Заметка

«Ես շատ եմ ուզում, որ Այլիսլիին հետևեն իր գրչընկերները, իսկ Լևոն Ջավախյանին` իր»

«Ես շատ եմ ուզում, որ Այլիսլիին հետևեն իր գրչընկերները, իսկ Լևոն Ջավախյանին` իր»

30.07.2013 | 11:40

Ադրբեջանցի գրող ԱՔՐԱՄ ԱՅԼԻՍԼԻԻ «Քարե երազներ» վեպ-ռեքվիեմի լույսընծայումը ռուսաստանյան «Դրուժբա նարոդով» ամսագրում դժգոհության ու բողոքի մեծ ալիք բարձրացրեց Ադրբեջանում:
Վեպը մեծ արձագանք գտավ նաև Հայաստանում, թարգմանվեց ու հրապարակվեց մամուլում: Կան նաև երեք առանձին հրատարակություններ` գրքի տեսքով:
Հայ մտավորականները պատրաստակամություն հայտնեցին հարկ եղած դեպքում օգնելու սեփական երկրում հալածանքների ենթարկվող գրողին: Ոմանք էլ կոչ արեցին չափավորել ոգևորությունը, պնդելով, որ հալածանքները Այլիսլիի նկատմամբ արհեստական են:
Հայագետ-նախիջևանագետ, ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ ԱՐԳԱՄ ԱՅՎԱԶՅԱՆՆ իր հերթին հայտարարեց, որ գրողը վեպում կեղծել է փաստերը` նպատակ ունենալով ազնվացնելու իր երկիրն ու իր ժողովրդին: Նրա խոսքով` աղմկահարույց վեպում առկա պատմա-վավերագրական փաստերի բազմաթիվ խեղաթյուրումները նույնությամբ տեղ են գտել վեպի հայերեն թարգմանված տարբերակներում:
Արձակագիր ԼԵՎՈՆ ՋԱՎԱԽՅԱՆԻ համոզմամբ` Այլիսլին հումանիստ է, որ, քարոզից զերծ, իր կարծիքն է բարձրաձայնում երկու ժողովուրդների մասին, հատկապես իր ժողովրդի, և ամաչում է, ուզում է խայտառակությունից փրկել իր ազգը: «Նրա ուզածն ընդամենը մարդասիրության, երկու հարևան ժողովուրդների խախտված բարեկամության վերականգնումն է, ի վերջո, ղարաբաղյան հակամարտության հաղթահարումը»,— ասում է արձակագիրը: Ինչ վերաբերում է փաստերը խեղաթյուրելուն, նրա կարծիքով` գեղարվեստական ստեղծագործությունը երևակայության արդյունք է, կարող է հնարանք էլ լինել:
Այս դիտարկումներն էին պատճառը, որ «Իրատես de facto»-ի էջերում բանավեճ ծավալվեց Արգամ Այվազյանի և Լևոն Ջավախյանի միջև («Երանի այն գրողին, ում գրականությունը քաղաքականացված չէ», «Պարապ ժամանակի խաղալիքատեր և սովորական մի մարդ պարոն Լևոն Ջավախյանին», «Լինենք աչալուրջ և հեռատես», «Հետաքրքիր է, ի՞նչ կաներ պարոն Արգամ Այվազյանը, եթե նրա քսակից մի կոպեկ պակասեր»):
Բանավեճի վերջին ակորդը հնչեցրեց Արգամ Այվազյանը, իսկ իրեն սովորական մարդ բնորոշող արձակագիրն առաջին պատասխան-նամակից հետո զգուշացրել էր, որ վիճելու մտադրություն չունի և այլևս չի գրելու:
Աղմկահարույց գրքեր դեռ կգրվեն, բանավեճերից նույնպես չենք խուսափի:
«Գրական թերթի» գլխավոր խմբագիր, գրող ԿԱՐԻՆԵ ԽՈԴԻԿՅԱՆԸ խորապես համոզված է, որ Այլիսլիի գիրքը պետք է թարգմանվեր, այսօր էլ որոշակի միտում կա, և թարգմանվում են նաև թուրք գրողների գործերը:
«Գիտեք, սա գործընթաց է, որ կասեցնել հնարավոր չէ,— ասաց նա, հավելելով, որ մեղքի ծանրությունը ժամանակի ընթացքում ոչ թե պակասում է, այլ ավելանում:— Մի բան է մեկ մարդու մեղքը, մեկ այլ բան` մի ամբողջ ժողովրդի մեղքը: Ծանրությունը, բնական է, առաջինը պետք է զգա մտավորականը, գրողը: Ինչո՞ւ: Որովհետև տեղին, ճիշտ ասված խոսքը կարող է դառնալ կամուրջ, իհարկե, կարող է դառնալ նաև այն վառոդը, որ կայրի այդ կամուրջը»:
Կարինե Խոդիկյանը նշեց, որ հարգանքով է վերաբերվում երկու կողմին էլ և բարձր է գնահատում իր գրչընկեր Լևոն Ջավախյանի ոչ միայն գրիչը, այլև համարձակությունը:
«Երբ Այլիսլիի գիրքը եկավ ասպարեզ, անձամբ ինձ` որպես «Գրական թերթի» խմբագրի, լրագրողները զանգում էին, հարցնում` տեսնո՞ւմ եք, ադրբեջանցի գրողը թեկուզ ինչ-ինչ մտքերով, այնուամենայնիվ, քայլ արեց, մենք ի՞նչ ենք արել: Ես շնորհակալ եմ Լևոն Ջավախյանին, որ թեկուզ փոքր պատմվածքով` «Քիրվայով», ինձ իրավունք էր տալիս ասելու, որ մեր գրողները ևս ունեն այդ համարձակությունը` առաջինը ձեռք մեկնելու»,— ասաց Կ. Խոդիկյանը, նկատելով, որ մենք մեր հարևաններից փախչել չենք կարող, ինչպես և իրենք` մեզնից: Նրա խոսքով` սա մեր ճակատագիրն է, մենք հիմա ենք պատերազմի մեջ, մենք տասը տարի կարող ենք պատերազմի մեջ լինել, քսան տարի, բայց հավերժական պատերազմը փակուղի է և՛ մեզ համար, և՛ մեր հարևանների:
Զրուցակիցս համոզված է, որ կգա այն օրը, երբ կլոր սեղանի շուրջ կնստեն Արցախի, Ադրբեջանի, Հայաստանի ներկայացուցիչները և կկարողանան հասնել ինչ-որ հանգրվանի:
«Այլիսլիի գիրքը հակասական է, որովհետև, մի կողմից, այո, նա բերում է մի մեղայական, որը 20 տարով ուշացած, բայց շատ անհրաժեշտ է, մյուս կողմից, բնականաբար, այնտեղ պետք է լինեն ենթատեքստեր, որովհետև ամեն գրող նախ իր ժողովրդի զավակն է: Մենք պիտի հասկանանք, որ սա մի գործընթաց է, և Այլիսլին առաջինն է, որ այդ ճանապարհն ընտրեց, նրա դիմաց կանգնած է Լևոն Ջավախյանը: Ես շատ եմ ուզում, որ Այլիսլիին հետևեն իր գրչընկերները, իսկ Լևոն Ջավախյանին` իր: Որովհետև պատերազմն ամենասարսափելի բանն է»,— ասաց Կարինե Խոդիկյանը: Նրա կարծիքով` առաջին քայլը պետք է անեն գրողները, և ուրախ է, որ այդ քայլն արված է: Ասում է նաև, որ զգուշավոր է, որովհետև քայլ անելիս պետք է աչալուրջ լինենք, բայց դա չի նշանակում, որ մեզ պարզված ձեռքը պետք է մերժենք ու հետ մղենք:

http://www.irates.am/hy/1375170150
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Заметка

