: Հարցնում է` ի՞նչ գույն ունի ծովը: Քո աչքերի գույնը, տղաս` ասում է կինը: Կապո~ւյտ` ասում  է Հրակն ու պոկվում կապուտ զգեստով տիկնոջ գրկից: Հեծանիվի չորս ակների ձայնը մեղվի բզզոցի պես տարածվում է սենյակում: Մայրը խոստանում է, որ երկակնանի հեծանիվ կգնի իր համար, երբ տուն գնան: Հիմա նոր հարևաններ ունեն: Կապույտ զգեստով կինը նոր բնակարան է տեղափոխվել իր պատճառով: Ասել էր` չեմ կարողանում  նայել այդ երեխայի կապույտ աչքերին:

-Վի’գ, ինչու են դելֆիներն ինքնասպան լինում:

-Նրանք ապրել չեն ուզում:

-Ինչո՞ւ:

-Նրանք հոգնում են նավերի շարժիչների ձայնից, մարդկային կյանքի մասին պատմություններից ու  հուսահատությունից   դուրս են նետվում:

-Նրանք մեռնում են աղմուկի՞ց:

-Նրանք մեռնում են, որովհետև այլևս չեն լսում ծովի ձայնը:

Ծովն արագ հեռանում էր: Նիգն ու Վիգը գրեթե չէին երևում: Հրակը լաց էր լինում: Մայրը ավելի ու ավելի  ամուր էր գրկում տղային: Հրակը մի ձեռքով սեղմվել էր մորը, մյուս  ձեռքով սրբում էր իր արցունքները մոր մազերից: Նրան դուր էր գալիս մոր մազերի մետաքսե փափկությունը: Մայրն ասում էր, որ էլի կգան:  Ասում էր` Նիգն էլ էր տխուր, բաց լաց չէր լինում: Ծովը  չէր երևում: Համոզված էր, որ Նիգն ու Վիգը հիմա իր մասին են խոսում: Ոչ ոք չգիտի, որ ինքը հասկանում է դելֆինների լեզուն:

Հրակը դելֆիններին ասում էր բաներ, որ երբեք ոչ ոքի չէր ասի: Նա Նիգին պատմել էր, որ  իր մայրը նույնպես դեղահաբեր է ընդունում, բայց ոչ թե չքնելու, այլ քնելու համար:  Հրակը լսել էր, ինչպես էր մորաքրոջ հետ խոսելիս մայրն ասել, որ հայրն այլևս չի գա, ասել էր, որ ամեն օր ատում է նրան, հետո լաց էր եղել ու ասել, որ ամեն օր սիրում է նրան: Նիգն ասում էր, որ մեծերի ասածից երբեմն դժվար է գլուխ հանել, նրանք անգամ իրենք իրենցից գլուխ չեն հանում, նաև ասել էր, որ ականջ դնել չի կարելի:

Հրակը  ավելի ուժեղ գրկեց մորը, գլուխը հենել էր ուսին, քունը տանում էր, հեռվից լսվում էր Նիգի ու Վիգի ձայնը: Հրակ էին կանչում: Հրաժեշտ էին տալիս իրեն ու իր պես տխուր էին: Մոր մազերից ծովի հոտ էր գալիս: Աչքերն ավելի ամուր էր փակվում: Ինչո՞ւ են մարդիկ մեռնում: Նիգն ասում` էր մարդիկ չեն մեռնում, նրանք հեռանում են: Ի՞նչ կա ծովի հեռուներում, գուցե հայրն այնտե՞ղ է: Մայրը վախենում էր, որ ինքը կմեռնի: Գիտեր, որ մեռնող մարդիկ քնել են ուզում ու ոչ մի սարսափելի բան չկա, երբ մարդիկ հեռանում են: Նրանք կարող են հայտնվել կեսգիշերին, լուսաբացին կամ երազի մեջ:  Աչքերը փակվել էին: Իր երազի մեջ ծովը մոր մազերի հոտն ուներ:

Հեղինակ` Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ
http://megapolis.am/index.php/news/2/247-poqrik-hrake-patmvacq.html

Ընդհատված ժամանակ կամ Խավարումից առաջ ու հետո

Image

Վաղը տեղի կունենա արևի մասնակի խավարում: Լուսինը կանցնի Երկրի և Արեգակի միջև` ծածկելով Արեգակի սկավառակը :

Նայելը պարտադիր չէ:

Ես վախեցա անուն տալ Անորոշությանը: Թողեցի նրան սեղանին, հետո գլուխս թաղեցի սեղանին  թափված թղթերի մեջ:  Հետո գնացի Jazzve: Հարցազրույց ունեի: Սուրճ խմելու անտանելի ցանկություն: Հետո տուն եկա, համակարգչի էկրանի մոտ տեղի ու անտեղի ծախսեցի ժամերս: Հետո կարոտեցի անորոշությանս ու հասկացա, որ ձեռքի հետ չգիտեմ,  թե ուր եմ թողել: Դրեցի սեղանին, հետո՞ Հետո՞…

Հետո, այդպես էլ չհիշեցի…

-Հա, անորոշությունը տառապանք է…

ՉԱՏ- ում եմ:

Զրուցակիցս շարունակում է.

-Բայց տառապանքի մեջ էլ գեղեցկություն կա: Փորձիր օգտվել դրանից:

Անպատասխան եմ թողում մխիթարանքը:

Անորոշությունս է գրում:

Գեղեցկություն չգիտեմ,  բայց հարցազրույց կպոկեմ նրանից:  Անորոշությունս չի իմանա, որ կորցրել եմ իրեն:

Դա արևի խավարումից էլ առաջ էր: Դա այն ժամանակ էր, երբ հաշիվներս մաքրել էի սիրո հետ: Երբ հասկացել էի` սերն ու մահը համարյա նույն բանն են: երկուսն էլ` կան ու չկան: Ասացիր` ես չեմ սիրում այդ բառերը` <<ես քեզ սիրում եմ>>, ասացի` ես էլ, ասացիր` ես սիրում եմ գիշերը, ասացի` ես էլ: Ասացիր` սիրում եմ մեքենայի արագ ընթացքը գիշերով, ասացի` ես էլ: Հետո ասացի` գնացքում երջանիկ եմ ինձ զգում, ինքնաթիռում` անպաշտպան, իսկ նավը` ատում եմ: Ասացիր` ես էլ: Ասացիր` սովորական աստղ փնտրելը հիմա  այլևս հայտնագործություն չի համարվում, արտառոց աստղերն են մեզ հետաքրքրում… Ասացիր` կյանքում էլ նույնն է…

Դու ինձ շփոթել էիր գիշերվա աստղի հետ: Ուզում եմ սովորական լինել:  Ինձ համար հենց սովորականն է արտառոցը:  Ժամանակը քիչ է փնտրելու համար: Ապրել է պետք: Թեկուզ գիշերը: Գիշերային մտորումներս ընդհատեց գործնական զանգը: Վաղը միջոցառում կա: Տաղտկալի: Ոմն բարեգործ է: Անօթևան երեխաներին մեկ ամիս կերակրելու է: Երևի չի կարդացել բարեգործության թիվ մեկ պատվիրանը`  երբ մի ձեռքդ ողորմություն է տալիս, այնպես արա… Ասվում է նաև, եթե մի աչքդ, կամ ոտքդ  գայթակղեցնում են քեզ…Հակարծ մտածեցի` ինչո՞ւ մի աչքը…կամ` մի ոտքը… Ասացիր` արի սուրճ խմենք: Վարանեցի: Ասացիր` լավ, թող մնա ամեն ինչ այսպես` համակարգչից համակարգիչ: Ասացի` չէ, արի սուրճ խմենք: Չհասկացար, որ կորցնում են, երբ գտնում են: Գտնում են, որ կորցնեն:

Համակարգչի էկրանը ընդհատված ժամանակն է:

-Շուրջերկրյա ճանապարհորդության ժամանակ մի օր չեմ ապրել: Կյանքիս այդ մեկ օրը անհետացել է: Կարող ես ասել` ինչպե՞ս, ո՞ւր մնաց,-ասացիր:

-Չգիտեմ, բայց նման ցանկություն ունեցել  եմ` կյանքիս մի օրը շրջանցելու:

Հարցրեցիր.

-Թե՞ մեկ օր ավելի ապրելու:

Շրջանցեցի հարցը: Ասացի` արի նոր ժամանակ հորինենք: Ապրենք դուրս այդ ժամանակից: Ասացիր` արի:

-Հիմա ո՞ւր ես,-ասացի: (ՈՒզում էի հասկանալ` ժամանակի ներսո՞ւմ ես, թե՞ ժամանակից դուրս):

-Տանը:  Զանգե՞մ:

-Զանգիր:

(Այդպես էլ չիմացա` Ժամանակի ներսում էինք, թե՞ դրսում… )

-Հիմա դու երջանի՞կ ես,-հարցնում ես:

-Հըը:

-Դժբա՞խտ ես:

-Հըը:

-Իսկ ի՞նչ ես զգում:

Խանգարվել է անդորրս: Հերթական միջոցառման մասին մտածելու փոխարեն, մտածում եմ աչքերիդ գույնի մասին, չէ, ճիշտ չեմ ասում: Մտածում եմ` ի՞նչ հագնել:

Ընտրեցի ամենասովորական հագուստը: Գործնական: Գիշերվա մասին ենք խոսելու: Դու կհսկես գիշերը, ես` ցերեկը կգրեմ գիշերվա մասին: Ասում ես` գիշերը իրական է: Ուրեմն, դու շփոթել ես ժամանակի բոլոր միավորները: Գիշերը քեզ համար աստղերը զննելու համար է: Ես էլ եմ գիշերը նայում երկնքին, բայց ուրիշ բան եմ տեսնում:

Հիմա, երևի նոր աստղ ես որոնում…

Տե~ր աստված, կարծես թե կյանքս եմ գրում մի թեթև սրբագրումով:

Անորոշությունն այդպես էլ չգտնվեց:

Կմնա գոնե մի պատմություն քեզնից: Մեզնից: Աստղերից:

Ու սիմվոլիկ մի անուն կտամ երազներիս` իմ ժամանակը:

Իմ պատասխանը:

Մանկապարտեզում մի անգամ դաստիարակը հարց տվեց, ուզում էի շրջանցել, չհաջողվեց, ո’չ` որովհետև սրամտությունս չէր հերիքում շրջանցել հարցը, այլ որովհետև չկարողացա խաբել: Հիմա մեծացել եմ ու հարցերին, որ նույնն են, էլի չեմ շրջանցում: Պատասխանները չեն փոխվել: ՈՒղղակի, խաբել չեմ կարողանում:

