Заметка

ՖՐԱՆՍԻԱԿԱՆ ՇՈԿՈԼԱԴ / Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Արմինե-ՍարգսյանՓոքրիկ տղան ծուռումուռ քայլերով հետևում է պապիկին: Ժպտում եմ փոքրիկին` հազիվ զսպելով ձեռքիս ակամա շարժումը: Ուզում ես շոյել մետաքսե մազերը: Կամ գոնե նայել: Արագացնում եմ քայլերս: Տղայիս տարիքին է: Գրպանումս կոնֆետ կա: Ստիպում եմ ինձ` չշրջվել: Սիրտս մեկ րոպեում հազար անգամ խփում է: Արդեն հեռու եմ: Խորը շունչ եմ քաշում ու քայլում դանդաղ`վտանգից ազատվածի պես: Հոգեբանն ասում էր` փոքրիկ տղաների մեջ փնտրում ես տղայիդ, ասում էր` ներում ես փնտրում, ասում էր, երբ ցավը հասնում է կոկորդիդ, իմ նշանակած դեղերն ընդունիր, ասում էր, ես Աստված չեմ, որ ներեմ քեզ: Ասում էր` ներում չես փնտրում:

***
— Ո՞ր բրենդային խանութներն եք նախընտրում, հագուստ ընտրելիս հաշվի եք առնում գի՞ նը, որա՞կը, թե՞ բրենդը, վերջին անգամ ի՞նչ եք գնել ձեզ համար, ի՞նչ մասնագիտություն ունեք, քանի՞ տարեկան եք…
Ես նայեցի աղջկան:
— Դուք թաքցնո՞ւմ եք ձեր տարիքը, թե՞ տարիներն եք այդպես անխնա ապրել,-շարունակեցի հարցումս` ձայնի միևնույն տոնով: Այդ հարցի համար ինձ կարող էին հեռացնել աշխատանքից: Նա ընտրեց երկրորդը: Ես մտածեցի, որ տարիները ոչ մի կապ չունեն տարիքի հետ ու անցա հաջորդ հարցին:
— Ամուսնացա՞ծ եք:
— Բաժանված:
— Նա՞ է ձեզ թողել:
— Ես՝ նրան:
25-ամյա կինը կռահեց սոցհարցումի հետ որևէ կապ չունեցող իմ հաջորդ հարցը…
— Նա անասուն է,- ասաց:
-Երեխաներ ունե՞ք…
Իր ութամյա աղջկան նա կարող էր ասել նույնը` հայրդ անասուն էր, բացատրելու համար նրա անհայր մեծանալու պատճառը: Ահա թե ինչու ես ինքնասպանության բոլոր ձևերից ընտրելու էի կյանքը: Ես չէի կարող պատասխանել քո հարցերից ոչ մեկին: Ճիշտ կլինի ասել, ես չէի կարող պատասխանել քո լռությանը: Իմ էսքլյուզիվ սոցհարցումի ժամանակ, իրականում, ես չգիտեի, որ մի օր հարցերիդ պատասխանելու-չպատասխանելու երկընտրանքի առաջ էի կանգնելու: Հիմա, այսքան տարի անց, երբ հիշում եմ աշխատանքային վերջին օրս, հասկանում եմ, որ գիտեի…
— Շնորհակալություն:
Սոցհարցումն ավարտված էր: Ես պատկերացնում եմ տնօրենիս դեմքը, երբ կկարդա սեղանիս մնացած վերջին սոցհարցումը և կնկատի իմ ոչ մի կերպ (նրա սիրած արտահայտությունն էր) չպատճառաբանված բացակայությունը:

***
«Քո տունը հազարավոր մղոններ հեռու է ինձնից, իսկ ես ճամփորդության եմ ելնում առանձնահատուկ դեպքերում»:
Ռիչարդ ԲԱԽ
Ես անցա իմ քաղաքի կողքով, տրանսպորտային թանկացումների, գրկախառնվող ակտիվիստների, 150 դրամ վճարող ու 150 դրամ չվճարող ուղևորների մոտով, անցա Կոմիտաս փողոցն իրենց մարմնով ծածկող երևանցիների կողքով, ակտիվիստների պարանոցը պաչպչող, փիս-փիս բաներ ասող ոստիկանների կողքով, ես անցա օֆշորա և այլ ցավերից տապակվող, բիոզուգարաններից բան չհասկացող ու անվերջ շատախոսող իմ ֆեյսընկերների մոտով, ֆեյքերին թողեցի չթարմացրած հաշիվս, թող անեն ինչ ուզում են, գրողի ծոցը ուղարկեցի վերջին օրերին արված հարցումներս, հոնորարներս, չմարված վարկերը, կոմունալ վճարները, ամենակարևորը` ես չմտա ճանապարհին հանդիպած առաջին կրպակը և չգնեցի ճաշատեսակների ու դեղատոմսերի մասին մորս խոստացած ամսագրի վերջին համարը, ես չմասնակցեցի եղբորս աղջկա տարեվերջյան հանդեսին, սեղանին թողեցի չարդուկած սպիտակեղենը, երկտող չթողեցի ամուսնուս, ես ոչինչ, ոչինչ, ոչինչ չասացի իմ չապրած օրերի մասին…
Ես գնացի այնտեղ, որտեղ հազար անգամներ չէի գնացել` սոցհարցումների երեսից, հանդեսների, բանկետների, գնումների, տնային գործերի, չմարված վարկերի…
Ինքնաթիռի բարձունքից նայելն ինձ երբեք չի վախեցրել, ես գիտեի, որ այնտեղ` իմ հեռացող քաղաքում ինձ ոչ ոք չի փնտրի:

***
Տարօրինակ զգացում ունեի. ինձ թվում էր, ոչ թե մեկնում եմ, այլ՝ վերադառնում:
Առավոտյան աչքերս մի կերպ բացեցի: Քիչ էր մնում ուշանայի չվերթից:
Աշխատանքից միշտ էի ուշանում:
Ի՞նչ ես անում առավոտները…
Տնօրենս ասել էր, որ աշխատանքային օրվա վերջին մոտենամ իրեն: Ինձ թվաց «սոցհարցում է անում», բայց երբ լռությունը ծանր նոտայի պես ձգվեց, հասկացա, որ չի կատակում:
Նա կրկնեց հարցը` ի՞նչ ես անում, երբ արթնանում ես:
Օրվա թերթերն եմ կարդում,- ասացի ու որպեսզի ավելի պարզ լիներ առավոտս, ավելացրի,- զուգարանում:
Հո չէի ասելու, որ առավոտյան նրա հետ եմ, ով հազարավոր կիլոմետրեր հեռու է ինձնից: Որ փակ աչքերով հետևում եմ ամուսնուս շարժումներին: Երբ գնում է, ես ավելի ամուր եմ փակում աչքերս, մինչև որ բջջայինս երգում է Բեթհովենի 23-րդ սոնատը: Սոցհարցումներով լցված նրա ուղեղը դժվար թե պատկերացներ իմ առավոտը:

***
Մոտակա սրճարանում պատրաստում են ամենահամեղ թխվածքաբլիթը: Վիսկիով բրաունի: Բաղադրությունը`150գ սև շոկոլադ, 150գ կարագ, 60մլ վիսկի, մի քիչ ընկույզ, մի քիչ ալյուր, շաքարավազ… համտեսում ես, ու մատներիցդ արևի հոտ է գալիս: Չե՞ս հավատում: Ի՞նչ ես նախընտրում, վիկսի՞, թե՞ բրաունի` վիսկիով: Ֆրանսիական շոկոլադ` ասում եմ: Ե՞րբ կլինես` հարցնում ես: Երբ ինքնաթիռը վայրէջք կատարի:
Ընկնող ինքնաթիռներն ինձ երբեք չեն վախեցրել: Երևի երկինքն ավելի հուսալի է թվում, քան, ասենք, ծովը, թեև երկնքում մարդկանց օգնության հասնող դելֆիններ չկան:
Ինքնաթիռը վայրէջք է կատարում երազներիս հետ: Քո քաղաքում ինձ դիմավորում է իրականությունը` մոխրագույն աչքերի, պարանոցիս հպվող մատների, կարոտի, չլվացված ամանների, լրիվ չհավաքված ճապրուկների տեսքով… Չդադարող զանգերը, գործնական խոսակցությունները հուշում են, որ առավոտյան մեկնելու ես:

***
«Բաժանում են մեզ օրեր ու քաղաքներ»…
Empyrey –ի երգացանկից
— Ինչո՞ւ երեխաներ չունեք:
— Ես չեմ սիրում նրան:
— Դա՞ է պատճառը:
— Բժիշկներն ուրիշ պատճառ չեն գտնում:
— Իսկ ամուսի՞նդ:
— Իսկ ամուսինս` ի՞նչ:
— Սիրո՞ւմ է քեզ:
— Հա, սիրում է ` տևական է ու անկիրք:
— Իսկ սերն էլ ի՞նչ տեսակ է լինում:
— Մեկ օրում վերջացող սեր էլ կա:
— Վերջացող սեր չկա:
Աչքերիդ մեջ անծանոթ ժպիտ է խաղում, որ չէի կարող տեսնել ոչ կարճատև հանդիպումների ընթացքում, ոչ էլ, առավել ևս, հեռախոսային զրույցների: Կարգի ես բերում խոհանոցը: Հետո ննջասենյակը: Ճամպրուկներդ: Հետևում եմ շարժումներին: Սենյակիցդ կարոտի ու մենակության հոտ է գալիս: Անկողնուցդ` մարմնիդ: Ինչո՞ւ երկու բարձ: Դու այդպես ես քնում: Փորձում եմ հավատալ: Քեզ ոչ միայն երկտեղանի մահճակալը չի հերիքում, այլև կյանքը: Կարոտը մեռնում է ձեռքերիդ մեջ: Սեղանին ես դնում անշաքար սուրճը: Իսկ ֆրանսիական շոկոլա՞դը: Մեքենայիդ մեջ ես թողել: Արևելյան սուրճի հետ: Գրկում ես համակարգիչդ: Ամեն օրվա պես: Երբ կողքիդ չեմ եղել: Հիմա էլ կողքիդ չեմ: Մեկ օրում վերջացող սեր: Ֆրանսիական շոկոլադ: Վիսկիով բրաունի: Բաղադրությունը`150գ սև շոկոլադ, 150գ կարագ, 60 մլ վիսկի, մի քիչ ընկույզ, մի քիչ ալյուր, շաքարավազ… մի քիչ էլ սեր: Համտեսում ես, ու մատներիցդ արևի հոտ է գալիս:
Մատներիցս արևի հոտ չի գալիս:
Մինչև աքաղաղի կանչելը ես երկու անգամ կհեռանամ:
Ամուսինս չի զանգի: Բեթհովենի սոնատը չի արթնացնի ինձ: Շնչառությանդ պաթետիկ հնչյուններն ավելի կսրեն մենակությունս: Մեզ չեն բաժանի օրերն ու քաղաքները: Ինչ-որ տեղ, ուր մենք չկանք, կհնչի «Ապասիոնատան», առավոտը աչքերը կբացի հաճույքից, սենյակից սուրճի ու ֆրանսիական շոկոլադի բույր կգա: Ինչ-որ տեղ անգին է կյանքը: Հոգնում եմ: Դժվար է լուսանում: Գլուխս իջնում է ծալած ծնկներիս: Մեկ ժամվա մեջ հազար անգամ հաշվում եմ րոպեները: Լուսադեմին տաքսին ինձ կտանի: Կփնփնթաս` բաց տեսնելով տանդ դուռը:

***
Ամուսինս զանգում է: Ես միացնում եմ հեռախոսն ու լռում: Ի՞նչ եմ ասելու, որ կյանքիս ամենատխուր օ՞րն եմ թողել օտար քաղաքում: Կյանքիս ամենաուրախ օրը չես հիշում: Վերադարձին ամեն ինչ կասեմ: Կապրեմ առանց նրա: Իսկ ո՞ւր եմ թողնելու մեկ օրում վերջացող սերը: Վերջացող սեր չկա:

***
Դեռ չհավաքած անկողնու վրա շարում է իր նոր աշխատանքները: Նրա լուսա­նկարներում կյանքն ավելի շատ է, քան մեր բնակարանում: Ամեն ինչ նույնն է, եթե չհաշվենք, որ շուտ եմ զարթնել ու աշխատանքի չեմ շտապում: Թվում է, իմ բացակայության ընթացքում կյանքը կանգ է առել: Նայում է աչքերիս ու ոչինչ չի հարցնում կանգնած ժամանակի մասին: Ամեն օրվա պես ձևացնում է, որ չի նկատում տևական ձանձրույթը: Ամեն ինչ նույնն է: Մահու չափ նույնը: Երբեմն ինձ թվում է, որ պատրաստ է երկու ձեռքերով խեղդել ինձ` մեզ միացնող ու բաժանող ձանձրույթը: Բայց երբ շուրթերը հպում է ճակատիս, հասկանում էի, որ պատրաստ է պաշտպանել ինձ ամեն ինչից, անգամ` ինքս ինձնից, (ամենից շատ` ինձնից): Ասում եմ, որ ամեն անգամվա նման չեն լուսանկարները: Ուզում էի ասել` չենք կարող փրկել մի բան, որ չկա: Մինչև աքաղաղի կանչելը ես երկու անգամ կհեռանամ:

***
Մաքրամաքուր է բնակարանս: Ամենօրյա վազքից հետո ու առաջ կարգի եմ բերում բնակարանս: Նույնիսկ երբ ամբողջ աշխարհում քաոս է, սենյակումս ամեն ինչ իր տեղում է: Թե չէ կմեռնեմ անկարգությունից: Զայրույթի, հոգնածության, դատարկության դեմ պայքարի մի ձև է բնակարանային իմ անցուդարձը: Փոշեկուլի ձայնը, կահույքը փայլեցնող լաքի հոտը, համակարգչի ստեղների մեկիկ-մեկիկ մաքրումը, ամանների չխկչխկոցը, լվացքի մեքենայի միալար տզզոցը, լվացք փռելու-հավաքելու, չորացած լվացքը սանտիմետրերի ճշգր­տությամբ պահարանում տեղադրելու արարողությունը: Փլվում եմ հենց նոր կարգի բերած անկողնու ծածկոցին: Առաստաղից կախված սարդը համարյա քթիս տակ օրորվում է: Նա միակն էր, որ նկատել էր իմ ան­սպասելի հեռացումը և իրեն չկորցնելով` տեղավորվել իր իսկ հյուսած թելին: Մտովի ծրագրավորում եմ վաղվա օրը. գործնական հանդիպումներ, զանգեր, հեռագրեր, մաքրամաքուր բնակարանի հետ ոչ մի կապ չունեցող արցունքներ:

***
Անծանոթ կլինիկայում եմ: Օրվա վերջ է: Բոլոր դռները կիսափակ են, բժիշկներ չկան: Հաջորդ երազը համարյա նույնն է: Առավոտ է, ես օտար, անծանոթ քաղաքում եմ, դու հեռանում ես լույսը չբացված, թողնելով ինձ քո քաղաքում: Տեսնում եմ հեռանալդ: Չեմ կանչում քեզ: Հավաքում եմ իրերս: Անսխալ հաջորդականությամբ կրկնվում են միևնույն երազներն ու ընդհատվում նույն կետում: Գիտեմ, որ երազում եմ: Մութուլույս է ու դատարկ: Կարող էր, չէ՞, երազիս հետ անհետանալ կյանքը: Արթնանում եմ սրտխառնոցից: Բեթհովենի «Ապասիոնատան» խլանում է գիշերվա տնքոցներից:

***
Մինչ բոլոր նշանները խոսում էին արտաարգանդային հղիության մասին, հետազոտման արդյունքները ցույց տվեցին, որ երեխան արգանդում է: Չգիտեմ էլ, որն է ավելի վատ:
Հո չէի կարող փոքրիկին ասել, որ անհայր է շոկոլադի պատճառով, մեկ օրում վերջացող սիրո, որ ամենուր իրեն եմ փնտրում, որ հանգստացնող հաբերն այլևս չեն օգնում, իսկ նա օր-օրի մեծանում է:
Քեզ համար մեկ է նրա չլինելը, ինպես և մեկ կլիներ, եթե նա լիներ: Ես ընտրեցի վերջինը: Ինքնասպանության բոլոր տարբերակներից ընտրեցի կյանքը: Բառարանի հազար ու մի բառերից ինչո՞ւ ընտրեցիր լռությունը:

***
Գերմանացի գիտնականներին հաջողվել է մի ամբողջ րոպեով կանգնեցնել լույսի ընթացքը` լույսը բյուրեղի մեջ պահելով: Դա չափազանց երկար ցուցանիշ է` եթե հաշվի առնենք, որ մեկ րոպեում լույսը 11 մլն մղոն տարածություն է անցնում:

Մինչ դու մեկնում ես, ես անվերջ վերադառնում եմ: Դու մեկնելիս բաց ես թողնում տանդ դուռը: Ես վերադառնում եմ կեսգիշերին ու հեռանում` լույսը չբացված: Դու չես փնտրում ինձ: Երբ կարոտում ես, վիսկիով բրաունի ես պատվիրում: Ես պատվիրում եմ առաջին պատահած չվերթը: Մեզ չեն բաժանում օրերն ու քաղաքները: Օտար քաղաքներ չկան: Երբ քո քաղաքում մայր է մտնում արևը, իմ քաղաքում բացվում է լույսը: Դու սեղանին ես դնում դառը սուրճն ու միացնում ես համակարգիչը: Ես արթնանում եմ արևից շուտ` անցյալի սովորությամբ, որտեղ չի դադարում հնչել Բեթհովենի` ինձ արթնացնող երաժշտությունը: Վեր եմ թռչում անկողնուց, կիսաքուն միացնում եմ համակարգիչը, որ չընդհատվի «Ապասիոնատան»… իմ առավոտը:

 

Заметка

«Քաղաքում չի մնացել նման լավ շենք, որ ինչ-որ մեկի սեփականությունը չէ և կազինո կամ ռեստորան չէ»

«Քաղաքում չի մնացել նման լավ շենք, որ ինչ-որ մեկի սեփականությունը չէ և կազինո կամ ռեստորան չէ»

29.11.2013 | 11:42

Հայաստանի գրողների և կոմպոզիտորների միությունների համագումարների շուրջ բարձրացված աղմուկը գրեթե մարել է: Ճարտարապետներն ու թատերական գործիչները նույնպես հրավիրեցին համագումար, անհամեմատ անաղմուկ, բարձրացնելով մայրաքաղաքում, մարզերում և հենց միություններում առկա խնդիրները: Տարեվերջին համագումար է հրավիրելու նաև նկարիչների միությունը: Նկարիչների միության նախագահ ԿԱՐԵՆ ԱՂԱՄՅԱՆԻ հետ մեր զրույցը սպասվող համագումարի, նկարիչների միության գործելաոճի, դրական և բացասական փոփոխությունների, նաև սպասվող նորությունների մասին է:

-Պարոն Աղամյան, ստեղծագործական միությունների գործունեությունը, ընտրական եռուզեռը, ստեղծագործական և այլ վեճերը, ըստ Ձեզ, իսկապե՞ս այդքան մտահոգում են հանրությանը, թե՞ այդ ամենն ընկալվում է իբրև շոու:
-Ես հիմա Ձեզ եմ հարց տալիս` արդյո՞ք հետաքրքիր է, որ մատուցում եք հանրությանն այդ իրարանցումը: Եթե համարում եք հետաքրքիր, մատուցում եք: Ինձ թվում է, հանրությանն այդքան էլ հետաքրքիր չէ:
-Այսինքն, մտահոգության մասին խոսք լինել չի կարող, մարդիկ հետաքրքրված չեն գրողի, կոմպոզիտորի, նկարչի ստեղծածով:
-Շատ ճիշտ եք ասում, հետաքրքրված չեն գրողի, նկարչի ստեղծածով, ավելի շատ հետաքրքրվում են` սա ինչ ասաց, նա ինչ պատասխանեց, կի՞րթ, թե՞ անկիրթ պահեց իրեն: Եթե սա է մեր հասարակությանը հետաքրքրող շարժիչ ուժը, ես ափսոսում եմ:
-Գրողների միության համագումարն արտահերթ էր, կոմպոզիտորներինը համարվում էր ուշացած: Ե՞րբ է հրավիրվելու նկարիչների միության հերթական համագումարը:
-Ըստ վարչության որոշման` համագումարը կլինի այս տարի: Թե որ օրը, երբ, դժվարանում եմ ասել, քանի որ չունենք համապատասխան դահլիճ: Նկարիչների միության անդամները, ըստ ցուցակի, 1000-ից ավելի են, Հայաստանում են նրանցից մոտ 700-ը: Ամենամեծ միությունն ենք մենք: Այնպես որ, մեզ հարկավոր է առնվազն 700-հոգանոց դահլիճ: Դրանք այսօրվա գործող թատրոններն են, որոնք, ըստ երևույթին, վարձ կպահանջեն: Տեսնենք, թե ինչպես ենք խնդիրը լուծելու:
-Օրակարգում ի՞նչ հարցեր են լինելու:
-Օրակարգը կհաստատի համագումարը: Կարող եմ ասել, որ անպայման կլինի իմ զեկույցը` անցած ժամանակահատվածի վերաբերյալ, կլինի վերստուգիչ հանձնաժողովի զեկույցը, ֆինանսական զեկույց, անկասկած կլինեն ելույթներ և, տեսնենք, ինչպես կընթանա:
-Համագումարի նախօրեին կրքեր չե՞ն բորբոքվում:
-Ի դժբախտություն հանրությանը` առայժմ ոչ: Շատ եմ ափսոսում, որովհետև թեմա չի լինի գրելու:
-Ամեն դեպքում, կլինեն ընդդիմադիրներ: Դեռևս չե՞ն բարձրաձայնվում կարծիքներ, դժգոհություններ:
-Առայժմ` ոչ, կան սովորական փսփսոցներ, ասեկոսեներ, ոչ օբյեկտիվ կարծիքներ: Ես աշխատել եմ, իսկ ով աշխատում է, նաև սխալներ է թույլ տալիս: Անկասկած, ես սխալներ թույլ տվել եմ: Ինքս ինձ վերլուծելով` տեսնում եմ, որ այս բանը կարելի էր անել այլ կերպ, կամ այս բանը պետք է արվեր, չարվեց: Դա բնական պրոցես է, չեմ կարծում, թե կլինեն մարդիկ, որ կգտնեն շատ ուրիշ թերացումներ: Շատ ուրախ կլինեմ լսելու այդ բոլոր կարծիքները:
-Նկարիչների միությունը նախագահի այլ թեկնածու ունի՞:
-Ես դեռ լուր չունեմ, անկասկած, կլինի:
-Պարոն Աղամյան, մի կողմից էլ` արդյո՞ք հնարավոր է, որ ստեղծագործող մարդիկ հաշտ ու խաղաղ ապրեն:
-Իհարկե հնարավոր է, ստեղծագործող մարդիկ պետք է հաշտ ու խաղաղ ապրեն: Եթե հաշտ ու խաղաղ չեն ապրում, ուրեմն ինչ-որ մի բան խանգարում է իրենց ստեղծագործական կյանքին: Իսկ Հայաստանում ստեղծագործական կյանքն այնքան մեծ դժվարություններով է ընթանում, որ, իհարկե, նման դաշտում կլինեն իրարամերժ կարծիքներ, դժգոհություններ, խնդիրներ: Բայց հիմնական, բուն պատճառը ոչ թե մարդկային գործոնն է ¥սա էլ, իհարկե, կա¤, այլ այն, որ առհասարակ ստեղծագործական կյանքը Հայաստանում շատ խղճուկ, շատ անարդար վիճակում է: Եվ սրանից է բխում մնացած ամեն ինչը, որ թողած ստեղծագործական ձգտումները, մտածում են, մեղմ ասած, ուրիշ ուղղությամբ:
-Կարո՞ղ ենք ասել, որ այս համատեքստում է տուժում Հայաստանում ստեղծագործական միությունների համբավը: Գաղտնիք չէ, որ դրանք շատ են քարկոծվում:
-Այս համատեքստում տուժում են նույնպես, բայց իմ վերլուծությամբ` դրանք ընդամենը պատվերներ են: Ովքե՞ր են քարկոծում ստեղծագործական միությունները, կասե՞ք ինձ: Կարո՞ղ եք հստակ կառույց, անուն նշել: Հանրության կողմից որևէ հարձակում չկա, ԶԼՄ-ների կողմից կա: Ստացվում է` լրատվամիջոցները հատուկ դաշտ են պատրաստում հանրության համար: Նպատակը մեկն է, որ միությունների կյանքն ավելի դժվարանա, վերջում էլ` ավարտվի: Օրինակ, Հայաստանում փակվել են հարյուրավոր գրադարաններ, ոչ ոք սրա մասին չի խոսում, ոչ ոք չի ասում, որ նկարիչների միությունը պետբյուջեից որևէ ֆինանսավորում չի ստանում, և հանրությունը իրավունք չունի ասելու` դուք պետք եք, թե պետք չեք:
-Միությունները հաճախ որակվում են իբրև կոմունիստական շրջանից մնացած կառույցներ, որոնք գործում են հնացած գործելաոճով կամ առհասարակ չեն գործում:
-Ամբողջ աշխարհում կան գրանցված ստեղծագործական միություններ: Խոսեմ մեր մասին. նկարիչների միությունը եվրոպական, ինչպես նաև նկարիչների համաշխարհային միության անդամ է: Եվրոպական նկարիչների միության նախագահն ընտրվում է 4-5 տարով: 7-8 տարի առաջ ընտրվել էր Թուրքիայի նկարիչների միության նախագահը, մինչ այդ Գերմանիայի նկարիչների միության նախագահն էր: Սա համաշխարհային պրոցես է, մենք ի՞նչ է, դրանի՞ց էլ դուրս գանք: Առանց այն էլ չենք կարողանում լիարժեք մասնակցել այդ պրոցեսներին, քանի որ չունենք համապատասխան գումարներ: Ես մասնակցել եմ նկարիչների միության համաժողովին, որը տեղի ունեցավ Պեկինում` 2006-ին, ամբողջ աշխարհի նկարիչների միության նախագահներն այնտեղ էին, ու կարողացա գնալ միայն այն պատճառով, որ Չինաստանն ինքը հրավիրեց` իր միջոցներով: Հարյուրավոր խնդիրներ են լուծվում, հարյուրավոր միջոցառումներ են անցկացվում, որոնցից մենք, դժբախտաբար, դուրս ենք մնում:
-Խորհրդային տարիներին մեր նկարիչները, քանդակագործները գործուղվել են տարբեր երկրներ, պատվերներ են կատարել ու վերադարձել հայրենիք: Հիմա ինչպե՞ս է ապահովվում կապը դրսի հետ, առհասարակ, պատվերներ ստանո՞ւմ է նկարիչը:
-Այդ տարիների նկարիչների միության անդամն արդեն ապահովված անձ էր: Անդամությունը համարվում էր նաև աշխատանքային փորձ` ստաժ, և հետո նկարիչները թոշակ էին ստանում: Հիմա այդպես չէ, շատ տխուր վիճակ է, մարդը ստեղծագործող է, ոչ մի ուրիշ տեղ չի աշխատում, իրեն չեն համարում աշխատող: Ամեն օր ես այդ ցավը լսում եմ նկարիչներից, բայց ի՞նչ կարող եմ անել: Նկարիչների միության անդամը խորհրդային տարիներին ստանում էր պատվերներ պետության կողմից` նկարիչների միության միջոցով: Նրան պարտավոր էին ծանրաբեռնել այնքան, որ տարեկան ունենար 7 հազար ռուբլի գումար: Դրանից բացի, մի քանի նկար տարվա ընթացքում, այսպես թե այնպես, վաճառում էր, նկարիչների միությունն իր հերթին կազմակերպում էր հանրապետական 1-2 ցուցահանդես, որի ժամանակ գրեթե բոլոր գործերը գնում էր մշակույթի նախարարությունը և այլն: Հասկանո՞ւմ եք` ինչ փառահեղ կյանքով էր ապրում նկարիչը, դրա համար էլ ունեցանք այնպիսի մեծություններ, ինչպիսիք էին Սարյանը, Քոչարը, Մինասը: Հիմա այդ դաշտը չկա:
-Իսկ ի՞նչ դաշտ կա հիմա: Ի՞նչ հնարավորություններ ունի նկարիչների միությունը:
-Չկա որևէ դաշտ: Միությունը գոնե ունի այս շենքը և այս շենքի մի քանի սենյակների վարձակալման գումարով կարողանում է գոյատևել: Եթե դրությունը Հայաստանում ավելի վատանա, վարձակալները թողնեն-գնան, մեր միությունը կփակվի: Մեր ունեցվածքի 80 տոկոսը, մինչ իմ պաշտոնավարելը, վաճառվել է: Եթե մեր բոլոր տարածքները պահպանված լինեին, դրա կեսը տայինք վարձակալման, կունենայինք ամսական մոտավորապես 100-120 հազար դոլար եկամուտ, այսօր ունեք 2-3 հազար դոլար` մեր բոլոր ծախսերը փակելու, այս շենքը պահելու, աշխատավարձ վճարելու համար և այլն: Մենք շատ բան ենք կորցրել:
-Ի՞նչ քայլեր են ձեռնարկվում ստեղծագործական միությունների վիճակը քիչ թե շատ բարելավելու ուղղությամբ:
-Որոշել ենք ստեղծել ստեղծագործական միությունների նախագահների խորհուրդ, հենց այսօր ինձ ընտրեցին այդ խորհրդի նախագահ` մեկ տարով, պայմանական, իհարկե: Բոլորիս կարծիքը հետևյալն է. ստեղծագործական միությունների դեմ պատվիրված հարձակումների նպատակն այն է, որ այս շենքերին տիրանան: Քաղաքում չի մնացել նման լավ շենք, որ ինչ-որ մեկի սեփականությունը չէ և կազինո կամ ռեստորան չէ:
-Իրատեսակա՞ն են այդ նկրտումները:
-Ես չգիտեմ, եթե հանրությանը համոզեն, որ մենք ավելորդ ենք, մեզ ճնշեն, և մենք չկարողանանք գոյատևել, կլուծարվենք, շենքերը կդառնան պետական: Պետությունը աճուրդով կվաճառի: Ես մի հոդված հիշեցի, վերնագրված էր այսպես` «Լացուկոծը կդադարի միայն այն ժամանակ, երբ ընդունենք օրենք ազգայնացման մասին», այսինքն, պետությունը կարող է այս շենքն ազգայնացնելու որոշում ընդունել: Լրատվական միջոցների` հասարակությանը ներկայացրած մի օրինակ նշեցի, հարյուրավոր նման օրինակներ կան:
-Պարոն Աղամյան, նշված խնդիրների բովում ինչպե՞ս է ներկայացվում մերօրյա նկարիչը:
-Ցուցահանդեսներով: Նկարչի ամենամեծ երազանքը միշտ եղել է ցուցադրվելը: Մենք տարեկան մոտ 50-60 ցուցահանդես ենք ունենում: Դա մեծ թիվ է, և շատ ծանր աշխատանք է: Նույնիսկ նշածս փառահեղ ժամանակներում մոտ 30 ցուցահանդես էր կազմակերպվում: Փաստորեն, այսօր ավելի շատ ենք աշխատում:
-Ցուցահանդես-վաճառքները հնարավոր համարո՞ւմ եք:
-Մենք ոչ առևտրային կազմակերպություն ենք, իրավունք չունենք առևտուր անելու, բայց եթե մեկը նկարչի գործը ուզենա ձեռք բերել, իհարկե, կարող է գնել նկարչից: Բայց վաճառք չկա, որովհետև գնորդ չկա: Հասարակությունն այնքան փող չունի, որ փող տա արվեստի գործին: Հասկացող մարդիկ հազիվ են իրենց գլուխը պահում, իսկ չհասկացողի համար` արվեստ կա, թե չկա, կարևոր չէ:
-Ձեր խոսքից հասկացա, որ փոխայցերի մասին խոսք չի կարող լինել: Բայց մեր նկարիչները դրսում ներկայանում են:
-Փոխայցերի մասին խոսք չի կարող լինել: Ես էլ տասնյակ ցուցահանդեսներ եմ ունեցել Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Կորեայում, Չինաստանում, բայց` անձնական միջոցներով, տեղի պատկերասրահների հրավերով և այլն: Վերջին տարիներին չեմ էլ հասցնում գնալ: Դրսում շուկա կա: Դրսի ցուցահանդեսի ժամանակ գուցե գնվի նկարը: Բայց վերցնենք Մոսկվայի օրինակը, որն ավելի մոտ է թվում: Մոսկվայի նկարիչների կենտրոնական տան միայն ցուցասրահները 20 հազար քմ են, եթե ուզում ես ցուցահանդես անել, կարող ես, բայց պետք է վճարես: Մեկ գծամետրն արժե 200-300 եվրո` ինն օրվա համար: Այսինքն, տասը գործ ներկայացնելու համար առնվազն 2000-3000 եվրո պետք է վճարես, արդյունք էլ կլինի, թե ոչ, ոչ ոք չգիտի:
-Միության գործունեությանը վերադառնանք: Ի՞նչ խնդիրներ եք հաղթահարել Ձեր պաշտոնավարման տարիներին, և որո՞նք են այն խնդիրները, որ այդպես էլ չեն հաղթահարվել:
-Մի խնդիր կա, որ հաղթահարվել է, շատ տարօրինակ խնդիր է. Հայաստանի նկարիչներն իրենց գործերն անգամ արտահանելու կամ իրենց հետ այլ երկիր տանելու համար պետք է թույլտվություն ստանային, գումար մուծեին: Աշխարհում նման բան չկա: Մեծ դժվարություններով, 6-7 տարի պայքարելուց հետո, իմ ջանքերով, հաղթահարել ենք: Հիմա, այսպես ասած, քաղաքակիրթ օրենքով ենք գործում, նկարիչը կարող է իր ստեղծագործությունը վերցնել, գնալ արտասահմանում ցուցահանդես անել: Սա մեծ ձեռքբերում է: Չենք կարողանում հաղթահարել արվեստանոցների գույքահարկը նվազեցնելու հարցը: Հաջորդ չհաղթահարված խնդիրը բոլոր միություններին է վերաբերում. դա ստեղծագործական միությունների մասին օրենքի բացակայությունն է մեր երկրում: Մեկ օրինակ բերեմ. Էստոնիան ունի օրենք նկարիչների միության մասին, ոչ թե` ստեղծագործական միությունների: Որովհետև հասկանում են, որ ամեն միություն ունի իր առանձնահատկությունը: Մեր Ազգային ժողովը Եվրոպայի թելադրանքով` գենդերի մասին մեր ազգին վնասող օրենքն ընդունում է, իսկ մեր մշակույթին աջակցող օրենքը, որի մասին տասը տարի է` խոսում ենք, ուրիշ երկրների օրինակն ենք բերում, չի ընդունում: Վերջին տեղեկություններով` այդ օրենքի նախագծերից մեկը մտել է ԱԺ-ի մեծ օրակարգ: Սա շատ լավ լուր է մեզ համար:
-Պարոն Աղամյան, ի՞նչ կասեք գեղարվեստի կոմբինատի մասին, գործո՞ւմ է արդյոք, ի՞նչ գործառույթ է իրականացնում: Ես առիթ ունեցել եմ այնտեղ լինելու, տարածքն անբարվոք վիճակում էր, նոր-նոր աղբակույտերից էին ազատում:
-Երբ ես դարձա միության նախագահ, այդ տարածքը չուներ սեփականության հավաստագիր, կարելի է ասել, օդի մեջ կախված էր: Անցյալ տարի միայն կարողացանք օրինականացնել: Հիմա դա նկարիչների միության սեփականությունն է: Կարգի է բերվել, բայց նաև շատ ծանր վիճակում է, քանի որ պատվերներ չկան, և տարածքը պահելը դժվար է:
-Որքան ինձ հայտնի է, կոմբինատում պետք է վերանորոգվեին մայրաքաղաքի վնասված հուշարձանները:
-Մենք էլ էինք այդպես կարծում, բայց ոչ ոք մեզ չդիմեց այդ հարցով:
-Անգործությա՞ն է մատնված կոմբինատը:
-Որոշ պատվերներ լինում են, սակայն կոմբինատն օգտագործում է իր հնարավորությունների 5-10 տոկոսը: Այդ տարածքում նաև արվեստանոցներ ենք բացել, տրամադրում ենք միության երիտասարդ նկարիչներին:
-Հանրային կարծիք է ձևավորվել, որ ստեղծագործական միությունների նախագահները, ովքեր երկար են պաշտոնավարում, կապ ունեն գործող իշխանությունների հետ: Ի՞նչ կասեք այս մասին:
-Ոչ մի ապացույց չկա այդ ենթադրություններին և չի կարող լինել, քանի որ պետությունից ոչինչ չենք ստանում` ո՛չ աշխատավարձ, ո՛չ աջակցություն: Ես ուրախ կլինեի, եթե պետության, այսինքն` մշակույթի նախարարության հետ համագործակցության եզրեր ունենայինք` որ իրենք մեզ պատվերներ տային: Մենք ինքնուրույն ենք գործում, ոչ մեկին պարտական չենք, ոչ մեկից կախվածություն չունենք:
-Մեր քաղաքը, ըստ Ձեզ, ներսի՞ց, թե՞ դրսից բարեփոխվելու կարիք ունի:
-Իմ կարծիքով` երկուսն էլ ունեն շտկվելու կարիք, ինձ բոլորովին չեն գոհացնում քաղաքաշինական այն հիմունքները, որոնցով զարգանում է Հայաստանը, մանավանդ` Երևանը:
-Իսկ ներքի՞ն խնդիրները, մեր իրականությունն ու ժամանա՞կը:
-Քաղաքակա՞ն հարց եք տալիս. միության կանոնադրության մեջ հստակ ասվում է, որ մենք իրավունք չունենք զբաղվելու քաղաքական հարցերով կամ հարելու այս կամ այն քաղաքական ուժին: Այսինքն, որպես նկարիչների միության նախագահ, չեզոք եմ այս հարցում: Բայց ես նաև քաղաքացի եմ, մտավորական: Ես ունեմ իմ հստակ դիրքորոշումը, իմ խոսքը միշտ հնչել է ու կհնչի:
-Ի՞նչ կասեք Ձեր ստեղծագործական գործունեության, ծրագրերի մասին:
-Հոկտեմբերին վերջին գործս ներկայացրել եմ հանրապետական ցուցահանդեսին: Ամեն օր արվեստանոցում եմ, աշխատանքից հետո շտապում եմ այնտեղ` իմ երկրորդ աշխատանքին կամ առաջին, չգիտեմ:

http://www.irates.am/hy/1385711414
Զրույցը`
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ

Заметка

Ցեղասպանության վերաբերյալ գրքերն արժանանում են թուրք ընթերցողների ուշադրությանը

Ցեղասպանության վերաբերյալ գրքերն արժանանում են թուրք ընթերցողների ուշադրությանը

28.11.2013 | 18:45

«Էդիթ պրինտ» հրատարակչությունն ընթերցողին է ներկայացնում Ցեղասպանության վերաբերյալ վեպեր ու վիպակներ: Լույս է տեսել Էդուարդ Խաչիկյանի «Եվ արևը մայր մտավ լուսաբացին» գիրքը, մոտ օրերս լույս կընծայվեն Պերճ Զեյթունցյանի «Ոտքի, դատարանն է գալիս», Հովիկ Վարդումյանի «Եթե մոռանաս, կանիծեմ» գրքերը: Թեմային վերաբերող պատմվածքներ ևս կան, որոնք դեռևս հրատարակության պատրաստ չեն: Հայ ընթերցողին այս թեմայով գրված գրքերն արդեն առանձնապես չեն հետաքրքում: Դրանք թարգմանելն ու դրսում ներկայացնելը դժվար են հրատարակիչների համար, քանի որ կապված են մեծ ծախսերի հետ: Այս մասին irates.am-ի հետ զրույցում ասաց հրատարակչության տնօրեն ՄԿՐՏԻՉ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԸ, նշելով, որ դրանք դրսում վաճառում են էլեկտրոնային տարբերակով` տարբեր կրիչների համար: «Անպայման չէ, որ տպագիր գրքի տեսքով լինի, կարևորը գաղափարն է, որն իրագործվում է»,— ասաց նա:

Ցեղասպանության թեմայով գրքերը ընդգծված ուշադրության են արժանանում թուրք ընթերցողների շրջանում: «Էդիթ պրինտ»-ի հրատարակած «Արարատի մյուս կողմում» գիրքը հրատարակվել է չորս լեզվով` հայերեն, անգլերեն, ռուսերեն և թուրքերեն: Վերջինս թարգմանվել ու հրատարակվել է թուրքական հրատարակչության նախաձեռնությամբ` «Էդիթ պրինտ»-ի թույլտվությամբ: 
Զրուցակիցս փաստում է, որ Թուրքիայում մեծ է հետաքրքությունը ոչ միայն Ցեղասպանության թեմայի, այլ առհասարակ Հայաստանի վերաբերյալ գրքերի նկատմամբ: 
«Ցուցահանդեսներից մեկի ժամանակ ես թուրքերեն ներկայացրել էի Ցեղասպանության թեմայով Հայկ Ղազարյանի գիրքը, շատերն էին հետաքրքվում, մի մասնը ասում էր` չի եղել Ցեղասպանություն, տարբեր կարծիքներ էին հայտնում, բայց մեծ մասամբ ինտելիգենցիան ավելի հակված է, որ ընդունվի Ցեղասպանությունը: Պետական կողմնորոշումը, սակայն, ինչպես գիտենք, լրիվ հակառակն է»,- ասաց Մկրտիչ Կարապետյանը:

http://www.irates.am/hy/1385650004
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Заметка

«Հորս օրինակն ինձ ամեն վայրկյան ասում է` տարիքը և առողջական վիճակը պատրվակ չեն կյանքում չառաջանալու»

«Հորս օրինակն ինձ ամեն վայրկյան ասում է` տարիքը և առողջական վիճակը պատրվակ չեն կյանքում չառաջանալու»

19.06.2009 | 00:00

«ՅՈՒՐԱՏԵՍԱԿ ԿԱՄՈՒՐՋ ՏԱՐԲԵՐ ԵՐԿՐՆԵՐԻ ՀԵՂԻՆԱԿՆԵՐԻ ԵՎ ԸՆԹԵՐՑՈՂՆԵՐԻ ՄԻՋԵՎ»
Հայտնի արձակագիր Ստեփան Ալաջաջյանը և նրա դուստրը` Թերեզա Ալաջաջյան-Հայրապետյանը, Լոս Անջելեսում 2001 թվականից հրատարակում են «Առագաստ» գրական, հասարակական, մշակութային ամսագիրը:
-«Առագաստն» առանձնանում է հեղինակների ու նյութերի բազմազանությամբ, նաև նրանով, որ սփռվում է շատ ու շատ հայալեցուն գաղթօջախներում, կամուրջ է տարբեր երկրների հեղինակների և ընթերցողների միջև,- ասում է ԹԵՐԵԶԱ ԱԼԱՋԱՋՅԱՆ-ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆԸ:- Ըստ արձագանքների` այն ընդունվել, սիրվել և ցանկալի է դարձել թե՛ ընթերցողների, թե՛ գրողների կողմից:
-Պատմեք մի փոքր Ձեր մասին:
-Ծնվել եմ Երևանում, սովորել եմ ԵՊՀ-ի արևելագիտության ֆակուլտետի արաբական բաժնում: Ավարտելուց հետո աշխատել եմ ԵՊՀ-ի արաբա-թուրքական ամբիոնում: 1991-ից բնակվում եմ Կալիֆոռնիայի Գլենդել քաղաքում, ամուսնացած եմ, ունեմ երկու դուստր:
-Ինչպե՞ս ծնվեց «Առագաստը»:
-Նախաձեռնությունն իմն էր: Նպատակ ունեինք դեռևս 1998-ին լույս ընծայել: Սակայն «Առագաստը» կայացավ 2001-ին:
-«Առագաստը» ներկայումս լույս չի ընծայվում. դա ժամանակավո՞ր դադար է…
-Այո՛, դադարը ժամանակավոր է, բարեբախտաբար…
-Որքան գիտեմ, Դուք հաճախ եք Հայաստան գալիս, մասնակցում գրական համաժողովներին: Հայրենիքը` Ձեր աչքերով: Ի վերջո, դրսում ապրողի համար հայրենիքն այլ խորհուրդ ունի. կա տարածություն, կարոտ, հայացք կողքից…
-Ինձ համար կապվածության խնդիր է, արյան, արմատների կանչ… Բայց ոչ հայացք կողքից: Երբ հայրենիքում եմ, մոռանում եմ, որ բնակվում եմ դրսում: Իսկ թերությունները և անարդարությունները շատ ծանր եմ տանում:
-Հավանաբար հետևում եք գրական անցուդարձին (Հայաստանի): Ձեր տպավորությունները, մտահոգությունը…
-Մտահոգությունս հիմնականում այն է, որ մտավորականության թիվը պակասում է, իսկ եղած մտավորականների ապրելակերպը, կենսամակարդակը բավարարից ցածր է: Եվ ամենից սարսափելին` համատարած անտարբերությունն է այս հարցի նկատմամբ: Նրանց վիճակը բարելավելու համար ոչինչ չի արվում: Եթե ինչ-որ բաներ էլ արվում են, հեռու են բավարար լինելուց:
-Մեզ մոտ հաճախ են դժգոհում ընթերցանության պակասից: Ի՞նչ եք կարծում, դա համընդհանո՞ւր խնդիր է:
-Չէի ասի, թե համընդհանուր է: Կարծում եմ, վերջին տասնամյակում ընթերցանության նվազեցմանը նպաստեցին, թե՛ հայրենիքում, թե՛ սփյուռքում, կյանքը նոր ուղու վրա դնող մեր հայրենակիցների տնտեսական դժվարությունները:
-Որքան գիտեմ, ԱՄՆ-ում գրողների միություն չկա, իսկ ի՞նչ վիճակում է գրականությունը, ինչպե՞ս է ձևավորվում գրական մթնոլորտը, հարթվում «լավ» գրողի ճանապարհը:
-Չէի ասի` չկա: Կան, բայց այլ չափանիշներով: Օրինակ` «Գրողների արհեստակցական միությունը» («Writer՚s Guild») կամ «Հեղինակների ընկերակցությունը» («Author՚s Guild»)։ Այդ միություններում ընդգրկվելը պայմանավորված է տարբեր գործոններով և ոչ միշտ տաղանդ ունենալու հետ: Մեծ մասամբ գրողները համագործակցում են գործակալների (agent) հետ, որոնք նրանց ներկայացնում են տարբեր հրատարակչական հիմնարկների, ինչ-որ ձևով կատարում են գրաքննադատի դեր: Եթե հրատարակչությունն ընդունում է, արդեն իսկ մի մեծ հարթված ճանպարհ կա գրողի առջև: Հետագա հաջողությունը կախված է նրանից, թե ինչպես կծանուցվի և կվաճառվի գիրքը:
-Ձեր հայրը` Ստեփան Ալաջաջյանը, սիրված գրող է, հայրենիքից հեռանալուց հետո էլ նա շարունակել է գրական գործունեությունը: Փոխվե՞լ է նրա «ձեռագիրը»: Տարիներն ինչ-որ բան տալիս են, ինչ-որ բան էլ վերցնում…
-Միացյալ Նահանգներում ապրելու տարիներին նա չթողեց գրիչը: Ճիշտ է, նոր գրական երկ չստեղծվեց, բայց ստեղծվեց նրա հուշագրությունների հիանալի շարքը, որը, կարծում եմ, հայ իրականության և գրականության մեծ ժառանգություններից է լինելու: Վերջերս լույս տեսավ նրա «Հորձանուտը» վերնագրով հուշագրությունը (թվով հինգերորդը): Կասեի` նրա ձեռագիրը նույնն է, ոճը` նույնպես: Տարբեր է թեման:
-Ի՞նչ եք սովորել նրանից: Ամենակարևորը….
-Չհուսահատվել, լինել անկոտրում, միշտ առաջ նայել: Նաև ներողամիտ և մեծահոգի լինել: Հորս օրինակն ինձ ամեն վայրկյան ասում է` տարիքը և առողջական վիճակը պատրվակ չեն կյանքում չառաջանալու:
-Մասնագետների կարծիքով` հայրենի օդից, ջրից կտրված լինելը բացասաբար է անդրադառնում մարդու վրա. կա՞ նման զգացողություն` օտարության, «անկշռելիության», անհարմարավետության: Թե՞ ադապտացվելու խնդիր է, ավելին` հայի համար դժվար չէ՞ ունենալ երկրորդ «հայրենիք» կամ հարազատ տարածք, մանավանդ որ կան մարդիկ` Հայաստանում են ապրում, բայց շատ հեռու են հայրենիքից:
-Դժվար հարց է: Ադապտացման խնդիր ունեցել եմ: Բայց կարծում եմ` սա չի ընդհանրանում: Յուրաքանչյուր ոք յուրովի է ընկալում հայրենիքից դուրս ապրելը: Ինքս երբեք «անկշռելիության» խնդիր չեմ ունեցել, հեշտ եմ հարմարվել երկու հայրենիք ունենալու հարցին: Ամեն դեպքում «Մայր հայրենիքը» միշտ մնացել է առաջնային:
-Գրողն այսօր առանց երկրորդ մասնագիտության Հայաստանում ապրել չի կարող։ Միացյալ Նահանգներում կա՞ նման խնդիր:
-Կայացած, ճանաչում ստացած գրողների համար` չեմ կարծում: Բայց մինչ կայանալը, անշուշտ, ունենում են մեծ դժվարություններ, եթե չեն սերում հարուստ կամ նյութապես կայուն ընտանիքից: Երբեմն էլ ուղղակի լքում են գրելու կամ գրող դառնալու գաղափարը:
-Ասում են` գրականությունը դառնում է իրականություն: Ելնելով այսօր ստեղծվող գրականությունից և գրողի` գրականության նկատմամբ վերաբերմունքից, ըստ Ձեզ` ի՞նչ է լինելու վաղը:
-Դժվար է ասել: Բայց բնավորությամբ լինելով լավատես, կարծում եմ` լավ կլինի: Երկրի կամ երկրների տնտեսական շատ դժվարությունների հաղթահարումը կբարելավի գրական կյանքը, կօգնի գրողին ոտքի կանգնելու: Ժամանակի խնդիր է:
Զրուցեց Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆԸ

http://www.irates.am/hy/uWBQxFqouDZmrFQoci71Ty3VPY

Заметка

«Աշխարհի ոչ մի զարգացած երկրում բախտի քմահաճույքով նախագահ չեն դառնում»

«Աշխարհի ոչ մի զարգացած երկրում բախտի քմահաճույքով նախագահ չեն դառնում»

27.11.2013 | 14:55

Ստանիսլավսկու անվան ռուսական դրամատիկական թատրոնում կայացավ ամերիկաբնակ դրամատուրգ Մարո Մադոյան-Ալաջաջյանի «Քաջ Նազարի թոռները» պիեսի հիման վրա բեմադրված «Ե՞րբ» տրագիկոմեդիայի պրեմիերան: Ներկայացման բեմադրիչը Ռաֆայել Գրիգորյանն է: Դերերում` Ժենյա Ներսիսյան, Սամվել Սարգսյան, Ռաֆայել Գրիգորյան, Մարո Հակոբյան և այլք:

Ի՞նչ է պատահել ձեզ, այս քաղաքին, ո՞ւր եք շտապում, ո՞ւր եք գնում, մարդիկ, չե՞ք հոգնել, ես հոգնել եմ, մարդիկ, 100, չէ 50, Աստված պահի ձեր բալիկներին… Անտուն թափառական կին, երիտասարդ մատուցողուհի, թատերախումբ` հազար ու մի խնդիրներով, սփյուռքից ժամանած բարեգործ, ընտանեկան դրամաներ, այրված նկարներ: Մեր քաղաքը, ուր դերասաներն ավելի տաղանդավոր են, քան իրենց խաղացած դերերը, գրողներն ավելի տաղանդավոր են, քան իրենց ստեղծագործությունները, ճարտարապետներն ավելի տաղանդավոր են, քան իրենց նախագծած շենքերը, ղեկավարներն ավելի տաղանդավոր են, քան իրենց ղեկավարած երկիրը: Այն, ինչ կատարվում է այս բեմում, մեզ ծանոթ է ամենաուղիղ իմաստով. ժամանակը, հուզումները, սոցիալական խնդիրները, անգամ երազները: 2 գործողությամբ բեմադրությունը հանդիսատեսից միաժամանակ և՛ արցունք է քաղում, և՛ ծիծաղ: «Քաջ Նազար» ներկայացումը տապալվում է: Մեզ ուրիշ նազարներ են հարկավոր, ուրիշ ուստիաներ: Հերոսուհին հիշեցնում է, որ կյանքը մի յուրահատուկ բեմ է, հորդորում է խաղալ այնպես, որ բոլորը հիանան ու կարծեն, որ հենց դա է կյանքը, որ այդ բեմից ասվածն է ամբողջ այն ճշմարտությունը, որ մարդիկ ամբողջ կյանքում փնտրում են:
Ներկայացման ավարտից հետո զրուցեցի դրամատուրգի հետ: Հետաքրքրվեցի` իրական հիմք ուն՞ի այս պատմությունը:
«Կարելի է ասել, որ կան իրական հիմքեր, ինչ-որ մարդկանց ես ի նկատի եմ ունեցել պիեսը գրելիս,— ասաց Մարո Մադոյան-Ալաջաջյանը,- որովհետև տեսել եմ շատ տաղանդավոր մարդկանց, ովքեր իրենց երազանքը իրագործել են օտար երկրում, հենց ԱՄՆ-ում: Ինչո՞ւ պետք է այդպես լինի, ինչո՞ւ պետք է Հայաստանից դուրս գանք, չէ՞ որ ներկայացման հերոսի` նկարիչ Նազար Նազարյանի ամենալավ աշխատանքը «Սևանա լիճն» էր, և դա պատահական չէ: Որքան էլ օտարության մեջ իրագործվեն երազանքները, դրանք իրականում մնում են այստեղ, հայրենիքում»:
Ինչ վերաբերում է ներկայացմանը, դրամատուրգն ասաց, որ գրեթե ամեն օր թատերախմբի հետ է եղել, իր կարծիքը նկատի են ունեցել, որոշ բաներ, իհարկե, բեմին են հարմարեցրել: «Ես պիեսը գրելիս դա գիտակցել եմ: Պիեսը գրական գործ է, բեմը այլ պահանջներ ունի»,- ասաց նա:
Պիեսը գրվել է ամիսներ առաջ: Բեմադրվել է սփյուռքում գործող «Արձագանք» բարեգործական ընկերության աջակցությամբ: Երևանյան պրեմիերայից հետո «Ե՞րբը», այլ կերպ ասած` նոր «Քաջ Նազարը» կշրջի Հայաստանի մարզերում, այնուհետև կներկայացվի ԱՄՆ-ում:
Մարո Մադոյան-Ալաջաջյանը տեղեկացրեց, որ պիես է թարգմանել անգլերենից, հաջորդը երևի դա կբեմադրվի, բայց դեռ չի որոշել՝ ինչ ձևաչափով, որ թատերախմբի հետ:
Ինչ վերաբերում է դասական «Քաջ Նազարին», դրամատուրգի կարծիքով` մենք չենք կարող առաջնորդվել այդ հին գաղափարով, որ կարելի է չունենալ ոչինչ, բացի բախտից, ու տիրանալ ամեն ինչի: «Դա ընդհանրապես պետք է թողնել անցյալում, որպես հեքիաթ կարելի է պատմել, ծիծաղել, անցնել, բայց որպես իրողություն շատ ցավալի է,— ասաց նա:— Մենք պետք է աշխարհին համընթաց քայլենք, իսկ աշխարհի ոչ մի զարգացած երկրում բախտի քմահաճույքով նախագահ չեն դառնում, միայն գիտելիքով: Մենք դա պետք է քարոզենք մեր սերունդներին: Առանց գիտելիքի ո՞ւր պետք է գնաս այս աշխարհում»:
Ներկայացման վերնագիրը յուրատեսակ հարցադրում է, որի պատասխանը տալիս է հենց ներկայացումը: Ե՞րբ: Երազանքների իրականացման համար լավ ժամանակներին սպասելն անիմաստ է, որովհետև լավ ժամանակներ չկան, երազանքները պետք է իրագործել հենց այսօր:

http://www.irates.am/hy/1385549776
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Заметка