Հայկական լեռնաշխարհը` քաղաքակրթության բնօրրան

Հայկական լեռնաշխարհը` քաղաքակրթության բնօրրան

29.07.2013 | 16:27

Արսեն Հակոբյանի «Արարատից Եվրոպա» վավերագրական ֆիլմը պատմում է Հայաստանի, Եվրոպայում սրբացված հայերի (կաթոլիկ եկեղեցու սրբերի կարգը դասված հայ հոգևորականների), հայկական քրիստոնեական ճարտարապետության` եվրոպական եկեղեցաշինության վրա ունեցած ազդեցության, ինչպես նաև Լեոնարդո դա Վինչիի` Հայաստան կատարած այցելության մասին, որի արդյունքում, մասնավորապես` Իտալիայում, մեծ թափ առավ կենտրոնագմբեթ եկեղեցաշինությունը:

Ֆիլմը նկարահանվել է Հայաստանում, Վրաստանում, Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Իտալիայում, Բելգիայում և Հոլանդիայում:
Ներկայացվող պատմական փաստերը հաստատում են արտերկրի գիտնականներն ու հոգևորականները:
Նախատեսվում է նկարահանել նաև ֆիլմի երկրորդ մասը, որը սկսվում է ժայռապատկերների, շումերերենի, հին եգիպտերենի վերծանումով, և ապացուցվում է, որ դրանք գրողները հայերենի կրողներ են եղել: «Նախնյաց մոռացված հայրենիք» վերնագրված ֆիլմում խոսվում է այն մասին, որ քաղաքակրթությունը ծագել է Հայկական լեռնաշխարհում, որից հետո տարածվել է ամբողջ աշխարհում: Մասնավորապես քննարկվում է այն տեսակետը, որ բավարները, բասկերը, բրիտանացիները ծագել են Հայկական լեռնաշխարհից:
«Ֆիլմում օգտագործում ենք հայ և օտարազգի գենետիկների, լեզվաբանների, էպոսագետների, պատմաբանների տեսակետներ: Հարցին մոտենում ենք տարբեր կողմերից, որ պատկերն ավելի պարզ լինի»,— ասաց Արսեն Հակոբյանը, նշեց, որ «Նախնյաց մոռացված հայրենիքի» սցենարը գրեթե ավարտել է, փաստերի մեծ մասն ունի, պարզապես մի քանի հարցեր դեռ պիտք է ճշտվի: Մինչ նկարահանումը մեկ անգամ ևս կուղևորվի Եվրոպա` որոշ թանգարաններ այցելելու, մի քանի գիտնականների հետ հանդիպելու համար:
Հետաքրքրվեցի` երբ պատրաստ կլինի ֆիլմը: Զրուցակիցս ասաց, որ մշակույթի նախարարությունը պատրաստ է որոշ չափով աջակցել, պետք է հայթայթեն մնացած գումարը, որ սկսեն նկարահանումները:
Արսեն Հակոբյանը նպատակ ունի ֆիլմ նկարահանել նաև Ռուբեն Սևակի մասին, բայց քանի որ ֆիլմը գեղարվեստական է լինելու, շատ ծախսատար է և դժվար է իրականացնել գոնե մոտ ապագայում:
«ֆիլմը հիմնված է լինելու փաստերի վրա: Թեև կարող ենք թույլ տալ որոշ շեղումներ: Օգտվել եմ մի քանի աղբյուրներից: Խոսել եմ Ռուբեն Սևակի եղբոր տղայի հետ, Լոզանի համալսարան եմ գնացել, որտեղ ինքը սովորել է, որոշ փաստաթղթեր եմ գտել: Բայց շատ չեմ պրպտել, քանի որ առայժմ հնարավորութուններս չեն ներում ֆիլմը կյանքի կոչելու»,— ասաց Արսեն Հակոբյանը, նշեց, որ նախագիծը ներկայացրել է մրցույթի, բայց մերժվել է, որովհետև ունեցել է սցենարի միայն համառոտ տարբերակը: Նրա խոսքով` ազգային կինոկենտրոնից մրցույթի մասին տեղեկացրել են մոտ տասն օր առաջ, մինչդեռ նման լուրջ նախագծերի մասին մի քանի ամիս առաջ են հայտնում, որ մարդիկ հասցնեն սցենարը գրել:
Հետաքրքրվեցի` ունե՞նք արդյոք Ռուբեն Սևակի մասին ֆիլմ: Արսեն Հակոբյանն ասաց, որ իր գերմանաբնակ ծանոթներից մեկը վավերագրական ֆիլմ էր նկարահանում, բայց չգիտի` ավարտե՞լ է, թե՞ ոչ:
Հավելենք, որ Արսեն Հակոբյանի «Արարտից եվրոպան» բավականաչափ ցուցադրութուն է ունեցել (մոտ 30 ցուցադրություն միայն` արտասահմանում ): Թարգմանվել է ռուսերեն, անգլերեն, ֆրանսերեն և գերմաներեն: Զրուցակիցս նշեց, որ մինչև օրս էլ կազմակերպվում են ցուցադրություններ` հնարավորության սահմաններում:

http://www.irates.am/hy/1375100946
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Заметка

«ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ ՈՉ ՄԻ ԱԶԳ ՉԻ ՈՉՆՉԱՑԵԼ ՄԱՐՏԻ ԴԱՇՏՈՒՄ. ԱԶԳԵՐԸ ՄԱՀԱՆՈՒՄ ԵՆ ԽԱՂԱՂ ՊԱՅՄԱՆՆԵՐՈՒՄ»

«ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ ՈՉ ՄԻ ԱԶԳ ՉԻ ՈՉՆՉԱՑԵԼ ՄԱՐՏԻ ԴԱՇՏՈՒՄ. ԱԶԳԵՐԸ ՄԱՀԱՆՈՒՄ ԵՆ ԽԱՂԱՂ ՊԱՅՄԱՆՆԵՐՈՒՄ»

23.03.2012 | 00:00

«Մարդկության առաջին գրավոր հիշատակություններում, առասպելներում և էպոսներում, շումերական «Գիլգամեշ»-ում, նույնիսկ Հին կտակարանում Հայաստանը հիշատակվում է որպես Արարատի երկիր, Ավետյաց երկիր, որտեղ գտնվում էր երկրային դրախտը, իսկ օտարներն այստեղ փնտրում էին իմաստություն և անմահություն»:
Այս խոսքերով է սկսվում ԱՐՍԵՆ ՀԱԿՈԲՅԱՆԻ «Արարատից Եվրոպա» վավերագրական ֆիլմը:
Ֆիլմում ներկայացված են վաղ քրիստոնեական Հայաստանից Եվրոպա մեկնած և կաթոլիկ եկեղեցու սրբերի կարգը դասված հոգևորականներ, ինչպես նաև հայկական վաղ քրիստոնեական ճարտարապետության` եվրոպական եկեղեցաշինության վրա ունեցած ազդեցությունը: Խոսքը կենտրոնագմբեթ եկեղեցիների մասին է, որոնք, ըստ եվրոպացի գիտնականների, ստեղծել են հայերը, իսկ հետագայում դրանք տարածվել են հարակից շրջաններում ու Եվրոպայում:
Եվրոպական պատմագրությունը հուշում է նաև, որ հայերը Եվրոպայում քրիստոնեությունն սկսել են տարածել դեռ այն ժամանակ, երբ Հայաստանը պետականորեն դեռ չէր ընդունել քրիստոնեություն: Ամենաառաջին հայ սուրբը, որ քրիստոնեություն է տարածել Իտալիայում, սուրբ Մինասն է, ում անունով մինչ օրս եկեղեցի կա Ֆլորենցիայում, իսկ գլխավոր խորանի վերևում գրված է. «Սուրբ Մինաս Հայոց Թագավոր»: Ֆիլմը նկարահանվել է Ֆրանսիայում, Գերմանիայում, Իտալիայում, Բելգիայում և այլուր: Ներկայացվող պատմական փաստերը հաստատում են արտերկրի գիտնականներն ու հոգևորականները: Հիշատակվում են նաև Լեոնարդո դա Վինչիի` Հայաստան կատարած այցը, նրա նամակները Հայաստանի մասին: Միլանի «Ամբրոզյանա» գրադարանում պահվող Լեոնարդո Դա Վինչիի ձեռագրերից մեկի հետևում պատկերված է Հայաստանի քարտեզը, ինչպես նաև նկարագրված է երկրաշարժի և ջրհեղեղի տեսարան, որը, ըստ պատմական տվյալների, գրանցվել է Երզնկայում` 1482-ին:
Նշենք, որ «Արարատից Եվրոպա» ֆիլմը կաթոլիկ ֆիլմերի համաշխարհային փառատոնում (Լեհաստան, 2011թ.) արժանացել է երկրորդ մրցանակի` ուսուցողական անվանակարգում: Նախատեսվում է նկարահանել նաև ֆիլմի երկրորդ մասը:

-Եթե առաջին ֆիլմում անհատների մասին էր խոսվում, ապա երկրորդն ազգերին է վերաբերում` բավարներին, բասկերին, բրիտանացիներին, որոնք Արարատի երկրից գնացել են Եվրոպա,- ասում է Արսեն Հակոբյանը:- Այս ազգերի էպոսներում Հայաստանը ներկայացվում է իբրև բնօրրան: Օրինակ, միջնադարյան բավարական «Աննոյի երգը» էպոսի 20-րդ գլխում գրված է, որ իրենց նախահայրը` Բավարիուսը, եկել է Հայաստանից, Արարատյան լեռնաշխարհից: Տվյալ պարագայում հիշատակվում են և՛ Արարատը, և՛ Հայաստանը: Բասկերի նախահոր` Հայթոռի մասին էպոսում գրված է, որ բասկերը եկել են Արարատի երկրից: Բրիտանական «Անգլոսաքսոն քրոնիկոնում» իբրև բնօրրան նշվում է Արմենիան: Ես ոչինչ չեմ հայտնաբերում այս ֆիլմով, պարզապես հանրության դատին եմ ներկայացնում փաստերը, այն, ինչ եղել է:
-Քաղաքակրթության բնօրրան Հայաստանն ի՞նչ ունի այսօր, ո՞ւր է ուղղված քրիստոնյա Հայաստանի հայացքը, դեպի ո՞ւր է գնում մեր հազարամյա մշակույթը: 
-Ժամանակի ընթացքում ամեն ինչ աղավաղվել է, հոգևոր արժեքները մղվել են հետին պլան: Այսօրվա երիտասարդին ավելի շատ հետաքրքրում են մեծահարուստի բջջային հեռախոսի մոդելը, նրա մեքենայի համարը, քան այն, թե ինչպես է նա մեծահարուստ դարձել: Ընթացքը նրան չի հետաքրքրում: Կամ, զինվորական են դառնում ոչ թե հայրենիքը պաշտպանելու համար, այլ որ բարձր աշխատավարձ ստանան, արտոնություններ ու իշխանություն ունենան: Փոխվել է արժեհամակարգը: Նույնն էլ մշակութային կյանքում է:
Հեռուստատեսությունը դաստիարակչական մեծ նշանակություն ունի: Իսկ ի՞նչ են ցույց տալիս` մարդասպանություն, բռնաբարություն: Ժամանակի ընթացքում նմանատիպ ֆիլմերը այլասերում են հասարակությունը. ինչ ցանում ես, այն էլ հնձում ես: Վերջերս մի դպրոց մտա, հատուկջոկատայիններ էին հերթապահում: Ճիշտ է, մեր ժամանակ նույնպես լինում էին վեճեր, անկարգություններ, բայց ոստիկանները դպրոցներում չէին հերթապահում: Երբ սերիալի հեղինակին հարցնում ես` ինչո՞ւ է նման սցենարներ գրում, ասում է` դա մեր իրականությունն է: Բայց իրական կյանքի բոլոր դրվագները չէ, որ կարելի է ցույց տալ հեռուստատեսությամբ: Ամուսինների ինտիմ կյանքը նորմալ բան է, բարոյական, անգամ պարտականություն է, բայց եթե նույն բանը ցուցադրես, ասենք, Հանրապետության հրապարակում, կդիտվի իբրև անբարոյականություն: Եթեր հեռարձակվող ֆիլմը կամ հաղորդումը պետք է հաճույք պատճառի կամ ինֆորմացիայի աղբյուր լինի: Այսօրվա սերիալները միայն տհաճություն են պատճառում: Ասում են` ցույց ենք տալիս այն, ինչ շուկան պահանջում է: Եթե ես թմրամոլ եմ, ինձ պետք է բուժեն, ոչ թե թմրանյութ տան, ինչ է թե` ես ունեմ դրա պահանջը: Եթե այգին բարձիթողի ես անում, մոլախոտ է աճում, լավ բերք ստանալու համար պետք է այգին մշակել: Այն, ինչ կատարվում է մեր եթերում, ես համեմատում եմ մարմնավաճառության հետ` հեշտությամբ շատ գումար աշխատելու, մարդկանց փչացնելու, վարակելու առումով: Մշակույթը միայն երգուպարը չէ, հասարակության զարգացածության որոշակի աստիճան է: Եվրոպայից մեծ մասամբ աղբն է գալիս այստեղ` սեռական փոքրամասնությունների, երեխաների իրավունքներ և այլն: Ազատությունը բացարձակ արժեք չէ: Իմ ազատությունը վերջանում է այնտեղ, որտեղ սկսվում է մեկ ուրիշի ազատությունը: Դեռևս 450-ին, երբ հայ իշխանները նամակ գրեցին պարսից Հազկերտ 2-րդ արքային, պարզ նշեցին այն խարտիաները (մարդու իրավունքներ, կրոնի, խղճի ազատություն), որ Եվրոպան մի քանի հարյուր տարի հետո ընդունեց: Պարզապես, միասնականություն չունենալու պատճառով, մենք միշտ կորցրել ենք մեր ունեցածը:
-Վերադառնանք «Արարատից Եվրոպա» ֆիլմին: Ճանաչողական, դաստիարակչական նման ֆիլմերը որքանո՞վ են կարևորվում մեզանում, փորձ արվո՞ւմ է դրանք տարածելու, հասանելի դարձնելու հանրությանը, հատկապես երիտասարդներին: 
-«Արարատից Եվրոպա»-ն հեռարձակվել է «Երկիր մեդիա» հեռուստաընկերությամբ, ինչպես նաև Մալթայի հանրային հեռուստատեսությամբ` անգլերեն: Հասարակական որոշ կազմակերպություններում, բուհերում նույնպես կազմակերպվում է ֆիլմի ցուցադրումը: Այն ներկայացվել է նաև Բարսելոնի, Մարսելի, Բրյուսելի, Հաագայի, Բեռլինի հայկական համայնքներում:
-Ինչո՞ւ միայն «Երկիր մեդիան»: Նման ֆիլմերը հայկական մյուս հեռուստաընկերությունների ուշադրությանը չե՞ն արժանանում: 
-Այս ֆիլմի նկարահանման համար ծախսվել է 30-40 հազար դոլար, նաև երեք տարվա իմ աշխատանքը, իմ ժամանակը: Երբ ֆիլմը ցուցադրելու համար հեռուստաընկերություններից որոշակի գումար ես պահանջում, ասում են, թե այդ գումարով կարող են 10 սերիալ նկարել, ինչն ավելի ձեռնտու է ու ավելի եկամտաբեր, քան 52-րոպեանոց ֆիլմի ցուցադրումը: Դա նույնն է, թե մի աղջկա աշխատանք առաջարկես 60 հազար դրամով, նա հրաժարվի` պատճառաբանելով, որ մեկ գիշերվա մեջ կարող է ավելին վաստակել:
-Ձեր «որոնումներն» ավելի շատ հասցեագրված են հա՞յ հանդիսատեսին, թե՞ նպատակ ունեք հիշարժան փաստերն ու վկայությունները ճանաչելի դարձնելու աշխարհին:
-Առաջին հերթին մեզ է հասցեագրված, որ հասկանանք` ով ենք եղել, նախանձախնդիր լինենք, եթե օգուտ չենք տալիս, գոնե չվնասենք ինքներս մեզ: Եթե այսպես շարունակվի, մենք 30 տարում կանենք այն, ինչ թուրքը 600 տարում չկարողացավ անել: Աշխարհում ոչ մի ազգ չի ոչնչացել մարտի դաշտում, ազգերը մահանում են խաղաղ պայմաններում: Քսան տարի անցել է արդեն պատերազմական ժամանակներից, եթե ևս տասը տարի այսպես շարունակվի, կորցրածն էլ հետ չենք բերի: Մեր հեռուստատեսությունը սպանում է մեզ` սկսած Հ1-ից: Ինչո՞ւ եմ շեշտում Հ1-ը, որովհետև Հանրային հեռուստատեսությունն է սնվում պետական բյուջեից: Մեր տված գումարով մեզ սպանում են: Եթե ուզում են լարվածության մեջ պահող սցենարներ, մեր մեծերը հիմնականում եղերական վախճան են ունեցել` Ռուբեն Սևակը, Սիամանթոն և մյուսները: Թող նորմալ սցենարներ գրեն` և՛ հետաքրքիր կլինի, և՛ մարդիկ իրենց մեծերին կճանաչեն: Երեխային հարցնում ես` ո՞վ է Կոմիտասը, ասում է` փողոց է: Իհարկե, ֆիլմը նախատեսված է նաև դրսի հանդիսատեսի համար, արդեն իսկ թարգմանվել է տարբեր լեզուներով:
Հետաքրքիրն այն է, որ կորցնելով պետականությունը, մենք կորցրել ենք նաև այն, ինչ տվել ենք մարդկային քաղաքակրթությանը: Այսօր հունական մշակույթն է համարվում քաղաքակրթության սկիզբը, մինչդեռ ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ հայկական լեռնաշխարհում քաղաքակրթությունն ավելի վաղ է ձևավորվել: Պարզապես, չունենալով հզոր պետություն, չենք կարողացել հրամցնել մեր ունեցածը: Պարզ օրինակ. Բեռլինում մեկը մոտեցավ ինձ և ասաց, թե Բեռլինի թանգարաններից մեկում գորգ է կախված` հայերեն գրությամբ, բայց ներկայացվում է որպես թուրքական գորգ: Որովհետև Թուրքիայից է բերվել, նույնիսկ չեն փորձել վերծանել տառերը: ՈՒ շատ են նման օրինակները: Փոքր չափաբաժիններով պետք է աշխարհին ներկայացնել փաստեր, որոնք վկայում են, որ Հայաստանում է ստեղծվել քաղաքակրթությունը: Ես ոչինչ չեմ հորինում, ի մի եմ բերում գիտական փաստերը: Մի քիչ տրամաբանություն է պետք այդ ամենը մեկ ամբողջության մեջ տեսնելու համար:
-«Արարատից Եվրոպա» ֆիլմը նկարահանվել է մշակույթի նախարարության, «Հայ» կինոստուդիայի հետ համատեղ, ՀՀ առաջին տիկնոջ գրասենյակի և «Անուր» ՍՊԸ-ի աջակցությամբ: Երկրորդ ֆիլմը նո՞ւյնպես պետական աջակցությամբ է նկարահանվելու: 
-Հայտնի չէ: Առայժմ աշխատում ենք ֆիլմի գիտական մասի վրա: Հույս ունենք, որ այս ֆիլմը ևս պետական աջակցության կարժանանա:
Զրույցը` Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
http://www.irates.am/hy/EieKUzGKxnxw0oTIq6TnVKUJ1j