Խոստովանություն…

Ասացի` ոտքդ զգույշ դիր այնտեղ, ուր հիշողության մուտքն արգելված է…

Անորոշությունից հիվանդանում են:

Նոր աստղ փնտրելուց, երբեմն, մեռնում:

Ընկնող աստղի մասին խոսում են բոլորը, կորցրած աստղի մասին` ոչ ոք:

Աշխարհի վերջի մասին խոսում են բոլորը, դատարկված աշխարհի վերջին մարդու  մասին` ոչ ոք:

Հիմա, երևի նոր աստղ ես որոնում…

Ես հաշվում եմ ընկնող աստղերը…

Ասում են` արևի խավարում էլ չի լինի…

Կլինի` ասում ես…

հունվար 4. 2011

Երևանում խավարումը սկսվեց Երևանի ժամանակով 11-40- ին, տևեց մոտ երեք ժամ, առավելագույն փուլը մոտ (62 տոկոս) դիտվեց ժամը 13:10-ին: Լրիվ խավարումներ են սպասվում նաև հունիսի 1-ին, հուլիսի 1-ին և նոյեմբերի 25-ին:

Ոչ ոք արևին նայելուց չէր կուրացել, զանգվածային աղետներ ու վատ ինքնազգացողություններ չէին գրանցվել, բայց ասում էին` ինչ-որ մեկն արևին անզեն աչքով նայելու հետևանքով ինքնասպան է եղել: Ասում էին` նրան մոռացել են ժամանակին անուն տալ: Հիմա արդեն ուշ էր…

Լրատվամիջոցներից մեկն էլ հայտնեց. <<Քանի որ Արեգակի խավարման արդյունքում ինքնասպանի անձի ինքնությունը չի հաստատվել, պայմանականորեն  անունը դնում ենք` Անորոշություն>>:

ՄԱՍ ԵՐԿՐՈՐԴ

Ասում են` արևի խավարում էլ չի լինի…

Կլինի` ասում ես…

-Սո՞ւրճ,  կոնյա՞կ, թե՞ կոնյակով սուրճ…

Անորոշությունս էլ չկար: Իրականությունն էլ չգիտես որտեղ  որոնես` համակարգչի էկրանի ներսում, թե՞ դրսում:  Աստղերին առցանց էլ կարող ես նայել: Աշխատելու տրամադրություն չկար: Մնում էր ընտրել առաջարկված երեք տարբերակներից մեկը, հավանաբար` վերջինը…

Իրականում անորոշությունս ինքնասպան չէր եղել: Չէ, չէին էլ սպանել նրան: Անորոշությունս անուն էր ստացել, ու  հիմա, բոլորից ծածուկ ինձ սուրճ խմելու էր հրավիրում: Հետաձգեցի հերթական հարցազրույցը: Հետո երկար խառնեցի զգեստապահարանս: Զվարճալի էր թվում հանդիպումը մեկի հետը, ում բոլորը մեռած էին կարծում:

Ես չէի պատրաստվում մատնել նրա: Շատ էի որոնել:

Ընտրեցի կոնյակով սուրճը:

Հետո նայելու էի նրա աչքերի մեջ ու հիշելու էի, որ մի օր  հորինել էի այս կերպարը: Դորիանական այդ ժպիտը տեսել եմ իմ իսկ գրած պատմվածքում (պատմվածքիս հերոսը նույնպես անուն չուներ):

Դա արևի խավարումից առաջ էր ու հետո:

Պիտի ասեի` Տեր, հեռացրու այս բաժակը, իսկ ես պառկեցի քնելու առանց գիշերային աղոթքի…

Դա կոնյակով սուրճից առաջ էր ու հետո:

Ես պատմում եմ քեզ արևի խավարման մասին, որ իմ հաշվարկներով էլ չէր լինելու: Դու ասում ես` կորուստ եմ տեսնում դեմքիդ: Ես չեմ հարցնում քո կորստի անունը:  Դա արևի և լուսնի երկրային հանդիպումն էր Չարենցի փողոցում: Լույսի և ստվերի: Այդպես, անսպասելի մի օր, մարդիկ ականատես եղան խավարման հրաշքին: Ոչ մի աստղագետ դա չէր կանխատեսել:

Ավելի լավ էր, եթե մնայիր սեղանին թափված թղթերիս մեջ: Ընդհատված ժամանակի:

Համակարգչի էկրանը ընդհատված ժամանակն է…

Հիմա, երբ բոլորը գտել են քեզ, ես ամեն օրվա հետ ավելի եմ կորցնում քեզ:

Էլ չեմ զգում քեզ…

Հեռախոսս դնում եմ աչքից հեռու…

Գիշերվա լռությունը ավելի է խանգարում  անդորրս, քան զանգերդ, որ առաջ էին ընկնում րոպեներից ու անքնության վերածում գիշերներս:

Չգրված այս պատմությունը ծնվել էր չապրելու համար:

Տող առ տող զգում եմ այն գրքի նման, որ կարդալ հնարավոր չէ, բայց և չի փակվում:

ՈՒզում եմ վայրկյանը բաժանել ավելի փոքր միավորների` չկորցնելու համար արդեն կորցրածը:

-Սո՞ւրճ, կոնյա՞կ, թե՞ կոնյակով սուրճ…

Ես ընտրեցի երկինքը:

Այս պատմության մասին ես չեմ գրի, ես արդեն ապրել եմ այն:

Ասում են` արևի խավարում էլ չի լինի…
Ա.Ս.
MEGAPOLIS 4/11 Հուհիս-հուլիս 2011

«ԱՄԵՆ ԲԱՆ» ՎԱՃԱՌՈՂԸ

Image

Պառկել էի բազմոցին: Ավելի շուտ` կծկվել էի ներարգանդային դիրքով, ինչպես հոգեբաններն են սիրում ասել, հավանաբար, փորձելով գտնել ապահովության զգացումը, որ ներարգանդային ինը ամիսներից հետո էլ երբեք չենք ունենում:

Չգիտեմ ինչ եմ զգացել մորս որովայնում, բայց հիմա նրա հերթն է աչքերիս մեջ նայելու ապահովության աղերսով:

Զը~նգ…

Դռան զանգը սովորականից ուժեղ էր ու երկար: Հավանաբար Ֆրանսիայից ժամանած մորաքույրս է` հայերեն չհասկացող, բայց անվերջ խոսացող իր Ժակի հետ ու երկու բաժին սուրճով (նա այստեղի սուրճերը չի հավանում): Ո~նց չէի ուզում տեսնել նրան: Նայելու էր կլորված փորիս, հետո բացուխուփ էր անելու դատարկ սառնարանն ու գլուխն օրորեր` կյանքի անարդարությունից զայրացած: Ամեն ինչ ունեն երեխաներին տալու համար, բայց արի ու տես, որ երեխաներ չունեն:

Բացեցի դուռը: ֆրանսիական օծանելիքի փոխարեն քթիս խփեց մածնահոտը, ինչից սիրտս անտանելիորեն խառնեց : Մածնահոտով անծանոթը ձեռքը քաշեց զանգի կոճակից ու անշփոթ նայեց մթնած կերպարանքիս:

-Ի՞նչ եք ուզում,- հարցրի:

Ասելու էր` փող ու դուռը ծածկելու էի երեսին, որովհետև փող չունեի: Չէ, մի 100 դրամ կար գրպանումս: Դրանով կարող էի գնալ ուզածս տեղը ուզածս համարի երթուղայինով ու էլ չվերադառնալ:

-Ավելի լավ է ասեք դու’ք ինչ եք ուզում:

-Ի՞նչ…

Չհասկացա՞ք:  Ի՞նչ եք ուզում, ինչի՞ պակաս ունեք, կամ ի՞նչ եք երազում… Դուք, ի՞նչ է, այդքան երիտասարդ եք ու չեք էլ երազու՞մ:

-Հանգիստ եմ երազում, տխմա’ր,- ասացի ու դուռը շրխկացրի երեսին: Հետո մտածեցի, որ գուցե ուժեղ հարվածը քթին է կպել ու դանդաղ բացեցի դուռը:

Այս անգամ էլ ցցվել էր դիմացի հարևանի դռան մոտ:

-Ձեռքդ քաշիր զանգի կոճակից, նրան քառորդ ժամ է պետք, որ հասնի դռանը, իշիաս ունի ու եթե պարզի, որ հենց էնպես ես հանել իրեն անկողնուց…

-Լսե’ք, մի խանգարեք աշխատել,-ընդհատեց անծանոթը,- հերիք չի, որ ՙհանգիստ՚ եք գնել առանց վճարելու, չեք թողնում, որ մարդիկ ստանան իրենց սրտի ուզածը: ժամանակ չկորցնելու համար տեսնենք ինչ է անում ձեր կողքի հարևանը,- հանդիսավոր ավելացրեց նա:

-Զանգի կոճակը անսարք է, ծեծե’ք դուռը:

-Բա մեղք չի՞:

-Մեղքը դու ես, որ քեզ դռնեդուռ շրջող հրեշտակի տեղ ես դրել: Գիտեմ` ինչ է պետք նրան, նա քաղցկեղ ունի, փող չունի անհրաժեշտ դեղորայքի համար: Էնպես որ, վաճառքի հույս չունենաս, նա փող է խնդրելու:

-Օրիո’րդ…

-Տիկին,- ուղղեցի,- ես երեք երեխաների մայր եմ, որոնցից միայն մեկն է աշխարհ գալու, պատահաբար… հայրը լքել է ինձ, հիմա չգիտեմ էլ որտեղ է, կարո՞ղ ես հասցեն տալ:

Խելագարը գլխով արեց:

-Դա ինչ է նշանակում` այո՞…

Նա ավելի թափով ճոճեց գլուխը:

-Ինչ ուզեք,- մեկնաբանեց գլխի անուղղակի շարժումը:

Իշիասով տառապող հարևանիս դուռը ճռռաց: Երևաց հարևանուհուս հսկա կերպարանքը:

-Նա շփոթել է մեր դուռը, սխալմամբ է ձեզ անհանգստացրել, Նատաշա’ Գարիկովնա,-ասացի, չգիտես ինչու` խղճալով ՙամեն բան՚ վաճառողին:

Նատաշա Գարիկովնան ոչնչացնող հայացքով չափեց անծանոթին ու դարձավ ինձ:

-Օգնի’ր…

Ես կռացած մեջքով դուրս եկա հարևանուհուս տանից:

-Իսկ նրա հիվանդությունը վարակի՞չ է,- նորից խոսեց մարդը:

-Ավելի լավ է ասես ի՞նչ կա էդ դատարկ տոպրակիդ մեջ:

-Հրաշք:

-Հրա՞շք… Նոր հրաշք չեմ ուզում: Ես ընդամենը 50կգ եմ ու հենց նոր 100կգ քաշ ունեցող պառավին գրեթե գրկած քարշ տվեցի անկողին` քո հրաշքի պատճառով:

-Իսկ քաղցկեղով հիվանդ հարևանը ինչու՞ դուռը չի բացում,- իր գործն իմացող մարդու պես` տեղից չէր պոկվում անծանոթը:

Ես ձեռքս տարա քրտնած ու սառը ճակատիս:

-Ա~, զանգել է պետք նրա աղջկան:

-Իսկ ինչի՞ կարիք ունի նրա աղջիկը` ձու, պանիր, նրբերշիկ սովետական, բազմոցի ծածկ, նամակ զինծառայող որդուց, հեռագիր ամուսնուց, երեխա, հանգիստ…

-Ինչու՞ ինձ հանգիստ չես թողնում, տխմա’ր…

-Իսկ դուք վճարեք:

Շալվարիս ետևի գրպանից հանում եմ 100 դրամանոցը ու մեկնում նրան:

-Վաղը ոտքով եմ աշխատանքի գնալու, հրա’շք,-ասում եմ` փակելով դուռը:

Ծոցատետրիս մեջ փնտրում եմ հարևանիս աղջկա հեռախոսահամարը:

Նորից դռան զանգը: Հնչեղ, երկար:

Խելագարն է` հրաշք վաճառող: 10 դրամանոց է մեկնում ինձ:

-Հանգիստը մեր անհանգիստ օրերում ոչ ոքի պետք չէ,- ասում է նա` խրատական ու հանգիստ շեշտով:- Գինն ընկած է: 90 դրամով եմ վաճառում: Կարող եմ ձեզ, սակայն, ամառային զեղչերով հրաշքներ առաջարկել…

-Չքվի’ր,- բղավում եմ ինձ կորցրած…

-Ի՞նչ է կատարվում այդտեղ,- ձայնում է վերևի հարկի հետաքրքրասեր հարևանուհիս:

-Անյա’, սիրելի’ս, հրաշք չե՞ս ուզում:

-Ինչու` ոչ:

-Գնա’, վերևում քեզ են հարցնում: Օպերային երգչուհի է, սոպրանո, նա դեռ հավատում է հրաշքներին,- հոգնած ասում եմ ես ու այս անգամ վճռականորեն փակում դուռը:

Գլխապտույտ ունեմ: Սիրտս անվերջ ու տանջալիորեն խառնում է:

Ոսկորներս ցավում են: Պառկում եմ բազմոցին`գրկելով հանգիստս, որ ձեռք եմ բերել ընդամենը 90 դրամով: Քնել եմ ուզում:

Գուցե նա իսկապե՞ս հրաշք էր վաճառում: Ի՞նձ ինչ, միևնույն է կոպեկ չունեմ:

-2-

Դմբդմբոցով ինչ-որ բան է գլորվում աստիճաններից…Հրաշքը:

-Անասու~ն,-հնչում է սոպրանոն սքանչագեղ Անյայի ու խառնվում քաղցկեղով հիվանդ հարևանիս աղջկա լացին:

Ես աչքս էլ չեմ թարթում: Թվում է էլ ոչինչ չի կարող խանգարել հանգիստս: Կծկվում եմ` ավելի ծալելով ոտքերս ու ձեռքերս` ինն ամիսը լրացած երեխայի պես, որ չի ուզում, ոչ մի գնով չի ուզում լույս աշխարհ գալ: Այստեղ էլ խառնվում են բժիշկները` իրենց հորինած երկունքի արհեստական ցավերով:

-Պատրաստե’ք վիրահատարանը, շտա’պ, մայրը մեռնում է, երեխային դեռ կարելի է փրկել, անզգայացնո’ղ…

Անզգայացնո՞ղ, ինչի՞ համար է դա: Ես վաղուց է ինչ ոչինչ չեմ զգում: Դեռ աղոտ հիշում եմ հրաշք վաճառող անծանոթին: Ժպտում եմ: Անթարթ աչքերով: Մկանների ոչ մի խաղ: Ես ոչ մի կապ չունեմ վիրահատման սեղանին պառկած տանջահար, կտրտված մարմնի հետ: Իջնում եմ վիրահատարանի անհարմար սեղանից: Ոտաբոբիկ քայլում եմ հատակի վրայով` չզգալով սեփական մարմնիս ծանրությունը: Ապահով ու թեթև սահում եմ…

Կանաչ խալաթ հագած մարդը հանում է գլխարկը, ճակատից քրտինքի կաթիլները թափվում են հատակին գոյացած արյան լճակին:

Դա ոչ մի կապ չունի իմ իրականության հետ:

Մշտատև հանգիստը անուշ սյուքի նման ուղեկցում է ինձ:

Կյանքը պտտվում է ու վերջացող ժապավենի նման մոտենում սկզբին` մեռնող մոր արգանդից լույս աշխարհ եկող փոքրիկի պես:

Դուռը զանգում են` սովորականից երկար ու հնչեղ:

Հավանաբար հրաշք վաճառող անծանոթն է:

Չէ~, Ֆրանսիայից ժամանած մորաքույրս է` հայերեն չհասկացող, բայց անվերջ խոսացող իր Ժակի հետ…
Ա.Ս.
ԳԱՐՈՒՆ 2009թ/ 3-4

Գարնանային փողոց

Image
Հիշողության ամպն էր, միայնության կամ ուրիշ մի բան… չգիտեմ: Անժպիտ ու թաց, շատ նման ձմռանը, որ հալվում է գարնան շնչից: Քայլում էի լուռ փողոցով, չէ’, իմ փողոցով: Դա այն փողոցն է, որ հատում է քաղաքի գլխավոր պողոտան`ՙպրոսպեկտը՚ ու կոչվում ռուս գրող Պուշկինի անունով: Ձմեռ էր այդ փողոցում, ցեխաջուրը մաքրում էր ասֆալտի  անտես կեղտերը` դարձնելով այն շատ ավելի անբիծ, քան իր տակ պահ կացած կեղտն ու փոշին, քան մարդիկ, որ քայլում էին իր վրայով ու ձևացնում, թե քայլում են Պուշկինի փողոցով: Իրականում դա իմ փողոցն էր… Չնայած հիմար մտքերիս` ես երջանիկ էի և չնայած շատ էի զարմացած իմ երջանկության համար, չէի կարողանում նրան բացատրել, որ անօգուտ է, աննպատակ ու անմխիթար, ինչպես սառցի կտորը`շենքի տանիքից կախված: Սառած արցունքի էր նման ու վայ նրան, ում գլխին կընկներ այն: Շատ էր ծանր: Ես ձեռքիս ափով սրբեցի աչքերս, բայց նրանք չոր էին ու շարունակ նայում էի արևին: Ձմռան արևն ամենալավն է, ամռանը ոչ ոք չի նկատում նրա ջերմությունն ու հմայքը:

Մոտ եկող տղային չհասցրեցի ուշադիր նայել: Նկատեցի, որ երիտասարդ էր, բնականաբար, նա պետք է զիջեր ինձ ճանապարհը: Թեև ճանապարհն այնքան էլ նեղ չէր, համենայնդեպս, այնքան  նեղ, որ չանցնեինք երկուսով` հազարավոր անցորդների նման չնկատելով իրար: Ես զիջեցի նրան ճանապարհը: Նրա բարեկրթությունը ստուգելու ցանկություն չունեի:  Ստացվեց այնպես, որ մեկ րոպե շարունակ մեկս մյուսին ճանապարհ էր զիջում: Կանգնեցի` որոշելու` ի վերջո աջ կողմով գնամ, թե ձախ: Չեմ հասկանում` մի քանի ակնթարթում ինչպես էի հասցրել այդքան երկար-բարակ մտածել: Մտքերս կանգ առան, ինձ նման: Նայեցի տղայի դեմքին: Գեղեցիկ էր, բաճկոնը կոճկած չէր, շարֆն անփութորեն կախ էր ընկած պարանոցից: Մոտավորապես այդպես էի հագնված ես:

Տղան ժպտաց:

-Ինչպես երևում է, ես ձեզ պետք է ուղեկցեմ,- ասաց` շարունակելով ուրախ ու բարի ժպիտը պահել դեմքին:

-Դե ո’չ, ո’չ, ի՞նչ եք ասում:

-Ես թույլ չէի տալիս ձեզ անցնել:

-Հետո ի՞նչ:

-Շատ եմ խնդրում, թո’ւյլ տվեք ուղեկցել ձեզ:

Որքան հաճախ են ՙուղեկցողները՚ վերածվում պատահական անցորդի:

-Պետք չէ ինձ ուղեկցել իմ հարազատ քաղաքի հարազատ փողոցում: Բացի այդ, ես ճանապարհը չեմ մոռացել:

-Ես չեմ էլ ուզում հիշեցնել ձեզ ձեր ճանապարհը: Ես անգամ չգիտեմ` ուր է տանում այն:

Ես թաքցրեցի ձեռքերս` ծածկելու համար ամուսնական մատանիս, որ վաղուց վերածվել էր մատնեմատս զարդարող անպետք մետաղի: Ափսոս, որ չուղեկցեց ինձ. շատ հմայիչ ուղեկցող կունենայի, մանավանդ անծանոթ էր ու դրանով իսկ հմայիչ:

Մնում էր` սիրահարվեի պատահական անցորդի: Հետո ի՞նչ, որ ձմռան վերջին օրն էր. գարունը, կյանք դարձած, շրջում է փողոցներում: Իմ փողոցում, լուռ, տխուր, թույլ հրելով, որ մի պահ կտրվես անհայտությունից ու նայես կյանքին:

Արդեն Պուշկինի փողոցի վրա գտնվող եռահարկ օֆիսում էի: Ներս մտա` մոռանալով սրբել կոշիկներս: Հետո էլ զայրանում եմ բոլոր նրանց վրա, որ կեղտոտում են հատակը: Այս անգամ կմաքրեմ սեփական ոտնահետքերս: Պահարանից դուրս քաշեցի հատակը մաքրելու պարագաները, հագա կապտականաչ խալաթս: Տեսնես` ով է մաքրում իմ ոտնահետքերն այնտեղ` իմ տխուր փողոցում: Ամեն առավոտ այդ փողոցով ես շտապում եմ աշխատանքի, երեկոյան`տուն: Ես գեղեցիկ եմ: Անցորդը չգիտեր, թե ում էր ուզում ուղեկցել: Մի օր ինձ ուղեկցեցին դպրոցից տուն… հիմա ես 25 տարեկան եմ: Իմ ուղեկիցը վերածվել է բազմոցին թիկնած, թերթը ձեռքն առած գործազուրկի, որ հայհոյում է դիմությանն ու ընդդիմությանը, ամեն անգամ, երբ հիշում է իր գործազրկության մասին: Իսկ յոթնամյա չքնաղ աղջնակս թաքուն կիսաբաց է անում պահարանը ու հաց չգտնելով` անշշուկ փակում, որ չնկատեմ, թե ինքը քաղցած է… Ես ձեռքս եմ վերցրել հատակը մաքրելու շորն ու մաքրում եմ անզգույշ մարդկանց ոտնահետքերը:

Այսօր ես մաքրելու եմ սեփական ոտնահետքերս: 21 անց է15 րոպե: Աշխատանքս ավարտված է: Ես հրում եմ դուռն ու դուրս գալիս փողոց: Ձմեռը հոգեվարք ապրող հիվանդի նման սառը ժպտում է:

Գարնանային փողոցում ինձ է սպասում պատահական անցորդը` հմայիչ դեմքի հմայիչ ժպիտով:

Երեկոյան ամուսինս կհարցնի, թե ուր է ամուսնական մատանիս, ու ես կասեմ, որ կորցրել եմ:

Ինչ-որ մեկը Պուշկինի փողոցում կգտնի ցեխաջրի մեջ թաքնված մատանին, որ ես կորցրել էի, բայց այդ նույն փողոցում գտել էի նրան` հազարավոր անցորդներից այն մեկին:

Բարև, գարո’ւն:

Այսօր ծանոթացա քեզ հետ շատ ավելի մոտիկից:

Ես գեղեցիկ եմ, երջանիկ:

Ես մաքրում եմ ոտնահետքերը, որոնք դպրոցական հասակից արդեն երկար տարիներ տրորում էին կյանքս:

…Նորից տխուր էր փողոցն իմ, լուռ. հիշողության ամպն էր, բաժանման կամ մի ուրիշ բան: Չգիտեմ…

Արմինե
»ՄԵՆՔ ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ»  2006թ.  2/ 5

 

ԱՆԻ, ԱՆԻ

Ճակատը հենեց պատուհանի սառը ապակուն:
Մեկ, երկու, երեք, չորս…
Գլխացավի դեմ պայքարի լավագույն միջոցը մինչև 100-ը հաշվելն է: Մինչև 100-ը հաշվել այդպես էլ չսովորեց: Կեսին չհասած խառնվում էին մտքերը, հետո էլ` թվերը: Անվերջ կարող էր կանգնել թիկունքն աշխարհին՝ ճակատն՝ ապակուն: Ծերացող արյունը դժվարությամբ էր անցնում կարծր երակների միջով և քունքերը տնքում էին:

Թվերի հաշիվը մոտեցավ հիսունին: Փորձեց հիշել, թե որտեղ է ապրում. հիսունից այս, թե ՞ այն կողմում, բայց մեկ է, էլ 20 տարեկան չէր: Առաջին սպիտակ մազերի հետ սկսեց խառնել տարիների հաշիվը, գլխացավը բուժող 100-ի պես:
-Անի, Անի…
Մտքերի ձայնը չէր, ոչ էլ սկեսուրն էր: Սկեսուրի ` <<Անի, Անի>>- ին համաչափ էր, անկիրք, մուրճի հարվածների պես: Վարժվել էր նրան չլսել: Իսկ երբ չտեսնել-չլսելն էլ չէր փրկում, վազում էր դիմացի գեղեցկության սրահը, ուր կարգի էր բերում մազերը, թվերն էլ հետը: Մեկ, երկու… հարյուր, և վայրի սանրվածքի տակից իրեն էր նայում մի ուրիշ Անի: Աչքերը փայլում էին կրակե կայծով, խելքահան անող ժպիտը սահում էր վարդագույն կիսաբաց շուրթերից: Եվ այսպես մինչև տուն հասնելը:
Տանը…
-Վայրենություն:
Սկեսուրի ձայնն էր, չնայած շարունակվում էր <<չտեսնել –չլսելը>>:
Երբ սկեսուրը ընտրեց իրեն, ինքը երկար մազերով կարմրաթուշ մի աղջնակ էր:
Երբ հարսանիքից առաջ ստիպեց կտրել մազերը` ժամանակակից տեսք ունենալու համար, երկար լաց եղավ` կտրած վարսերը ձեռքին պահած:
Երբ առաջին անգամ ծննդատնից եկավ տուն, սկեսուրն ու ընկերուհին զրուցում էին ու արևածաղիկ չրթում: Մեղավոր բարևեց ու անցավ իր սենյակը:
Հետո զարմանալու էր, թե ինչու է երեխան միշտ լացում այն ժամանակ, երբ ինքն էլ լացել էր ուզում:
Հետո երեխան կմեծանա ու Ռուսաստանում ապրող հորն ավելի շատ կսիրի քան իրեն, որ այդպես էլ լացելու ժամանակ չունեցավ, ոչ էլ՝ ժպտալու:
Հայի բախտ է: Ամուսինը դրսում է ծերանում, կինը` տանը: Եթե բախտը բերում է, տարին մեկ ամուսինը հյուր է գալիս: Ասում են` մեծ հասակում ամուսիներն իրար ավելի շատ են սիրում, ու ինքը սպասում էր այդ <<մեծ հասակին>>: Հարևանուհուն, օրինակ, ամուսինը սիրում է, նաև պարբերաբար ծեծում : Մյուս հարևանուհին ոտքը մեքենայից դուրս չի դնում, ամուսինը <<ձեռքերի վրա է պահում>>, բայց նա ցանկացած վարսավիրանոցում մազերն իր ուզած ձևը տալ չի կարող: Դա ի՛ր առավելությունն է: Ի՛ր ազատությունը:
Երբ էլ չես սպասում ամուսնուդ զանգին:
Երբ միշտ 20 տարեկան ես, նույնիսկ երբ աղջիկդ քսանն անց է… Հոր կտորն է, միայն կրակե աչքերն է ժառանգել քեզնից ու դուռը պինդ ծածկելու սովորությունը: Ռոքի խելագար հնչյուններին հակառակ փակ դռան այս կողմից ինչքան կուզես գոռա, նա քեզ չի լսի: Որովհետև նա մեղավոր չէ, որ իր տարիքում դու իրեն ես քնեցրել ու երգել իր համար: Եվ քանի որ ոչ մի օրորոցային երգ չգիտեիր, Կոմիտաս էիր երգում՝ <<Հով արեք, սարեր ջան>>…
-Անի, աղջի, Անի, սկեսուրիդ տարա՜ն…
Ճակատդ պոկում ես ապակուց: Այդպես էլ չսովորեցիր լաց լինել, երբ պետք է: Սկեսուրն ինքնասպան է եղել, իսկ հարսի աչքերում մի կաթիլ արցունք չկա: Գոնե լացեիր ինքդ քեզ համար: Քեզ թվում է` նա չէր ուզում մեռնել: ՈՒզում էր ազատվել մահից ու հիվանդության հոտից: <<Անի, Անի>>… Ասում էին Արամը գալու է, հետո ասացին, չի կարող գալ…դու գլուխդ ավելի ուժեղ ես սեղմում ապակուն, էլի ես լսել նոււյնը, կարծես՝ հղիության 7-րդ ամսում, հետո երեխայի ծնունդից օրեր անց, հետո ամիսներ: Հետո դու` գզգզված, խենթացնող սանրվածքով, կրակե աչքերով, վատ ասֆալտած մայթերի վրայով` քայլում ես ոչ մի տեղ չշտապող թեթև, անկաշկանդ քայլերով, ինչպես ձեր գյուղի փողոցներում էիր քայլում, երբ փոքր աղջնակ էիր ու երկար մազեր ունեիր: Սլացող մեքենան դանդաղեցնում է ընթացքը: Քանի-քանի անգամ ես արագացրել քայլերդ ու մեղավոր տեսքով քեզ տուն գցել: Ո՜նց էիր զգում, որ սիրում ես Արամին: Թեև այդպես էլ չհասցրիր իմանալ` սերն ինչ է: Աչքերդ ավելի ամուր են փակվում, 100-ն անցել ես վաղուց, շրջվում ես, նայում ժպտացող երիտասարդին, բացում մեքենայի դուռը, նստում տղայի կողքին, ու գնում եք, անվերջ գնում … Գլխացավը բուժող 100-ի պես, դուռը ծածկող աղջկադ պես, Արամի զանգերի պես, չրթած արևածաղկի պես, անկանոն կտրված մազերիդ ու ոչ մի տեղ չնայող աչքերիդ պես: Քո և ժամանակի միջև ընկած տարածությունը 1, 2… 100-ն, որ այդպես էլ հաշվել չսովորեցիր:
-Անի, Անի, սկեսուրիդ տարան…
ԱՐՄԻՆԵ ՍԱՐԳՍՅԱՆ

 

ԵՍ ՏԵՍԱ

«Ես տեսա», «Արևային էտյուդ»

Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ. «Ես տեսա», «Արևային էտյուդ»