Ինքնասպանության պատրատվող մարդը փրկում է փոքրիկին, վայր ընկող փոքրիկն էլ` իրեն փրկողին

26.11.2013 | 12:43

Արշակ Զաքարյանի «Անպետքը» կարճամետրաժ ֆիլմը մեծ արձագանք է գտել հանդիսատեսի շրջանում: Ֆիլմը կյանքի և մահվան, հույսի և հուսահատության մասին է, մեծ իմաստով` ֆիլմը մեր կողքին ապրող անտեսված, անպետք համարվող մարդու մասին է, մարդու մեջ թաքնված լույսի:

Կյանքի հետ հաշիվները փակած մարդը շրջօղակը պարանոցին գցելու պահին նկատում է դիմացի շենքից վայր ընկնող փոքրիկ աղջկան: Ինքնասպանության պատրաստվող մարդը փրկում է փոքրիկին, վայր ընկող փոքրիկն էլ` իրեն փրկողին: Գլխավոր դերում Գեորգի Հովակիմյանն է: Ֆիլմը ներկայացված է լեհական «Զում-Զբիլժենիա» անկախ ոչ կոմերցիոն ֆիլմերի փառատոնում: irates.am-ի հարցերին պատասխանում է ԱՐՇԱԿ ԶԱՔԱՐՅԱՆԸ:
-Անպետքը մեծ արձագանք է գտել, ավելի, քան Ձեր նախորդ ֆիլմերը, ինչո՞վ եք բացատրում:
-Դե դա բնական է, սկզբից մեզ չէին ճանաչում, խուսափում էին գրել մեր ֆիլմերի մասին: Բացի այդ, փորձում ենք հնարավորինս կատարելագործել մեր աշխատանքը, ոչ թե թթվասեր արտադրողների նման սկզբից լավ արտադրանք տալ, հետո փչացնել ամեն ինչ:
-Մեր օրերի մարդուն դժվար է հուզել: Ֆիլմը նպատակ ուներ սասանե՞լ մարդկային անտարբերությունը:
-Այո, նաև կանխարգելել ինքնասպանությունները, և ստեղծել նորմալ ֆիլմ, որն ունի ասելիք և գեղարվեստական արժեք:
-Ըստ Ձեզ` «Անպետքը» կփրկի՞ գոնե մեկ հուսահատված մարդու, ով մտածում է ինքնասպանության մասին:
-Հուսով եմ, որ շատերին կփրկի, բայց եթե թեկուզ մեկին էլ փրկի, մեր միսիան կատարված կարելի է համարել:
-Ձեր նախորդ ֆիլմը` «Բոյկոտ»-ը թուրքական ապրանքների դեմ էր, արդյունք տվե՞ց:
-Շատ մեծ արդյունք է տվել, մարդիկ սկսել են մտածել տեղական արտադրություն սկսելու մասին, գնումներ կատարելիս ոշադրություն են դարձնում ապրանքապիտակներին և աշխատում են հնարավորինս խուսափել թուրքական ապրանքներից, մանավանդ ԱՄՆ-ում, ուր «Բոյկոտը» ցուցադրվում է հեռուստաընկերությամբ:
-Խնդիրներ, խոչընդոտներ չե՞ն լինում ստեղծագործական ճանապարհին:
-Բացի խոչընդոտներից, ուրիշ ի՞նչ պատճառ կարող է լինել, որ արվեստագետը պարապուրդի մատնվի:
-Ի՞նչ ֆիլմ ենք տեսնելու հաջորդիվ:
-Մենք մոտ 5 ծրագիր ունենք, դեռ չգիտենք, որը կիրականացնենք առաջիկայում:

http://www.irates.am/hy/1385455495
Ճեպազրույցը` Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ

Заметка

Ո՞ր գրքերն են պահանջարկ վայելում այսօր: Եթե գիրքը լավ է վաճառվում, արդյոք դա խոսում է նաև գրքի որակի մասին: Ի՞նչ դեր ունի գրքի վաճառքի հարցում գովազդը, գրքի գինը: Փորձեցինք սույն հարցերի պատասխանը գտնել «Բյուրոկրատ» գրատանը:

2012-ի տվյալներով ամենավաճառվող գրքերի շարքում են Սուն-Ցզի «Ստրատեգիայի արվեստը»  և Սենեկայի «Նամակներ բարոյական կյանքի մասին» գրքերը, Ռիլկեի «Սոնետներ Օրփեոսին»,  Կ. Զարյանի «Անցորդը և իր ճամբան», Ս. Դովլաթովի երկերը, Հեսսեի «Տափաստանի գայլ», Մարկեսի «Հարյուր տարվա մենություն»,  Նարեկացու «Մատյան Ողբերգության», Ռեյ Բրեդբերիի «Вино из одуванчиков» գրքերը:

Ջոյսի «Ուլիսեսը» (Սամվել Մկրտչյանի թարգմանությամբ) ամսական վաճառվում է մի քանի օրինակ:

Եթե թանկարժեք գիրքն այդպես վաճառվում է, դա արդեն փոքր ցուցանիշ չէ: Սալվադոր Դալլիի նկարների մեծ ալբոմը, որն արժե մի քանի տասնյակ հազար դրամ, վաճառվում է տարվա ընթացքում մոտ տասը օրինակ, և դա համարվում է շատ, Ռիլկեն տարեկան 20-30 օրինակ է վաճառվում, որը նունպես շատ է: «Բյուրոկրատում» ամենաակտիվ վաճառքը տեղի է ունենում մանկական գրքերի բաժնում: Հարկ է նկատել, որ մանկական գրականությունը լավ է վաճառվում բոլոր գրախանութներում: Օրինակ, մեծ պահանջարկ է վայելում առաջին մանկական խոսող հայերեն այբբենարանը` «Կախարդական այբուբենը»: Մեծ պահանջարկ ունեն նաև Հ. Թումանյանի քառյակների և պոեմների ու հեքիաթների աուդիոգրքերը: Հավելենք, որ «Բյուրոկրատում» այս տարի վաճառքի ցուցանիշով աչքի է ընկել Լևոն Ներսիսյանի «Վերջին խոսքը»: Գրքում տեղ են գտել Լևոն Ներսիսյանի դասախոսություները, որ առանց թույլտվության ձայնագրել է Ռուզաննա Տոնոյանը և նրա մահից հետո հրատարակել: Լավ վաճառվող գրքերի բազմազանությունը սակայն դեռ չի խոսում գրքի մեծ պահանջարկի մասին:

«Բյուրոկրատի» աշխատակիցը նշեց, որ գրախանութի այցելուների շարքում քիչ տոկոս են զբաղեցնում կողմնորոշված ընթերցողները: Դրա պատճառներից մեկն, ըստ «Բյուրոկրատի» տնօրեն Շ. Արզաքանյանի, ընթերցողի` տեղեկատվության սպառողի վերածվելն է: «Չկողմնորոշված» այցելուների համար «Բյուրոկրատում» գործում է «Ժամադրություն փակ աչքերով» հատուկ անկյունը, որտեղ զետեղված են փաթեթավորված գրքեր` իրենց բովանդակության մասին մի քանի ակնարկ-բառերով, և այցելուն, ընթերցելով ակնարկող բառերը, կողմնորոշվում է «փակ աչքերով»:

Կողմնորոշման պրոցեսին օգնում են նաև գրախանութի աշխատակիցները, որոնք ուղղորդում են ընթերցողներին ըստ նրանց նախասիրությունների, հիմնականում առաջարկելով թե՛ արտասահմանյան, և թե՛ հայկական ժամանակակից գրականություն: Նշենք նաև, որ գրախանութում պարբերաբար անցկացվում են գրական հանդիպումներ, որը մերօրյա գրողներին և նոր հրատակարկված գրականությունը հանրությանը ներկայացնելու արդյունավետ և ընդունված ձևերից մեկն է:

Заметка

«Եթե Միքելանջելոն կենդանանար, Ֆլորայի այդ գունագեղ լուսանկարից անկարող էր նրա կերպարը կերտել»

«Եթե Միքելանջելոն կենդանանար, Ֆլորայի այդ գունագեղ լուսանկարից անկարող էր նրա կերպարը կերտել»

25.11.2013 | 16:44

Ֆլորա Մարտիրոսյանի մարմարե արձանը, որի հեղինակը քանդակագործ ԼԵՎՈՆ ԹՈՔՄԱՋՅԱՆՆ է, երգչուհու հարազատները, մեղմ ասած, չեն հավանել: Քանդակը պատվիրել է սկզբում երգչուհու քրոջ ընտանիքը, այնուհետև` ամուսինը: Ծանոթ լինելով վերջինիս քմահաճ բնավորությանը, քանդակագործը հրաժարվել է պատվերից, բայց, ի վերջո, տեղի է տվել հորդորներին: Ասում է, որ ուզում էր պատկերել երգող Ֆլորային, բայց այդ տարբերակը չի ընդունվել, աշխատանքի բոլոր էտապներում համաձայնության է եկել հարազատների հետ:

«Քրոջ ընտանիքն ասում էր` մենք քեզ ճանաչում ենք, դու պետք է ազատ աշխատես, ամուսինը կարծում էր, որ պետք է խիստ լուսանկարչություն անեմ, որն ինձ համար անընդունելի է, արդյունքում ամուսնու կողմից մեղադրանքներ կան, որ սա Ֆլորան չէ և այլն,- այսօր հրավիրված ասուլիսում ասաց Լևոն Թոքմաջյանը:— Սա շիրմաքար է, մահարձան, և նեղ ընտանիքի քմահաճույքն է: Ես բազում արձաններ ունեմ ոչ միայն Հայաստանում, այլև աշխարհի տարբեր երկրներում, և ամենուր ինձ հասկացել են, որովհետև ամեն քանդակի մեջ ես դրել եմ սիմվոլիկա, պոեզիա, պայծառություն, ոչ թե լուսանկարչություն»:
Քանդակագործը նկատում է, որ եթե լուսանկար էին ուզում ստանալ, կարող էին փայլեցված քարին դաջել լուսանկարը, որը մեր օրերում ընդունված է, ճիշտ և ճիշտ ընդօրինակություն է: Ըստ նրա` նույնիսկ եթե Միքելանջելոն կենդանանար, Ֆլորայի այդ գունագեղ լուսանկարից անկարող էր նրա կերպարը կերտել:
«Ամուսինը օվկիանոսից այն կողմ, առանց ամաչելու ինձ դասեր, հրահանգներ է տալիս: Փոխանակ գային, ծաղիկ դնեին, ցեխոտում են Ֆլորայի հիշատակը»,- իր վրդովմունքը հայտնեց Լևոն Թոքմաջյանը: Ըստ նրա` այս աղմուկը ընտանեկան տարաձայնությունների արդյունք է, կամ դրդման պահ կա:
«Նրանք չեն հասկանում՝ ինչ է քանդակը, ուզում են՝ լուսանկարում ոնց կար, այդ գունեղությունը երևար քանդակի մեջ, ես չէի կարող շրթունքները ներկել, աչքերին կապույտ քսել, ինքը կեղծամ, ակնոց էր կրում, ո՞նց անեի, որ այդ ամենը երևար սպիտակ մարմարի վրա»,- ասաց քանդակագործը, հավելելով, որ ինքը գոհ է իր աշխատանքից, ամեն ինչ արել է, որ ստանա սիրված երգչուհու մոնումենտալ, ամբողջական կերպարը:
Անդրադառնալով irates.am-ի՝ եթե պայմանները չեք խախտել, աշխատանք էլ արված է, և ինչի՞ կարող է հանգեցնել այս ամբողջ աղմուկը հարցին` պատասխանեց. «Մի օր պիտի հաշտվեն այն մտքի հետ, որ իրենք սխալ են, իսկ ես` ճիշտ»:
Քանդակագործն ասաց նաև, որ 50 տարվա աշխատանքային պրակտիկայում առաջին անգամ է, որ շիրմաքարը դարձնում են քննարկման առարկա, փոթորիկ՝ մի բաժակ ջրում։

http://www.irates.am/hy/1385383528
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Заметка

«Գեղանկարը դու ես, քո էությունը»

«Գեղանկարը դու ես, քո էությունը»

23.11.2013 | 13:50

Նկարիչների միությունում բացվել է գեղանկարիչ ՍՎԵՏԼԱՆԱ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ ստեղծագործական աշխատանքների ցուցահանդեսը: Ներկայացված է շուրջ 70 աշխատանք: Սվետլանա Սարգսյանը անհատական ցուցահանդեսով հայրենիքում հանդես է գալիս առաջին անգամ: Մեծ թվով խմբակային ցուցահանդեսների է մասնակցել, անհատական ցուցահանդես է ունեցել արտերկրում, բայց ասում է, որ հայրենիքում ներկայանալը մեծ քննություն է: Պատասխանատու ես երկրիդ առաջ, մտերիմներիդ, ընկերներիդ: Անհատական ցուցահանդեսով ներկայանալը նրա համար նույնն է, որ մեկ տեղում ներկայացնես բոլոր երեխաներիդ, եթե նպատակդ ոչ թե զարմացնելն է, աշխատանքներդ վաճառելը, այլ էությունդ ցույց տալը, սիրտդ, հոգիդ բացելը մտերիմներիդ առաջ: «65 տարի ապրել եմ այդ մարդկանց շրջանում»,- ընգծում է նկարչուհին:

Հարցին` կին նկարչի ձեռագիրը տարբերվո՞ւմ է, պատասխանեց. «Այո և լավ է, որ տարբերվում է: Տարբերվում է նրբությամբ, վրձնահարվածներով: Երբեմն ասում են` տղամարդու պես աշխատում է: ճիշտ չեմ համարում այդ արտահայտությունը: Երբ վրձնահարվածդ համարձակ է, դա հմտություն է, ներքին տաղանդ»: Աշխատելիս չի մտածում, թե ի՞նչ է պահանջվում իրենից կամ ինչ խնդիրներ կան մեր օրերում: Մտածում է` ինչ գույնով, ինչ նյութով արտահայտի մտքերը: «Գեղանկարը դու ես, քո էությունը»,- ասում է նա:
Ցուցահանդեսը կշարունակվի մինչև դեկտեմբերի 1-ը:

http://www.irates.am/hy/1385200264
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Заметка

Փաբում միայն սպիտակներն են

Փաբում միայն սպիտակներն են

23.11.2013 | 13:51

«Սպիտակ ագռավ». այսպես է կոչվում երևանյան նորաստեղծ ակումբը, որ խոստանում է դառնալ մշակութային յուրատեսակ հավաքատեղի: «Սպիտակ ագռավների» ակումբում անցկացվում են համերգներ, հանդիպումներ, ցուցահանդեսներ, գրքերի շնորհանդեսներ և այլն:

«Աշխարհում բոլոր կենդանիներն ունենում են ալբինոսներ: Մարդիկ՝ նույնպես: Սպիտակ ագռավը ալբինոս է, նա գենետիկ խախտում ունի, ինչի արդյունքում դառնում է յուրօրինակ,— ասում է ակումբի հիմնադիր, գրող, հրապարակախոս Վարդան Հակոբյանը:— Բայց խնդիրն այստեղ այլ է. պետք է ոչ թե սպիտակ ծնվել, այլ կարողանալ սպիտակ ապրել:
Սպիտակ ագռավները հիմնականում մշակութային մարդիկ են, որոնք անընդհատ ինքնարտահայտման տարբերակներ են որոնում»:

Ի՞նչ սկզբունքով են ընտրվում ակումբի անդամները: Զրուցակցիս խոսքով` մարդն ինքն է զգում` սպիտակ ագռա՞վ է ինքը, թե՞ ոչ: Գնահատական ոչ ոք չի տալիս, այստեղ չկան օրենքներ, պարտականություններ, սահմանափակումներ, բայց կա մի մեծ փորձություն` ամեն ինչ անելու իրավունք:«Պարտականությունը փորձություն չէ, մարդիկ սիրում են պարտականություններով ապրել, դա հեշտացնում է կյանքը, իսկ իրավունքները խնդիրներ են առաջացնում: Եթե իրավունքները սխալ օգտագործես, ինքդ էլ կհասկանաս, որ սպիտակ ագռավ չես»,— ասում է նա: Սպիտակ ագռավը առաջին հերթին պետք լինել հասարակական ակտիվություն ունեցող մարդ, ով ինչ-ինչ քայլեր է անում այլոց համար: Նա սպիտակ է, որովհետև առաջին հերթին ոչ թե իր մասին է մտածում, այլ ուրիշներիե: Կանոնադրությունը մոտավորապես այսպիսին է. ակումբի անդամներն իրավունք ունեն առաջարկելու ու անցկացնելու ցանկացած միջոցառում ակումբի տարածքում (նրանց հավաքատեղին համանուն փաբն է`«White Crow»-ը), կարող են մասնակցել ակումբի ձևավորման աշխատանքներին, ունենալ իրենց անունով խմիչքներ և այլն: Ակումբային նշանը արծաթյա սպիտակ ագռավն է: Անդամատոմս չկա, եթե շատ լինեն անդամները, յուրաքանչյուրը կունենա ակումբի իր բանալի:
Հավելենք, որ եվրոպական տարբեր երկրներում գոյություն ունի «Սպիտակ ագռավ» մրցանակ: Այս ավանդույթը թափանցելու է նաև հայկական իրականություն: Փայտից ագռավիկ մրցանակը կստանա նա, ով լավ բան կանի մարդկանց համար: Այսպես են ապրում երևանյան սպիտակ ագռավները: «ՀԿ չեմ հիմնադրում, որովհետև օրենքները բարենպաստ չեն, ընդհանրապես չեմ սիրում օրենք»,— ասում է ակումբի հիմնադիրը, երկու խոսք էլ ասում մեր թևավոր հերոսի` ագռավի մասին:— Ագռավը ինտելեկտուալ թռչուն է, կարողանում է 160 բառ արտասանել և այդ բառերով մտքեր արտահայտել: Ագռավը երկար է ապրում»:
Ի դեպ, բոլորից տարբերվող մարդուն «սպիտակ ագռավ» արտահայտությամբ առաջին անգամ բնորոշել է հռոմեացի պոետ Յուվենալան 1-ին դարում:

http://www.irates.am/hy/1385200395
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