Заметка

«Երբ ադրբեջանցիները հասնեն մեր քաղաքական մակարդակին, նոր կորոշենք` կարելի՞ է անցկացնել նման միջոցառումներ, թե՞ ոչ»

«Երբ ադրբեջանցիները հասնեն մեր  քաղաքական մակարդակին, նոր կորոշենք` կարելի՞ է անցկացնել նման միջոցառումներ, թե՞ ոչ»

13.04.2012 | 00:00

Ադրբեջանական ֆիլմերի «Ստոպ» փառատոնը, որ երեկ պետք է կայանար Գյումրու ժուռնալիստների «Ասպարեզ» ակումբում, տապալվեց:

Փառատոնն ամեն տարի դիմադրության է հանդիպում, բայց Խաղաղարար նախաձեռնությունների կովկասյան կենտրոնի նախագահ Գեորգի Վանյանն ադրբեջանական կինոյի նմուշները հայ կինոսիրողների դատին ներկայացնելու հույսը չի կորցնում: «Ստոպ» փառատոնին հարթակ տրամադրող «դեմոկրատները» հայտարարում են, որ«Հայաստանը պետք է ժողովրդավարական երկիր դառնա», «արգելքը խնդրի լուծում չէ», թեև Ադրբեջանում տիրող բացարձակ հայատյացության ֆոնի վրա նման «սիրահոժարությունը» դժվար է ժողովրդավարություն որակել:

«Եթե մարդիկ այդքան մտածում են խաղաղության մասին, թող հայկական ֆիլմերի փառատոն անցկացնեն Բաքվում, ուր պաշտոնական, ոչ պաշտոնական միջոցառումների ժամանակ ինչ ասես ասվում է Հայաստանի և հայերի մասին: Նրանց վարած քաղաքականությունը շատ հեռու է եվրոպական կոչվելուց: Ես երբևէ չեմ լսել, որ մեր երկրի ղեկավարները հանդես գան նացիստական, ազգատյաց կամ ռազմատենչ հայտարարություններով,- մեզ հետ զրույցում ասաց «Արարատից Եվրոպա» ֆիլմի սցենարիստ, պրոդյուսեր Արսեն Հակոբյանը:- Երբ ադրբեջանցիները հասնեն մեր քաղաքական մակարդակին, նոր կորոշենք` կարելի՞ է անցկացնել նման միջոցառումներ, թե՞ ոչ: Հիմա դրա կարիքը չկա»:

Արսեն Հակոբյանը հավելեց նաև, որ դեմոկրատիա կոչվածը անթափանց վարագույր է, որի հետևում ինչ ասես կատարվում է: «Պետք է ոչ թե կուլ տալ եվրոպացու հրամցրած խայծը, այլ առաջնորդվել ազգային շահերով,- ասաց նա:- Դեմոկրատիան բացարձակ արժեք չէ, բացարձակ արժեքը հայրենիքն է»:

Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Заметка

«Ես վրեժխնդրություն և պատիժ չեմ ուզում, բայց ուզում եմ, որ չկորչեն իմ անցյալն ու իմ պատմությունը»

«Ես վրեժխնդրություն և պատիժ չեմ ուզում, բայց ուզում եմ, որ չկորչեն իմ անցյալն ու իմ պատմությունը»