ԵՍ ՏԵՍԱ

Ասում են` խավարում էլ չի լինի

Մայիսի 20-ին տեղի կունենա Արեգակի օղակաձև խավարում, որը տեսանելի կլինի Արևելյան Ասիայից, Չինաստանից, Ճապոնիայից, Խաղաղ օվկիանոսից, Արևմտյան ԱՄՆ-ից, Հյուսիսային Ամերիկայից: Ի տարբերություն լրիվ խավարման, Լուսինը կծածկի Արեգակի սկավառակի հիմնական մասը` եզրերում թողնելով նեղ լուսավոր օղակ:
— Այդ օրը ես արևից շուտ արթնացա: Արևից երկար եմ ապրելու:
-Գլուխ մի գովա, աչք չկպցնելը արթնանալ չի:
-Երկար չեմ ապրի… Այդ օրը արևն անվերջ մայր էր մտնում:
-Ըստ էքզյուպերիի ՞ :
-Ըստ Էքզյուպերիի` արևը 23 անգամ է մայր մտնում: Ես անվերջ վերջալույս տեսա:
-Սիրո ՞ւն էր,-հարցնում ես:
-Հա: Վերադարձի ճանապարհին մեծ-մեծ քարեր տեսա երկնքից կախված:
-Սիրո ՞ւն էր,-էլի հարցնում ես:
-Արևի հոտ էր գալիս քո քաղաքի քարերից: Իսկ արևն անվերջ մայր էր մտնում:…Ճանապարհից առաջ սուրճը սովորույթի ուժով խմեցի:
-Անշաքա ՞ր էր:
-Չէ, անմարմին:
-Լույսը մի կե ՞րպ բացվեց:
-Հա: Ու ես տեսա քո քաղաքի դժվար բացվող առավոտը:
-Արևը չնկատե ՞ց քեզ:
-Ես հեռացա:
-Նա ոչինչ չասա ՞ց:
-Ա րևը ՞:
-Ըհը:
-Դու գիտես:
-Ասաաա:
-Արևը ետ տարավ ուսերիս թափված մազերը, գրեթե խոնավ, ու մատներով երկու համբույր նկարեց: Ես չեմ հավատում արևի գոյությանը: Օտար քաղաքում արևներ չկան:
-Միայն վերջալո ՞ւյս:
Լռում եմ: Ինձ թվում է` առաջին անգամ նայում ես աչքերիս` օտար քաղաքի պես:
Ես նայում եմ արևին:
-Քո տանը խմած սուրճը քեզ նման էր,-ասում եմ,- անշաքար էր ու անմարմին…
Նստած եմ ծնկներիս, դեռ չլվացված օրվա պես կեսհագուստ, աչքերիս` անքնության հետքեր:
Ավազի հատիկները պարանոցիս վրայով ցած են իջնում` անշտապ ու անհետք:
Մատներդ են:
Արևը թաքնվում է քո տան դռան ետում:
Քո քաղաքում լուսաբաց չկա:

Ես տանն եմ, իմ քաղաքում, ուր արևը մայր է մտնում բոլորի համար, իսկ առավոտները ես Հախվերդյան եմ լսում:
Իմ քաղաքում Արեգակի օղակաձև խավարումը ոչ ոք չէր տեսել: Խավարման ժամերին Երևանում գիշեր էր:

ԱՐԵՎԱՅԻՆ ԷՏՅՈՒԴ

…Արևը գլուխը դրեց ծնկներիս, ասաց, որ հոգնել է:

Հորս աչքերն ուներ արևը, ու նրա պես «Հայր մերն» էր ասում քնելուց առաջ:
Հորս «Հայր մեր» ասող աչքերի մեջ գլուխը ծնկներիս դրած արևներ տեսա:
Արթնացա կեսօրին:
Ծնկներիս արևի հետքեր կային…

Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

2012

http://www.irates.am/hy/1349267838

Աննա

— Դեպի ո՞ւր:

Աննան հայելու միջից նայեց վարորդին: Մի քանի անգամ օգտվել էր նրա ծառայությունից: Օտար քաղաքում այդ ծանոթությունը հիմա մի տեսակ հարազատության զգացում էր ծնում:
— Չգիտեմ…,- ի վերջո խոսեց Աննան ու դատավճռից խուսափողի պես իջեցրեց աչքերը:
Վարորդը չշտապեց դատավճիռ արձակել: Մի երկար ակնթարթ նայեց Աննային…
Մեքենան պոկվեց տեղից:
Աննան փորձեց զսպել աչքերում գոյացող լճակի հոսքը: Վախենում էր լացել ամբողջ անցած կյանքի համար: Ո՞վ էր սրբելու արցունքները: Միշտ ստիպված է եղել կողքիններին ավելի չզայրացնելու համար աննկատ մնալ, ստվերում, գրեթե աներեւույթ:

Բարձրացրեց աչքերն ու հայելու մեջ նորից հանդիպեց վարորդի հայացքին:
— Այսօր շո՞ւտ եք վերջացրել աշխատանքը,-զգույշ հարցրեց վարորդը:
Աննան ծուռ ժպտաց:
— Էլ չեմ աշխատելու նրա մոտ:
— Վիճե՞լ եք:
— Նա պարզապես չսիրեց ինձ, ուրիշին է գտել: Անտեղի վեճ սարքեց ու դուրս հրավիրեց:
— Հա՜… հեշտ չէ տատիկ-պապիկների հետ յոլա գնալը: Անգամ զավակներն են գլուխներն ազատում: Այ, ինձ` ծերուկիս, տղաս ու աղջիկս վաղուց լքել են:
— Այդ Դո՞ւք եք ծերուկ:
— Դե, նրանք էլ որպես այդպես չեն լքել ինձ, ուղղակի ամուսնացել են-առանձնացել: Կյանքում էլ միշտ ի՞նչն է պակասում` ժամանակը, հազվադեպ են այցելում: Իսկ տատիկը չէ՞ր կարող սպասել, մինչեւ լույսը բացվեր:
— Փաստորեն չէր կարող:
— Հայաստա՞ն եք վերադառնալու:
Աննան չպատասխանեց: Մեքենան անշտապ ընթանում էր` համահունչ գիշերային անդորրին: Հիմա հարցնելու իր հերթն էր:
— Ո՞ւր ենք գնում:
— Մեր տուն,-հանգիստ ասաց վարորդը:
— Կարող էիք գոնե իմ կարծիքը հարցնել:
— Իսկ Դուք այլընտրա՞նք ունեք, Աննա:
— Հիշո՞ւմ եք անունս:
— Իսկ Դուք ո՞չ:
— Ի՞մ անունը:
— Չէ, իմը,-ծիծաղեց վարորդը:-Թե՞ վարորդները անուն չունեն:
— Իսկ ուղեւորներն ունե՞ն:
— Ինչպես տեսնում եք:
— Ես պարզապես չգիտեմ Ձեր անունը, չեմ հարցրել,-արդարացավ Աննան:
— Վահրամ,-ներկայացավ վարորդն ու ավելացրեց առարկություն չվերցնող տոնով:- Այսօր կգիշերեք մեր տանը, վաղը կորոշեք ինչ անել, Աննա:
— Իսկ…
— Կին չունեմ,-ժպտաց Վահրամը: Աննայի վարանումն ու աղջկական շփոթմունքը զվարճացնում էին նրան: Տարիքը հստակ չգիտեր, քառասունին մոտ կամ անց կլիներ: Հանգիստ աչքեր ուներ, մեղմ, մի տեսակ հաշտ էություն: Ոտքերը հիվանդ էին, քայլելիս մկանները նկատելիորեն ձգվում էին: Բնությունը նրան գեղեցկությամբ չէր օժտել, բայց փոխարենը վարակիչ ջերմություն ու անդորր կար ներսում, որ հաճելի է դարձնում մարդուն: Աննան բարի սիրտ ուներ:Ճիշտ էր նկատել Վահրամը: Այլընտրանք իսկապես չուներ: Չգիտեր ինչ մտածեր: Միշտ ստիպված էր եղել քայլել, աշխատել, տքնել՝ հանուն ոչ մի բանի, հիմա այնպես էր ուզում պարզապես հենվել, զգալ ինչ-որ մեկի հոգատարությունը, ներկայությունը, հանգստանալ, ոչինչ չանել, վախենում էր ասել` ապրել… Երբեմն նույնիսկ ամաչում էր մտածել այդ մասին: Ուրիշներին դա դուր չէր գա:

Վահրամը պտտեց բանալին: Աննան իր համար էլ զարմանալի հանգստությամբ ներս մտավ: Հետաքրքրությամբ նայեց  շուրջը: Ճաշակով կահավորված, համեստ ու բավական ընդարձակ բնակարան էր: Դժվար էր հավատալ, որ կանացի ձեռք չի դիպել այս տանը, չնայած լիակատար լինելու համար երեւի հենց կնոջ ներկայությունն  էր պակասում: Վահրամը խոհանոց մտավ: Խոհանոցից ականջին հասնող ափսեների շխկշխկոցն ասես օրորոցային լիներ, որ չէր էլ հիշում երբ է լսել վերջին անգամ, եթե իհարկե լսել է: Փռվեց բազմոցին մի պահ մարմինը հանգստացնելու համար… արթնացավ միայն առավոտյան:

Վաղուց այդքան երկար ու անուշ չէր քնել: Անծանոթ սենյակում բացելով աչքերը` չշփոթվեց, ուղղակի երազից արթնացածի պես  փորձեց հիշել անցած օրվա անցուդարձը: Այս սենյակն ավելի անծանոթ չէր, քան իր հետ կապ չունեցող  օտար ու մեծ աշխարհը: Նստեց: Աչքերը պտտեց սենյակում: Սեղանին սուրճ ու բլիթներ կային դրված: Վահրամը գրություն էր թողել. «Կսպասես, մինչեւ վերջացնեմ աշխատանքս: Կարող ես ընթրիք պատրաստել: Սառնարանում ինչ-որ բան կգտնվի երկուսիս համար: Ես ուրախ կլինեմ՝ վերադառնալով քեզ տեսնել իմ տանը: Վահրամ»:

Այս երկտողը իր կյանքի վերջին տարիների ամենալավ իրադարձությունն էր, եթե չասենք` ամբողջ կյանքի: Առավոտյան իր համար վաղուց ոչ ոք սուրճ չէր պատրաստել: Որպես կանոն, դա իր աշխատանքն էր: Արթնանում էր բոլորից վաղ: Նախաճաշ պատրաստում եղբոր ու նրա երեխաների համար: Հետո, էլի որպես կանոն, երեխաներին ուղեկցում էր դպրոց: Եղբոր կինն արթնանում էր առավոտյան սուրճի հոտը քթին զգալուց հետո միայն: Որպես կանոն, Աննան պետք է մատուցեր այդ սուրճը: Որից հետո քաշվում էր պատշգամբ` իր բաժին սուրճը վայելելու եւ հարսին ավելորդ անգամ տհաճություն չպատճառելու համար: Հետո տնային գործերը ավարտում կամ ընդմիջում էր ու շտապում երեխաների հետեւից: Միշտ գիտեր ինչ պետք է անի, երբ չերեւա եղբոր կամ նրա կնոջ աչքին, երբ ինչ-որ բան ասելու թույլտվություն խնդրի…

Անընդհատ աշխատանքն ու կարգուկանոնը օգնում էին չզգալ ոտքերի օր օրի ավելացող ցավը: Երեխաները սիրում էին հորաքրոջը: Դա սփոփում էր Աննային: Բայց մեծանալով՝ նրանք էլ հասկացան, որ հորաքույրն ավելորդ է, եթե նա չլիներ, մայրն ավելի երջանիկ կլիներ, հայրը կկրճատեր ծախսերը, իրենք անտեղի չէին նյարդայնանա, որ մի առանձին սենյակ չունեն, որ զգեստապահարանները  չեն հերիքում… Աննան իր գոյության մասին մտածելով` ստիպված էր բախվել շրջապատին ակամա տհաճություն պատճառող երեւույթների հետ: Ու չգիտեր ինչ անել: Որոշեցին տունը վաճառել, նոր տուն գնել, մնացած գումարով մի սենյակ էլ Աննային հատկացնել: Այդպես էլ արեցին: Բայց եղբոր նոր տունը գնելուց, բնակարանամուտը շնորհավորելուց հետո Աննայի համար գումար չմնաց…

Քույրն առաջարկեց ինչ-որ ժամանակ մնալ իրենց տանը: Այս անգամ էլ փեսայի կոկորդում էր խրվել` մեծ ոսկորի պես: Պարսկաստանից հյուր ունեին, քրոջ վաղեմի ընկերուհին էր: Ամուսնանում էր: Թողնելու էր աշխատանքը: Խնամում էր մի պարսկահայ տատիկի: Փոխարինող էր պետք: Ցանկալի էր այնպիսի մեկը, որ էլ չթողներ աշխատանքը` ամուսնության եւ այլ պատճառներով: Աննան հարմար էր այդ դերին:

Քույրը լայն ժպիտով էր ճանապարհում նրան: Աչքերը փայլում էին ուրախությունից, չգիտես` այն մտքից, որ քույրն աշխատա՞նք էր գտել, թե՞ որ հանել էր «մեծ ոսկորը» ամուսնու կոկորդից եւ ի վերջո կարող էր հանգիստ շունչ քաշել:

Ասում են` ոմանք վախենում են նայել երկնքին, եւ այդ երեւույթը կոչվում է ուրալոֆոբիա, ոմանք վախենում են բաց տարածքներից, ոմանք` փակ, այսպես կարելի է անվերջ թվարկել անհիմն վախերի շարքը… Աննան վախենում էր երջանկությունից… Վախենում էր սեփական գոյությունը մատնելուց: Անսովոր ու շփոթեցնող էր այն, ինչ կատարվում էր իր հետ: Կերպարանափոխվել էր կյանքը, ամենապարզ առարկաները, մարդիկ, հայելու միջից իրեն նայող սեփական պատկերն անգամ ուրիշ էր թվում: Երբ Վահրամը երկար էր նայում իրեն, ուզում էր թաքնվել, անհետանալ, ուզում էր, որ նա միշտ հարցներ իրեն` դեպի ո՞ւր, Աննա, եւ ինքը մշտապես չունենար այդ հարցի պատասխանը… Երջանկության զգացումը արագացնում էր սրտի աշխատանքը, վարանման մեջ գցում: Երբեք չէր մտածել, որ անհամեմատ դժվար է «ապրելը»:

Հարսանիքին հարազատները չեկան: Վահրամի երեխաները կարծես այնքան էլ դժգոհ չէին հոր ամուսնության համար. միայնակ չէր լինի: Աննային շնորհավորեց քույրը հեռախոսով: Ուրախ էր: Չնայած կասկածը Վահրամի «ով լինելու» հետ կապված՝ ավելի շատ էր: Աննան հարսանիքի կապակցությամբ նվերներ ուղարկեց հարազատներին:

— Բժիշկն ասաց, որ կարող ես երեխա ունենալ: Մնացածի համար մի անհանգստացի, մերսումները, հանգիստը անպայման արդյունք կտան:
Աննան ժպտուն ու վստահ նայեց ամուսնուն…
— Այս տունը շատ մեծ ու միայնակ է երկուսիս համար…

Արմինե Սարգսյան

Սկզբնաղբյուրը` http://www.hraparak.am/6852/

ԵՍ, ՀՈԹ ԴՈԳ ՈՒՏՈՂ ՏՂԱՆ ԵՎ ԳՐԱՎԱՃԱՌԸ

ИзображениеՓոքրիկ տղան հոթ-դոգից դժգոհությամբ դուրս քաշեց նրբերշիկի տասնատված կտորն ու չոր, անհամ հացը մեկնեց մորը:

Մայրը լաց եղավ չորսամյա տղայի արյան հետազոտության պատասխանների համար ու ձևացրեց, թե լացում է անհաջող հոթ-դոգի պատճառով:

Նայեցի նեղ, կիսամութ միջանցքով դեպի ինձ եկող բժշկուհու շորորուն քայլերին ու չուզեցի իմանալ նրա ձեռքերի մեջ տարուբերվող թղթերի պատասխանը:

Դուրս պրծա հիվանդնոցից…

Ասում են` ա՜յս է կյանքը:

Չէ՜, այս չէ կյանքը: Ուղղակի, լավ բաների համար, երևի, պետք է հերթ կանգնել: Երբեմն հերթն ավելի երկար է լինում, քան կյանքը: Դա է զավեշտը: Թոքերս ագահորեն ներծծեցին դրսի թարմ օդը: Արագ քայլերիս ի պատասխան սիրտս արագացրեց զարկերը` մարմնի ու հոգու քմահաճույքներին հնազանդվելու իր սովորությամբ:

Ես վաղուց սովորել եմ ապրել ավելի շատ հոգով, քան մարմնով: Խնայում եմ մարմինս: Շուտ է ծերանում: Հոգիս ուրիշ  է: Նայե՜ք աչքերիս:  Աշխարհին անվերջ ժպտացող, հույսը չկորցնող  արևի է նման, որ չի ծերանում: Չեմ բողոքում: Զրուցում եմ  պարզապես: Շտապում եմ դանդաղ: Ուզում եմ ապրել վայրկյանը, որ իմն է: Քանի~- քանի~ օրեր, ժամեր, րոպեներ վատնել եմ, մինչդեռ, վայրկյանը մի կյանք կարող է թվալ, եթե հաջորդ վայրկյանը մահ է:

Հաջորդ վայրկյանը մեր լռությունն է: Լռություն, որի միակ արձագանքը, սովորաբար, էլի լռությունն է: Դասասենյակի դուռը կամացուկ հրում եմ: Դաշնամուրին սահող մատներդ նկարում են լռությունը: Դու չես շրջվում: Թիկունքից զգում ես աչքերս: Մոտենում եմ: Ուշացար: Աշակերտդ գնաց` ասում ես: Գլխով եմ անում: Լավ է: Աչքերս շոշափում են պարանոցիդ ողերը` երևի թվով երկրորդն ու երրորդը:

Գնում եմ: Հեռացումս հաստատում են դողացող ողերիցդ պոկվող մատներս (աչքերս մատներ ունեն):

Հոգնել եմ: Շատ երկար ապրեցի: Բայց տիրոջից օր եմ խնդրում` ապրելու համար: Մի’ մեղադրեք ինձ աչքածակության մեջ: Ուրիշ բառով դա կյանքասիրություն է:

Երազ է: Իրականում ոչին չկա. ոչ հիվանդանոցի ընդունարանը, ոչ հոթ-դոգ ուտող չորսամյա տղան, ոչ ես: Խեղաթյուրված մտապատկեր է… ուր միակ ճշմարտությունը կյանքն է, ա’յն էլ` հորինված:

Ուզում էի օր խնդրել Աստծուց` ապրելու համար, վախեցա հարցնի` ու՞մ համար ես ապրել ուզում` քե՞զ համար, թե` նրա…

Շրջվեցի` եկեղեցու դռանը չհասած: Մոռացել էի օրվա աղոթքս…

Ու  պետք չէ հերթ կանգնել լավ բաների համար. թռչյուններին, օրինակ, դա անվճար է տրվում:

‘Գրքերի աշխարհ’-ի մոտակա սրճարանում համեղ աղցան են պատրաստում և  իմ ուզած սուրճը: Սովորաբար,  ազատ օրերին ընտրությունս տատանվում է նոր գիրք գնելու կամ սիրածս անկյունում համեղ աղցան վայելելու մեջ: Դատարկ ստմոքսս հուշեց, որ նույնիսկ սուրճ չեմ խմել հետազոտությունների երեսից  (դեռ պատասխանն էլ դրսում եմ փնտրում):

Քաղաքի գլխավոր պողոտայում իսկական հերթ էր: Սիրածս սրճարանի հետքն էլ չէր երևում:

-Ի՞նչ է կատարվում,- հարցրի տարեց մի մարդու, ով իր պես ‘տարեց’  բերետը գլխին, բազմությունից քիչ հեռու, մայթեզրին գրքեր, ծաղիկներ ու վիճակախաղի տոմսեր էր վաճառում,- միտի՞նգ է, գործադու՞լ, թե՞ աշխարհի վերջն է:

-Քեզ դրանցից ո՞րն է հարկավոր:

-Ինձ  VIA սրճարանն է հարկավոր. քաղցած եմ:

-Նրանք էլ են քաղցած:

-Ես նույնիսկ ապրելու համար այսքան երկար հերթ չէի կանգնի:

-Իսկ մեռնելո՞ւ:

Ես զարմանքով նայեցի ծերունուն:

-Բան չեմ հասկանում,- ասացի` պատրաստվելով հեռանալ:

-Նրանք էլ հենց բան չհասկացող մարդիկ են: Գրքերի հերթ է, աղջի’կս: Մի’ գնա: Ասա՛, որ սրճարան ես ուզում մտնել ու անարգել անցիր: — Ու, իբրև իմիջիայլոց, հարցրեց,- Բայց մի բան չեմ հասկանում. դու ի՞նչ է` հարցեր չունե՞ս:

-Ինձ պատասխաններ հարկավոր չեն,- չոր նետեցի ես,- բացի այդ, անտարբեր եմ այն ամենի նկատմամբ, ինչ հետաքրքրում է ամբոխին:

-Գիրք գնողներին ամբոխ մի’ կոչիր:

-Ի՜նչ է ախր մտքներովն անցել, ողջ քաղաքը հերթ է կանգնել:

-Գրված է, չէ` միայն հացով չի ապրի մարդ…Այսօր գիրք նվիրելու օր է, հուզել է մարդկանց:

-Կուշտերի՞ն, թե՞ սովածներին:

-Նույն բանն է, երկու դեպքում էլ սրտխառնոց են ունենում:

-Դու  ի՞նչ  ես վաճառում, հայրի’կ,- հարցրի` հետաքրքրությամբ նայելով  փոքրիկ վաճառասեղանին դրված հնամաշ ու հաստափոր գրքերին: -Ի՞նչ գրքեր են դրանք:

-Բառարաններ են:

Ժպտացի, հիշեցի Սարոյանի հերոսներին, որ մահվանից առաջ բառարանի բառերն էին ընթերցում:

-Ուրիշ գրքեր են, ոչ մի տեղ չես հանդիպի,- բազմանշանակ ժպտաց ծերունին:

-Կյանքի գիրքը հո չի՞, հայրի’կ:

-Կյանքի բառարաններն են, սիրո հոմանիշների,- նա ձեռքը թափ տվեց,- թեև նույն բանն է:

Ես  վերցրի ծերունու մեկնած հաստափոր գիրքը: Աշխարհի ոչ մի բառարանում այդքան բառեր չկան: Աշխարհո’մ այդքան բառեր չկան:  Երբեմն բառերը կրկնում էին իրար: Մի ամբողջ էջ ատելություն, կես էջ` կարոտ, հետո հարություն, կյանքեր, աստվածներ, առավոտյան աղոթք, որ ընդհատում է հարևանի անժամանակ այցը, զղջում, հոգնություն… Տե՜ր Աստված, ամենացավոտը դատարկ էջերն էին, անգամ հոթ-դոգ ընկավ աչքովս, խեղճացած աչքերը մոր… Ես փակեցի գիրքն ու մեկնեցի ծերունուն: Նա վերցրեց ու դանդաղ բացեց խորհրդավոր գիրքը: Աչքի պոչով նայեցի. բառեր չկային, լռություն էր: Ինձ թվաց` նախանձով նայեց լաց լինելու դեռ պատրաստ աչքերիս: Ես խցկվեցի ամբոխի մեջ: Ջանում էի հասնել սրճարանի դռներին: Երկար մնացի հերթի մեջ: Տխրում էի, որ կենտրոնական պողոտայում լաց լինելու համար մի հանգիստ անկյուն  չկար: Առհասարակ, երբ լաց եմ ուզում լինել, կա’մ ժամանակ չի լինում, կա’մ հարմար չի լինում: Նայեցի կողքերս  քեզ տեսնելու հույսով, թեև համոզված էի, որ չկաս: Բառերից շատ սիրում ես նոտաները, լռությունը ու քեզ: Տանել չեմ կարում  քո այդ դո, ռե, մի-ները… Մտովի շոշափեցի պարանոցիդ երկրորդ ողը, որից ասում են` դուրս են գալիս տեսողությունը ապահովող նյարդաթելերն ու չուզեցի տեսնել` ուր են նայում աչքերդ (բառարանն ինձ ամենատես էր դարձրել):

Գարունը ազդարարեց թույլերի վերջը: Բնությունը մաքրում է ինքն իրեն: Ապրում են ուժեղներն ու ավելի ուժեղները: Սողոսկեցի սրճարան: Թեթևացած շունչ քաշեցի, թեև սիրածս անկյունը զբաղեցրած էր. միջին տարիքի մի տղամարդ գիրք էր կարդում` կում-կում ըմպելով սև սուրճը: Նա մահամերձ էր: Աչքերում չէին գրված, այլ ծոցագրպանում չորս տակ ծալած բժշկական հետազոտության մեջ: Մինչ գարունն իր կյանքանորոգ գործն էր անում իմ քաղաքում, նա անշտապ ու մեծ բավականությամբ թերթեց գրքի վերջին էջը: Փակեց գիրքը: Փրկված էր: Գարունը պարզապես չնկատեց նրան: Հոգնած օրվա մեջ ես առաջին անգամ թեթևացած ժպտացի: Իմ առջև կյանքն էր… Տե՜ր Աստված, կյանքից հեռանալ է պետք, ինչ է՞, ապրելու համար…

Կողքի սեղանին մի աղջիկ լուսանկարում էր ընկերոջը: Լուսանկարչական սարքը ոչ մի կերպ չէր պատկերում տղային այնպես, ինչպես տեսնում էր նրան աղջիկը:

Մի տղա խմում էր արյունոտ մերի ու մտածում թողության վերջին հնարավորության մասին: Հազար անգամ ներում էր խնդրել Երկնավորից` հարբելու և կնոջը ծեծելու համար: Հազարմեկերրորդը գուցե Տիրոջ համբերության բաժակը սպառեր:

Ես էլ ‘արյունոտ մերի’ պատվիրեցի…

Կեսգիշերին դուրս եկա սրճարանից: Պատկերը նույնն էր:

-Դեռ հե՞րթ է,- հարցրի խորհրդավոր գրավաճառին:

-Չէ’, հերթից դուրս մնացածները միտինգ են անում: Գրախանութը փակվել է: Նրանց նոր բան է պետք ապրելու համար:

-Հացի՞ փոխարեն:

-Ապրելո’ւ փոխարեն:

-Ձեր գրքերն ինչո՞ւ չեն գնում, հայրի’կ:

-Սեփական կյանքին նայելու հմարձակություն  չունեն, աղջիկ’ս:

-Սեփական կյանքի՞:

-Վաղը կգաս, կզրուցենք,- ասաց ծերունին` հնամաշ գրքերը շարելով ճամպրուկի մեջ:

-Ինչի՞ համար, միևնույն է` ձեր գրքերը չեն վաճառվում:

Ես նկատեցի, որ ծաղիկներ ու վիճակախաղի տոմսեր վաճառասեղանին չկային: Նա ասես կարդաց մտքերս:

-Իսկ ծաղիկներն ու վիճակախաղի տոմսերը նվիրել եմ հերթում տուժածներին:

Ծերունին պատրաստվում էր հեռանալ:

-Ո՞վ ես, հայրի’կ, ինձ թվում է քեզ միայն ես եմ տեսնում:

Ես բաճկոնս մինչև վերջ կոճկեցի, սեղմեցի ատամներս` զսպելու համար դողս: Գիշերվա այդ ժամին ցուրտ էր:

-Ո՞վ ես,- կրկնեցի հարցս:

Ճշմարտությունը…

Չասաց: Ես տեսա: Ծերունական անվարժ քայլերով ձուլվեց գարնանային գիշերվա ցրտին: Քիչ էր մնում ձեռնոց նետեի բնությանը: Բայց ձեռքերս մրսում էին: Դուրս քաշած ձեռնոցը նորից սեղմեցի մատներիս:

Ավելի լավ է` տաքսի կանչեմ:

Ա. Ս.

ՆՈՐՔ /2009 /3-րդ/

 

 