15.09.2009 | 00:00

ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ Է ԲՐԱԶԻԼԱՀԱՅ ԴԵՐԱՍԱՆ ՍՏԵՓԱՆ ՆԵՐՍԻՍՅԱՆԸ
ՀՀ սփյուռքի նախարարության և Հայաստանում Բրազիլիայի դեսպանության նախաձեռնությամբ Հայաստան է հրավիրվել բրազիլահայ դերասան ՍՏԵՓԱՆ ՆԵՐՍԻՍՅԱՆԸ: Դերասանի իր կարիերան նա սկսել է 16 տարեկանում` մարմնավորելով գլխավոր հերոսի դերը Խավիեր դե Օլիվեյրայի «Մարսելո Զոնա Սուլ» (1970) ֆիլմում: 1971-ին նա արդեն հայտնի էր դարձել «Ռեդե Գլոբո» հեռուստաընկերությունում` նկարահանվելով հեռուստասերիալներում և հումորային ծրագրերում: Այդ ժամանակից սկսած նկարահանվել է լիամետրաժ 40 ֆիլմերում, հանդես եկել թատրոնում, 1970-ին նրա նկարահանած կարճամետրաժ ֆիլմը «Գրամադո» փառատոնում արժանացել է մրցանակի:
Ստեփան Ներսիսյանը հայրենիքում է առաջին անգամ, ինչը համարում է վերածնունդ:
-Երբ ոտք դրեցի մայր հողին, նոր միայն ինձ ամբողջական զգացի,- ասաց նա լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ,- երջանիկ եմ, որ հայ եմ:
Ստեփանի հայրը հայ է, մայրը` բրազիլուհի: Հայրը` Կարաբեդ Ներսիսյանը, ծնվել է Դիարբեքիրի Հայնիում, 1915-ի եղեռնից հրաշքով փրկվել է, սակայն գաղթի ճանապարհին կորցրել է ծնողներին ու հարազատների մեծ մասին: Ապրել է Հունաստանում, Ֆրանսիայում, 1930-ին ժամանել է Բրազիլիա, ամուսնացել բրազիլուհու հետ, ունեցել հինգ երեխա:
Ստեփան Ներսիսյանը զբաղվում է նաև քաղաքականությամբ, սոցիալիստական ժողովրդական կուսակցության կողմից ընտրված պաշտոնական ներկայացուցիչն է Ռիո դե Ժանեյրո քաղաքի ավագանիում, որի փոխնախագահն է: 2008-ին մշակել է և ներկայացրել օրենքի մի նախագիծ` Ապրիլի 24-ը «Հայ ժողովրդին հարգանքի տուրքի և զորակցության օր» ճանաչելու վերաբերյալ, ինչի համար սփյուռքի նախարար Հրանուշ Հակոբյանը շնորհակալություն հայտնեց դերասանին:
«Ինձ ասացին, որ մեր հայրենակիցը նպատակ ունի մասնակցելու նաև ֆեդերալ ընտրություններին, այսինքն` բրազիլական պետական-քաղաքական համակարգում տեղ գրավելու լուրջ ձգտումներ ունի,- ասաց նախարարը` շնորհակալություն հայտնելով նաև Բրազիլիայի իշխանություններին` հայ համայնքի հանդեպ ցուցաբերած փայլուն վերաբերմունքի համար:- Ես անցյալ տարի եղել եմ Լատինական Ամերիկայում, այնտեղ մենք և՛ պետական կառույցներում, և՛ քաղաքական համակարգում ունենք հաջողակ հայեր, ունենք նաև կրթական, մշակութային, հոգևոր, եկեղեցական կառույցներ: Բոլոր պայմանները կան, որ հայերն իրենց հավասար զգան Բրազիլիայի քաղաքացիներին, և ուրախ եմ, որ Բրազիլիայի լավագույն քաղաքացիներ լինելով` շարունակում են իրենց ինքնությանն ու արմատներին հավատարիմ մնալ»:
Խոսելով ցեղասպանության մասին` բրազիլահայ դերասանն ասաց, որ պետք է պայքարենք, որպեսզի չկորչեն մեր պատմությունն ու անցյալը:
«Տակավին մանուկ էի, երբ լսեցի ցեղասպանության մասին, հորս ասացի, որ, ուրեմն, պետք է սպանեմ թուրք դասընկերոջս, հայրս պատասխանեց, որ վրեժխնդրությունը հայի պարտականությունը չէ, հայը պետք է աշխատի, ապրի այնպես, որ աշխարհի ոչ մի ժողովուրդ էլ նման չարչարանք չտեսնի: Հորս այս պատգամը կողմնացույց ծառայեց ինձ համար: Ես վրեժխնդրություն և պատիժ չեմ ուզում, բայց ուզում եմ, որ չկորչի իմ պատմությունը: Հայրս և նրա նման շատերը ստախոսներ չէին, մեծ հորս գերդաստանից շատերը սպանվել են գաղթի ճանապարհին, ոչ ոք իրավունք չունի ասելու, որ այդ պատմությունը չի եղել: Եթե ժխտեն, ուրեմն ժխտում են իմ գիտակցությունը, իմ պատմությունը, եթե սա ճշմարիտ չէ, ուրեմն, ճշմարիտ բան չկա աշխարհի վրա: Սակայն ուրախ եմ, որ չենք կառչել անցյալի տխուր օրերից, այսօր հայությունը, Հայաստանն ապրում են: Երիտասարդ, գեղեցիկ ազգ ենք, որովհետև հակառակ բոլոր դժվարություններին, ասես նոր ծնված լինենք»:
Դերասանի կարծիքով` մեր հաջողությունների գրավականն այն է, որ հավատարիմ ենք մեր անցյալին ու մշակութային արժեքներին: Նա նշեց նաև, որ Բրազիլիայի սիրտը բաց է Հայաստանի ու հայության համար:
«Մենք էլ Հայաստանում փոքրիկ Բրազիլիա ունենք` հանձինս մեր դեսպանության,- ասաց նա։-Դեսպանուհին սիրահարված է Հայաստանին և համարում է այն իր երկրորդ հայրենիքը»:
Բրազիլիայի դեսպանության նախաձեռնությամբ սեպտեմբերի 11-ին Մոսկվայի տանը ցուցադրվեց «Պարահանդես» բրազիլական ֆիլմը, ուր խաղում է նաև մեր հայրենակիցը: Ֆիլմը մեծ արձագանքների է արժանացել Բրազիլիայում և աշխարհի տարբեր երկրներում, շահել է միջազգային շուրջ 30 մրցանակ: Այն մեկ գիշերվա պատմություն է, որ իրականանում է պարահանդեսում, չունի որոշակի սցենար, պատմություն, հերոս, մարդկային զգացմունքների հիման վրա նկարահանված յուրատեսակ ֆիլմ է:
Հայաստանում մեծ տարածում են գտել բրազիլական հեռուստասերիալները, և լրագրողներին հետաքրքրում էր` եթե Ստեփան Ներսիսյանը հայկական սերիալներում նկարահանվելու հրավեր ստանա, ինչպե՞ս կընդունի առաջարկը: Դերասանը պատասխանեց, որ եթե նման առաջարկ լինի, հաճույքով կգա ու կմասնակցի, մանավանդ եթե առաջարկեն մի դեր, ուր նա «սիրահարված պետք է լինի հայուհու»:
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ
http://www.irates.am/ru/4igGlpvDa6EwnpmmAXRqgh6DYW