ՊԱՏՌՎԱԾ ԶՈւԳԱԳՈւԼՊԱ

Իմ ընտանիքը
Դպրոցական շարադրություն
Հայրս ինժիներ է: Մայրս` բժշկուհի: Եղբայրս զբաղվում է վեբ դիզաինով ու պաշտում է ինձ: Քույրս սովորում է բժշկական համալսարանում:Ամուսնացած է: Ամեն կիրակի այցելում է մեզ:
Ես երջանիկ եմ:
……………………………………………..
Դպրոցական շարադրություն հիշեցնող ոչինչ չկա իմ պատմության մեջ:
Հայրս ՙվերջացած՚ հարբեցող է: Վատն այն է, որ խմում է: Լավ է, որ խմում է ուրիշների հաշվին: Մայրս տնային տնտեսուհի է` հարբեցող հորս ու սեփական դժբախտության թակոցներից մի քիչ շշմած: Այնքան է հորս ժամանակի խանդի արդյունքում նստել տանը, որ նրա համար աշխարհը  վերջանում է մեր բակի աջ անկյունի դիմացի խանութում: Ապրելը նրա համար անսովոր է:
Եղբայրս… ատում է հորս ու համարյա համոզել է իրեն որ ոչ մի  կապ չունի հարբեցող հայրը իր ստեղծման հետ: Նա շատ գրքեր է կարդում: Օրվա մեծ մասը, երբեմն էլ մինչև լույս, անցկացնում է ինտերնետ ակումբներում: Երբեմն էլ բռունցքն այնպիսի թափով է իջեցնում հորս դեմքին, որ հիշում եմ ՙվերջին օրերի զավակներ՚ աստվածաշնչյան կանխատեսումը: Ես խղճում եմ նրան: Սիրուն տղա է: Կարդացած ու դժբախտ: Այնքան ինքնասիրահարված է,որ սեփական դժբախտության մասին ոչինչ չգիտի: Նրա կարծիքով` իր անհաջողությունների համար մեղավոր են ընտանիքը և գրականության ուսուցչուհին, որ պարտադրում էր շարադրություն գրել ընտանիքի մասին:
Հիմա ես սուրճ եմ պատրաստում ինձ համար, եղբայրս` իր: Մենք երբեք ընտանիքով միասին հացի չենք նստում, այլ` հերթականությամբ` առանձին-առանձին: Ես շատ եմ տխրում, որ իմ գրած շարադրությունը ընտանիքի մասին երբեք նման չի լինի ընկերներիս գրած շարադրություններին:
Ես երջանիկ եմ: Ասենք` ես շատ գեղեցիկ եմ, և դա համարյա նույնն է, ինչ երջանիկ լինելը: Բարձրահասակ եմ , ամուր կազմվածքով, երկար, ձիգ ոտքերով, հմայիչ ժպիտով: Գայթակղիչ ու շքեղ: Ընկերուհիներիս զարմացնում է իմ`մեքենա կանգնեցնելու ունակությունը (երբեք աննկատ չեմ մնում),ինձ`անծանոթ մեքենա նստելու նրանց համարձակությունը: Հորս զարմացրել էր, որ մայրս ծննդատնից աղջիկ էր տուն բերել` ինձ: Հայրս, երբ հատակին նստած խաղալիս էի եղել, քայլել, անցել էր իմ վրայով, որովհետև աղջիկ էի( ասում են կարգին տրորել է մռութս): Մայրս, այնքան էր սիրում եղբորս, որ հետևել էր հորս օրինակին և շրջանցում էր ինձ, երբ արդեն մեծ էի: Եղբայրս, երբ տրամադրություն չեր ունենում, ծեծում էր ինձ: Որովհետև միշտ մեղավորը ես էի:
Քույրս երջանիկ չէ, որ ամուսնացել ու հեռացել է տնից, որովհետև ես դեռ դժոխքում եմ:
Հիմա ես լոգարանում եմ: Լվանում եմ ճակատիս արյունը: Եղբայրս գլուխս թաղել էր ջարդված ապակու կտորների մեջ, որովհետև խանգարել էի նրան կտրել երակները:
Զգուշորեն հագնում եմ զգեստապահարանումս մնացած վերջին զուգագուլպան: Ամեն անգամ զուգագուլպաներս պատռում են նրանք, ովքեր սխալ են հասկանում անկաշկանդ, զվարթ պահվածքս ու պայծառությունս: Նրանք չգիտեն, որ դա գիշերները վերմակի տակ սեղմած ատամներով անձայն լացի է նման: Ցերեկը նյարդային ջղաձգումս վերածվում է անսանձ ծիծաղի: Հակառակի պես շատերը սիրահարվում են հենց ծիծաղիս, որ, երևի, ավելի է սիրունացնում առանց այն էլ տեղին գծած դիմագծերս: Արդյունքում պատռվում են զուգագուլպաներս: Ոչ ավելին: Ես ամուր բռունցքներ ունեմ: Հայելու մեջ նայեցի սևով ընդգծված ոտքերիս ու չարաճճի դժկամությամբ կիսով չափ ծածկեցի դրանք կարճ կիսաշրջազգեստով: Թեև ցուրտ էր (նոյեմբերի վերջն էր), բայց հագա գիպյուռե վերնաշապիկս, վրայից կաշվից աշնանային նեղ բաճկոնս: Ուզում էի շեֆիս աչքին սիրուն երևալ: ՙՇեֆը՚ Նորքի 6-րդ զանգվածի մի փոքրիկ խանութի տերն է, որին պետք է հանդիպեի աշխատանքի համար: Հույս ունեի, որ հենց առաջին օրը չէր պատռի ունեցած վերջին զուգագուլպաս:
Դուրս եկա տանից: Քթիս խփեց թարմ հացի հոտը, ու սիրտս անտանելի խառնեց: Մի քանի ամիս կլիներ, որ հաց չէինք գնել: Յոլա էինք գնում տան եղած, իսկ ավելի շատ`չեղածով: Հացի հոտը, այն էլ նոր թխած, անսովոր էր: Դրսի թարմ օդից ուշքի եկա ու նորից ժպտացի` փորձելով մեղմել ցրտաշունչ ձմռան գայթակղությունը: Նա գոնե ձեռքերը չի երկարացնում:
Խանութ ասածը կիսաավեր տնակ էր: Տերը ամուսնացած էր, ուներ երկու երեխա և ինչպես պարզվեց հետո, անմնացորդ սիրում էր ինձ: Մի օր պատռվեց հերթական զուգագուլպաս… Ինձ աշխատանքից չհեռացրին այն բանի համար, որ չէի ուզում քնել ամուսնացած տղամարդու հետ և չէի կորցրել հաջող ամուսնության հույսը: Կիսաավեր, ցուրտ այդ խանութում, որ շեֆս թյուրիմացաբար տնակ էր կոչում, ո՞ր հիմարը կաշխատեր այդքան չնչին գումարով: Ամսվա վերջին օրը աշխատավարձս վերցնելու էի ու հեռանալու  խանութից: Որոշել էի… Մինչև որ, սկսվեց ՙՄերսեդես՚ մակնիշի մոխրագույն մեքենայի և սև աչքերի պատմությունը:
Այդ տղայի մասին այդքանը գիտեի: Ծխախոտ գնեց: Հետո ուղիղ նայեց աչքերիս մեջ.
-Ե՞րբ եք  վերջացնում աշխատանքը: Ես ձեզ տուն կուղեկցեմ:
Լայն ժպիտով բացեցի սպիտակ ատամնաշարս ու գլուխս բացասաբար օրորեցի:
Նա ավելի երկար նայեց աչքերիս մեջ:
-Բայց ասում էիր` գժվու~մ ես ինձ համար, ասում էիր` սիրու~մ ես ինձ:
-Ո՞վ, ե՞ս, շփոթել եք, երևի,- շփոթվեցի ինքս էլ:
Շրջվեց ու դուրս եկավ խանութից:
Մանրը թողեց վաճառասեղանին, աչքերն` աչքերիս մեջ և անդին… Թվաց` սիրում եմ: Մինչդեռ որոշել էի, որ սեր չկա: Մաթեմատիկական պարզ հաշվարկ է` ես հարմար եմ քեզ, դու` ինձ: Երբեմն էլ հաշվարկը սխալ է դուրս գալիս: Անգամ մտովի կանգնեցրել լէի զուգագուլպաներս պատռողների հորջորջած ամենայն սիրո հուշարձանը: Բայց… ամսվա վերջին օրը աշխատավարձս ստացա ու չհեռացա խանութից: Սպասում էի: Սպասումս այնքան զորեղ էր, որ գիտեի` կգա:
Եկավ: Համարյա գարնան հետ:Ինձ պես սիրահարված էր գարունը երևի: Չէր համարձակվում վերջնականապես լքել ձմռանը:
Ծանոթ մեքենան կանգնեց խանութից ոչ հեռու:
-Ուղեկցե՞մ:
Չսպասեցի, որ երկրորդ անգամ հարցնի: Գլխով արեցի` զգալով այտերիս այրոցն ու գլխապտույտ, որ հաստատ չգիտեմ էլ` սովի՞ց էր, թե՞ սիրուց:
Փակեցի խանութի դուռը: Բանալին տվեցի տիրոջը: Էլ չեմ աշխատելու: Աշխատավարձ չես ստանա: Չասաց, ուղղակի մի վերջին հայացք գցեց սև, թափանցիկ զուգագուլպայիս: Ես ինձ գցեցի մեքենան:
-Անունդ ի՞նչ է:
-Կարինե:
-Քանի՞ տարեկան ես, Կարինե:
Ամենադժվար հարցն է, երբ տարիքդ անցնում է 25-ից:
-Չեմ ասի:
— 25 կա՞ս:
-Չեմ ասի,- կրկնեցի ես ու շունչ քաշեցի:
Ամենադժվարն անցավ:
Նա երկար նայեց աչքերիս մեջ:
-Կու՞յս ես, Կարինե:
Հաջորդ հարցն էր: Մի քիչ անսովոր էր, բայց…
Ես գլխով արեցի ու ժպտացի:
Այնքան երջանիկ էի, որ պատրաստ էի երջանկությունիցս բաժին հանել ամբողջ աշխարհին, միայն թե ոչ ոք իր տխրությամբ չխանգարեր իմ երջանկությանը: Երազու էի պատռված զուգագուլպայի մասին, սև աչքերի և մոխրագույն մեքենայի, որի տիրուհին էի այդ պահին: Մոտենում էինք քրոջս տանը: Ուզում էի պատմել նրան: Կարող էի և զուգարան մտնել, ինձ կարգի բերել:
-Կկանգնեցնե՞ք մեքենան, — հարցրի ժպտալով,- ես 15 րոպեից կգամ:
-Ասում էի չէ` զուր չեմ սպասում… Նա եկավ:
Քույրս զարմանքով նայեց դեմքիս ու սիրտ չարեց կոտրել ուրախությունս…
-Լավ գնա, հետո կպատմես, զգույշ մնա…
Շտապ, թեթև քայքով, սրտատրոփ, ուրախ տագնապով գնում էի դեպի սև աչքերը, դեպի մոխրագույն մեքենան: Քամին շոյում էր մազերս, շուրթերս, սիրտս…
Ես երջանիկ էի… Որքան ժամանակ եր պետք հասկանալու համար, որ մեքենան չկար: Ես մնացել էի կես ճանապարհին… երջանկության: Մութ քաղաքի ամայի փողոցում ես մենակ էի: Ամբողջ աշխարհում ես մենակ էի: Քայլում էի շտապ, թեթև քայլքով, սրտատրոփ, անհոգի անտարբերությամբ հպվելով քարերին, ծառերին, մութ փողոցը լուսավորող գիշերային լապտերներին, երկնքին: Ուզում էի ձուլվել քաղաքին, ուզում էի` չընդհատվեր քայլքս` թեթև, շտապ, սրտատրոփ…
-Ձեզ ուղեկցե՞մ:
Հերթական մեքենան էր:
-Ո’չ,-ճչացի արցունքների միջից:
-Վա՞տ եք:
-Ես կույս եմ, տխմա’ր…
Մեքենան սլացավ…
Հիշեցի ընկերուհուս: Չէր ամուսնանում: Ասում էր` ամուսնուս հարսանեկան առաջին գիշերը բժշկական տեղեկա՞նք եմ ցույց տալու( բժշկական միջամտության հետևանքով վնասվել էր նրա կուսաթաղանթը): Չգիտեմ էլ` զավե՞շտ էր, թե՞ ողբերգություն: Չգիտեմ էլ որն է ավելի վատ: Չգիտեմ էլ` տխրեմ նրա՞ համար, թե` իմ: Չգիտեմ ինչի համար տխրեմ: Արցունքներս սառչում էին դեմքիս: Չգիտեի էլ ինչի համար լաց լինեմ:
Ես դեռ քայլում եմ:
Չէ, ես չդարձա հոլիվուդյան կինոաստղ, այդպես ել ոչ մի ամերիկյան ռեժիսոր չնկատեց իմ շքեղ արտաքինը: Ու չընդհատվեց իմ քայլքը` թեթև, շտապ, սրտատրոփ: Ես  չդարձա գեղեցկության թագուհի: Գեղեցկության մրցույթներին մասնակցելու համար ես շատ ավելի գեղեցիկ էի:
Քայլում եմ օտար, ամայի փողոցներում:Անկշռելիության զգացումը, որ ծնունդ է օտար ու անծանոթ միջավայրի, թեթևություն է տալիս ինձ: Մի օր ես փակեցի պատռված զուգագուլպաներով լցված զգեստապահարանս, վերցրի ճամպրուկս ու հեռացա քաղաքից: Թուրքիայում, ուր հայեր շատ կան, ես խնամում եմ մի ծեր տատիկի: Այստեղ էլ են երբեմն պատռվում զուգզգուլպաներս: Պատահական անցորդներին`ճանապարհս կտրող, միշտ նույն պատասխանն եմ տալիս` ես կույս եմ ………………………………………………………………………………………………………………………..

Ինքնաթիռում եմ: Հայրենիք եմ գալիս: Հայրս մահացել է: Նայում եմ ամպերին, կողքիս նստած հմայիչ երիտասարդը` ինձ և ամպերին:
-Կասե՞ք ձեր անունը,- հարցնում է:
-Անու՞նս……………………..
Լայն ժպիտով (ընթերցողին ծանոթ) բացում եմ սպիտակ ատամնաշարս ու գլուխս բացասաբար օրորում:
Անունս թողել եմ պատռված զուգագաուլպաներով լցված  զգեստապահարանում:
Ես երջանիկ եմ:

 http://www.narcis-handes.am/index.php?option=com_content&view=article&id=98&p_file=content

Изображение