Заметка

ՀՆԱՄԵՆԻ ՈՒՌԵՆԻՆ ԵՎ ՊԵՏԵՎԱՆԻ ՄԱՀԱՐՁԱՆԸ

ՀՆԱՄԵՆԻ ՈՒՌԵՆԻՆ ԵՎ  ՊԵՏԵՎԱՆԻ ՄԱՀԱՐՁԱՆԸ

24.02.2012 | 00:00

Քանաքեռում` ճամփեզրի խաղաղ ու «աշխարհից մոռացված» մի անկյունում է գտնվում Պետևանի նշանավոր մահարձանը (1265 թ.): Ցանկապատված այդ տարածքը, որտեղ տեղադրված է ևս 8 խաչքար, ժողովուրդը կոչում է Ամենափրկչի մատուռ:
Խաչքարը Երևանի այն սակավաթիվ հուշարձաններից է, որոնք երկրաշարժերի ժամանակ չեն կործանվել և հասել են մեզ: Արձանագրությունից հայտնի է դառնում, որ հեղինակի անունը Մխիթար է։
Վերջին շրջանում լուրեր են պտտվում, որ հուշարձանը վտանգված է: Տեղի բնակիչներն ահազանգում են, որ հնամենի ուռենին թեքվել է մահարձանի վրա, արդեն մի մեծ կտոր ցած է ընկել, վտանգված են նաև տարածքի մյուս խաչքարերը: Նրանք անգամ ստորագրահավաք են անցկացրել` պատկան մարմինների ուշադրությունը խնդրի վրա սևեռելու հույսով:
«Քառասուն և ավելի տարվա ուռենի է, հիմքը` փտած, մարդիկ ամեն օր սպասում են, որ մեռած ծառը կընկնի: Զանգեցի թաղապետին, ասաց` մարդ կուղարկեմ, երկու րոպե հետո նորից զանգեց` մենք մեր տարածքում վթարավտանգ ծառեր չունենք, ուզում եք` ձեր մի զանգով վազենք կտրե՞նք ծառը, սպասեք գարնանը»,- տեղեկացրեց ՄԱՆԵ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԸ, մտավախություն հայտնելով, որ գարնանը գուցե ուշ լինի: Հուշարձանի վտանգված լինելու լուրը մտահոգել էր նաև պատմական գիտությունների դոկտոր ՀԱՄԼԵՏ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻՆ, ով անձամբ գնացել, համոզվել է, որ լուրջ խնդիր չկա:
«Շատ էի անհանգստացել, որովհետև այս խաչքարը մեր լավագույն կոթողներից է,- ասաց նա:- Բարեբախտաբար, հուշարձանին անմիջական վտանգ չի սպառնում: Շուրջն աճած ծառերը ծերացել են, բնակիչներն անհանգստություն են հայտնել, որ մի օր դրանցից մեկը կարող է փլվել: Երբ ուռենին 50 տարեկան է դառնում, ենթակա է կտրման, դա ուրիշ հարց է: Գարնանը գուցե արժե մասնագետ հրավիրել` պարզելու, իրո՞ք ծառերից որևէ մեկը կարող է ընկնել»:
Հարցը օդում չթողնելու, կանխատեսումներից ազատվելու համար բնապահպանության նախարարության որևէ մասնագետ կարող է զննել ծառերն ու վճռորոշ կարծիք հայտնել: Համլետ Պետրոսյանը համաձայնեց այս դիտարկմանը, նաև նշեց, որ Պետևանի մահարձանը հայտնի խաչքար է, կարևորվում է և՛ կառուցվածքով, և՛ արձանագրություններով: «Միջնադարյան Հայաստանի ամենաընդարձակ առևտրային պայմանագիրն է ստորագրված խաչքարի վրա, փորագրված են նաև մարդկային զանազան ֆիգուրներ, մի հանրագիտարան է այդ խաչքարը»,- ասաց նա:
Փորձեցինք ճշտել նաև, թե որտեղից է ծագել «Ամենափրկչի մատուռ» անվանումը (տեղի բնակիչները գրեթե ոչինչ չգիտեն այս մասին): Ժողովրդական զրույցի համաձայն` «մատուռի» անվանումը կապված է մի բարի մարդու հետ, ում Ամենափրկիչ են կոչել: Համլետ Պետրոսյանի խոսքով` Ամենափրկիչը Քրիստոսն է և նրա խաչը, և քրիստոնեության համատեքստում նման մակդիրն ուղղակի բացառվում է: «Տեղում այսօր մատուռի հետքեր չկան, որմնափակ խաչքարի արձանագրությունները խաչքարը չեն բնորոշում որպես Ամենափրկիչ: Մնացած խաչքարերն այստեղ են բերվել մոտ 200 մ հեռվից, երբ գերեզմանոցի միջով ճանապարհ են անցկացրել: Ընդհանրապես, սա Քանաքեռի պատմական գերեզմանոցի մի մասն է, և հնարավոր է, որ ժամանակին նույնանուն եկեղեցի է եղել»,- ասաց նա:
Մի բան հստակ է` խորհրդային տարիներին փակված են եղել եկեղեցիները, և մարդիկ ընտրել են այս վայրը` մոմ վառելու, Տիրոջ հետ հաղորդակցվելու համար: Շատերը չգիտեն անգամ, որ «Ամենափրկչի մատուռ» կոչվող տարածքն իրականում դամբարան է: Քանաքեռի Սուրբ Հակոբ եկեղեցու հոգևոր հովիվ տեր ՍԱՀԱԿ ավագ քահանան ասաց, որ քարոզների ժամանակ իր ծխի անդամներին տեղեկացնում է այդ մասին, այնուամենայնիվ, շատերը գերադասում են սրբատեղի դարձած այդ վայրը, որովհետև ճանապարհին մոտ է, կամ սովորույթի ուժն է հաղթում:
Հուսանք, որ երկրաշարժերից փրկված, հազարավոր աղոթքներով մեզ հասած Պետևանի հուշարձանը չի վնասվի իր հարևանությամբ այդքան տարիներ ապրած հնամենի ծառերից:
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ
http://www.irates.am/hy/fF9yAD8XKwq8Nil1ZPYJSZPaCt

Заметка

«Նոր ալիք 2013»-ի վերջին մրցութային փուլը

 «Նոր ալիք 2013»-ի վերջին մրցութային փուլը

27.07.2013 | 13:39

Այսօր Յուրմալայում անցկացվող «Նոր ալիք 2013» երաժշտական մրցույթի վերջին փուլն է: Հայաստանի ներկայացուցիչ Մերի Մնջոյանը կներկայանա պրեմիերայով: Երաժշտության հեղինակը Հայկոն է, խոսքերի հեղինակը՝ Ռուբեն Մխիթարյանը:

Հաջորդ օրը կանցկացվի եզրափակիչ համերգ և մրցանակաբաշխություն: Հաղթողներին տրվելու է երեք գլխավոր մրցանակ՝ «Բյուրեղապակե ալիք» և դրամական պարգև, հանդիսատեսի համակրանքը վայելած մասնակցին՝ «Ադամանդե ալիք»:

Ժյուրիի կազմում են Վալերի Մելաձեն, Վալերիան, Իգոր Կրուտոյը, Իգոր Մատվիենկոն, Իգոր Նիկոլաևը, Կոնստանտին Մելաձեն, Լայմա Վայկուլեն, Լեոնիդ Ագուտինը, Մաքսիմ Ֆադեևը, Տոտո Կուտունիոն, Յուրի Անտոնովը:

Նշենք, որ Հայաստանի մասնակցի` ելույթներից մեկի համար նախատեսված 20 հազար եվրո արժողությամբ հագուստը սոցցանցերում քննարկումների մեծ ալիք է բարձրացրել: «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» թերթը նախօրեին հայտնել էր, որ

«Նոր ալիք 2013»-ի ամենաթանկ հագուստը կշռում է 4 կգ, ամբողջությամբ պատված է թանկարժեք և կիսաթանկարժեք քարերով և թափանցիկ է:

Հավելենք, որ «Նորալիք»-ի ստեղծման գաղափարը պատկանում է Իգոր Կրուտոյին և Ռայմոնդ Պաուլին։ Առաջին մրցույթը տեղի է ունեցել 2002-ին Յուրմալայում (Լատվիա): 2008-ից սկսած ամեն տարի անցկացվում է նաև մանկական «Նոր Ալիք»:

«Գրելիս, ինչպես ապրելիս, երբեմն սխալվում ես»

 

«Գրելիս, ինչպես ապրելիս, երբեմն սխալվում ես»

26.07.2013 | 00:18

Մեր զրուցակիցն է թերթի մշակութային բաժնի լրագրողԱՐՄԻՆԵ ՍԱՐԳՍՅԱՆԸ:

-Զրուցակիցներիդ հաճախ ես հարցնում Երևանի մասին: Ինքդ ինչպե՞ս կբնութագրես մեր քաղաքը:
-Երևանն իմ քաղաքն է, Երևանը ես եմ, իմ համաքաղաքացիները: Չեմ ուզում ոչ վատն ասել, ոչ լավը, ուղղակի կյանքն այստեղ այնքան է բարդացել, որ ժամանակ, տեղ և ուժ չի մնում երազանքներիդ համար: 
-Իսկ եթե ավելի պարզ, ինչի՞ց ես ամենից շատ դժգոհում: 
-Քաղաքային տրանսպորտի երթևեկության կազմակերպումից։
-Միկրոավտոբուսները փոխարինվել են հարմարավետ ավտոբուսներով, վա՞տ է:
-Բայց ինչպե՞ս է հաշվարկվում «բարեփոխում» ասվածը, որ կոնկրետ մեր թաղամասն այդքան տուժել է դրա երեսից: Պետք չէ կարծել, թե միկրոավտոբուսներից բողոքող մեր Քանաքեռը հիմա էլ բողոքում է հարմարավետ ավտոբուսներից: Եվ ոչ էլ պնդում եմ, որ հատուկ են ունքը շինելու փոխարեն աչքը հանել: ՈՒղղակի մեր երկրում հարցերը չգիտես ինչպես են լուծվում: Եվ մշտապես տուժում է շարքային քաղաքացին: Ամենօրյա տրանսպորտային տեռորը հազարումի խնդիրներ է առաջ բերում` հենաշարժողականից մինչև բարոյահոգեբանական: Վարորդների ծանրաբեռնված աշխատանքի մասին էլ չեմ խոսում: Հիմա էլ թանկացումները վրա հասան: 
-Հոդվածներումդ ոչ մշակութային հարցեր արծարծո՞ւմ ես:
-Իհարկե, եթե մշակութային բաժին ես վարում, չի նշանակում, թե հասարակական-քաղաքական հարցերը քեզ չեն հուզում: 
-Ոչ մշակութային խնդիր, որ կուզեիր բարձրաձայնել հենց այս պահին: 
-Գազի թանկացումը: Որովհետև գազի գնի բարձրացումը միայն գազի թանկացում չէ: Դա արտագաղթ է, 18, երբեմն նաև 24 ժամ աշխատող մինչև 25 տարեկան երիտասարդ աղջիկներ ու տղաներ, դռնեդուռ աշխատանք փնտրող կամ արդեն չփնտրող 25 տարեկանից բարձր քաղաքացիներ, թոշակի հերթ կանգնած տատիկներ ու պապիկներ, դա հիասթափություն է, գնված ձայներ, անապատ, որի վերջը չի երևում, չկառուցվող երիտասարդ ընտանիքներ, ուսումը կիսատ թողած ուսանողներ, դա ընտանեկան վեճուկռիվ է, հացի խնդիր, ավելորդ լարվածություն, մոտեցող ցուրտ ձմեռ: Էլ ո՞րն ասեմ:
-Մշակութային դաշտում ինչպե՞ս են լուծվում խնդիրները: Օրինակ, սերիալների համար տրամադրվող հեռուստաժամերի կրճատումը դրական տեղաշարժ կարո՞ղ ենք համարել: Թե՞ այս դեպքում էլ ենք ասելու` բարեփոխումը օգուտ չտվեց:
-Ինչ իմանաս: Սերիալների ժամերը կրճատեցին, ու թվում է` պետք է խոր շունչ քաշենք: Կարծես թե արժանապատիվ, մարդավայել ապրելուն միայն դա էր խանգարում: Բայց չես կարող չմտածել` ո՞նց են ապրելու անգործ մնացած դերասանները: Մաքրվելո՞ւ է եթերը: Ինչո՞վ են փոխարինվելու սերիալները: Սերիալ ասածն ամենուր է, ինչ է, լրագրության մեջ չկա՞, իսկ անհեթեթ հոդվածներով ողողված կայքերն ի՞նչ են: Հեռուստաեթերի մաքրության նախաձեռնողները ինձ շատ հարազատ մարդիկ են, ինքս էլ եմ արձագանքել այդ թեմային, բայց խնդիրը այլ տեղ պետք է որոնել: 
-Համացանցի մասին ի՞նչ կասես:
-Համաշխարհային սարդոստայնը խժռում է ժամանակը: Արհեստականորեն արագացրել ենք մեր կյանքի տեմպն ու շարունակ վազում ենք: Կյանքը մի տեսակ երկփեղկվում է համակարգչի էկրանի այս և այն կողմում: 
-Մշակութային դաշտի ամենավերջին իրադարձությունը քաղաքը ծիրանավառ դարձրեց: Ի՞նչ կասես «Ոսկե ծիրան» փառատոնի մասին:
-Ես միայն հպանցիկ լուսաբանել եմ, շատ բան չեմ կարող ասել: Ավելի շատ հարցեր ունեմ, քան պատասխաններ: Ասեմ, որ ինձ հետաքրքրում են մեր ռեժիսորների աշխատանքները: Լավ է, երբ լավ կինո ես նայում, բայց ավելի լավ է, երբ այդ կինոն մերն է: 
-Ազնավուրը Հայաստանում էր… 
-Այո, դա փառատոնի ամենակարևոր իրադարձությունն էր: Հիշողությանս մեջ քաղցր հուշի պես մնաց այն պահը, երբ Ատոմ Էգոյանը «Փարաջանովյան թալերը» հանձնեց շանսոնիեին: Հարյուրհազարավոր մարդիկ հոտնկայս ծափահարում էին, հարյուրհազարավոր մարդիկ սիրում են շանսոնիեին, և ես տեսա այդ սերը: Դժվարանում եմ բառերով նկարագրել զգացածս: Այս մարդու մեջ կա մի բան, որ ավելին է, քան հռչակը, բացառիկ տաղանդը, ապրած կյանքը, երևի հենց դա է մեծությունը: Ինձ անհասկանալի են նրա հասցեին հնչող չարախոսությունները:
-Ի՞նչ է քեզ համար լրագրությունը:
-Նախասիրություններս այնքան շատ են, որ մեկ կյանքը բավական չէ իրագործելու համար: Լրագրությունը բազմազանություն է ենթադրում ու որոշ առումով մոտեցնում է սիրածս աշխարհներին:
-Քննադատաբա՞ր ես վերաբերվում մասնագիտությանդ: Այդպիսի տպավորություն ունեմ:
-Ոչ։ Հումորով` «Ախ, ներվեր, ներվեր» ներկայացման Խաչվանքյանի հերոսի հռետորական հարցով կպատասխանեմ`«Չգիտեմ էլ, որն է ավելի վատ` կի՞նը, թե՞ լրագրողը»: Իսկ ավելի լուրջ` լրագրության դերն ու կարևորությունը ոչ ոք չի կարող ժխտել: ¥Լրագրությունը ցեխ շպրտելն ու բամբասանքը չէ¤: Բայց անխնա քննադատում են` թացը չորի հետ խառնելով: 
-Ի՞նչ կասես «Իրատես de facto»-ի մասին:
-«Իրատեսն» ինձ համար կանգառ է, իմ կյանքի հինգ տարիները, ՀՀ լավագույն թերթերից մեկը: 
-Կարո՞ղ ես ներսի մարդու հայացքով գնահատել թերթը: 
-Թերթն ունի պրոֆեսիոնալ խմբագիրներ` Փիրուզա Մելիքսեթյանը և Լիլի Մարտոյանը: Պետք է հիշատակեմ նաև մեր պրոֆեսիոնալ սրբագրիչներին` Հրանտին, Մարգարիտին: Մեր նյութերն իրենց աշխատանքով անթերի են դարձնում նաև Հասմիկը, Գոհարը, էջադրում և ամբողջական ընթերցողին են հասցնում Արտաշեսը, Համլետը: Ձևավորում և «կսմիթում» է Նիկօն: Վիրտուալ տարածք է տեղափոխում Անին: Թարգմանություններ է անում Ֆելիքս Ենգիբարյանը: Թերթի հեղինակներից չեմ կարող չառանձնացնել Հրաչյա Մաթևոսյանին (Հրաչօ), Դանիել Երաժշտին, իբրև անվանի մտավորականների: Պետք է նշեմ գործընկերոջս անունը` Կարինե Ռաֆայելյանի, գնահատում եմ նրա պրոֆեսիոնալիզմը: Առիթից օգտվելով ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել նաև մեր սիրելի Լեյլիին` համով սուրճի ու բարեհոգի վերաբերմունքի համար: Թղթակից ընկերներիս անունները մեկիկ-մեկիկ չեմ տալիս, նրանց կարող եք հանդիպել թերթի էջերում: 
Կարող եմ նաև դրսի մարդու հայացքով գնահատել թերթը: Անհեթեթ նյութերի, էժանագին սենսացիաների, անհիմն քննադատություններ այս թերթի էջերում չես հանդիպի: Արդեն նաև կայքում (irates.am): ՈՒ վստահաբար ասում եմ, որ լավ նյութերն ընթերցողների մեծ բանակ ունեն: «Լայքիր, որ իմանաս…» խորագրերը ժամանակավոր են, ավելին, դրանք լրագրության հետ որևէ կապ չունեն: 
-Մի քանի բլից հարցեր. չսիրած թեմաներ ունե՞ս:
-Սոցիալական թեմաները: Կյանքի այդ կողմը չարժե մարդկանց աչքը մտցնել, կիսաբաց լուսամուտները, բարեգործության ցույցերը շոուի են վերածում մարդկային ողբերգությունները: Դրանք պետք է լուծել անձայն և միանշանակ: 
-«Գենդեր» ասվածի մասին ի՞նչ կասես: 
-Ես չեմ հասկանում` ընտանեկան պատմությունները հանրության սեփականությունը դարձնելով ի՞նչ հարց ենք լուծում: Ենթադրում եմ, որ պետք է միջամտել միայն ֆորս մաժորների դեպքում` ծեծ ու ջարդ և այլն: Իսկ մնացած խնդիրներն այնքան նուրբ ու բազմաշերտ են, որ քիթդ խցկելով այդ ընտանիքի մեջ, կարող ես միայն վնասել: 
-Կա՞ն բաներ, որոնց մասին երբեք չես խոսում:
-Իհարկե, ամենակարևորի:
-Ի՞նչն է քեզ նյարդայնացնում:
-Անարդարությունը:
-Ի՞նչն ես կարևորում մարդկային փոխհարաբերություններում:
-Վստահությունը:
-Ինչի՞ց ես վախենում:
-Ավելի վատ Երևանից և հաջորդ կյանքից:
-Հաջորդ կյանքից` ինչո՞ւ:
-Չես իմանա, ինչ կա կյանքի այն կողմում:
-Եվ վերջին հարցը` ի՞նչ կասես ընթերցողին:
-Խիստ մի դատեք. գրելիս, ինչպես ապրելիս, երբեմն սխալվում ես…

http://www.irates.am/hy/1374783770
Զրույցը` 
Ռուզան ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԻ

 

Заметка

«Ես իմ անուշ Հայաստանին»` գերմաներեն

«Ես իմ անուշ Հայաստանին»` գերմաներեն

25.07.2013 | 18:25

Կոնրադ Կունինը գերմաներեն է թարգմանել Եղիշե Չարենցի բանաստեղծությունները:

Չարենցը նախկինում թարգմանվել է գերմաներեն, բայց ինչպես նշել է ՀԳՄ նախագահ Լևոն Անանյանը, «Ես իմ անուշ Հայաստանի» վերնագրով գիրքը նոր ձևաչափ է և նոր խոսք չարենցյան թարգմանության ոլորտում:
Կունինը ազգությամբ գերմանացի է, հայերեն նա սովորել է կնոջից` աշխարհահռչակ օպերային երգչուհի Հասմիկ Պապյանից:
Չարենցի տուն-թանգարանի տնօրեն Լիլիթ Հակոբյանը մեզ հետ զրույցում ասաց, որ գրքում զուգահեռ ներկայացված են Չարենցի ստեղծագործությունների հայերեն և գերմաներեն տարբերակները: Նրա գնահատմամբ` շատ լավ ընտրանի է ներկայացված, հրատարակությունը որակյալ է, ձևավորումը` գեղեցիկ, թարգմանությունը` հոգեհարազատ չարենցյան անմիջականությանը, հնչողությանը, ռիթմին:
Լիլիթ Հակոբյանը նկատեց նաև, որ Չարենցը գերմաներեն շատ չի թարգմանվել, այս թարգմանության շնորհիվ օտարերկրյա ընթերցողը կծանոթանա մեր հանճարին:
Հավելենք, որ Լևոն Անանյանը գերմանացի թարգմանչին հանձնել է ՀԳՄ պատվոգիր և մեդալ:

Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

«Ես Վերդիով ծնվել, մեծացել եմ, ինքը ինչ է, հայ չէ՞… հայ է»

]«Ես Վերդիով ծնվել, մեծացել եմ, ինքը ինչ է, հայ չէ՞… հայ է»

25.07.2013 | 14:38

Վերդիի և Վագների 200-ամյակներին նվիրված համերգով Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը ամփոփում է այս համերգաշրջանը:

«Արամ Խաչատրյան» համերգասրահում նվագախմբի հետ ելույթ կունենա աշխարհահռչակ մեներգչուհի, ՀՀ ժողովրդական արտիստուհի ՀԱՍՄԻԿ ՊԱՊՅԱՆԸ:
Հնչելու են արիաներ Վագների և Վերդիի հայտնի օպերաներից:
«1813 թվականը աշխարհին տվեց օպերային երկու գերհանճար` իտալական օպերայի Վերդիին և գերմանական օպերայի Վագներին, որոնք ամբողջ կյանքում արտաքուստ իրար հետ պայքարեցին, բայց ներքուստ, համոզված եմ, իրար շատ գնահատում էին,— լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց ՀՊՖՆ-ի գեղարվեստական ղեկավար և գլխավոր դիրիժոր Էդուարդ Թոփչյանը:— Մանավանդ որ Վերդին «Աիդայից» հետո երկար տարիներ օպերա չգրեց, ասաց` իմաստ չունի այնպես գրել, ինչպես գրել եմ, եթե հիմա գրեմ, ուրիշ բան պետք է լինի: Եվ Վերդին գրեց «Օթելլոն» ու «Ֆալստաֆը»: Վագների ազդեցությունն ակնհայտ էր: Ես միշտ մտածում եմ, որ եթե Վերդին վեց տարի քիչ ապրեր, եթե չունենար «Օթելլոն» և «Ֆալստաֆը», պատմության առաջ նա կլիներ ուրիշ կոմպոզիտոր»:
Էդուարդ Թոփչյանը նշեց, որ մեր երգիչները կրթված են իտալական ուղղությամբ, ինչը հրաշալի է, բայց Վագներ, փաստորեն, մեզ մոտ չեն երգում, կամ եթե փորձում են երգել, առայժմ շատ հաջողված փորձեր չեն դրանք:
Է. Թոփչյանը ուրախալի փաստ է համարում այն, որ Երևանում Վագներ են կատարելու Հասմիկ Պապյանի հետ: Համագործակցությունը կշարունակվի: Կան նաև նոր մտահղացումներ, գուցե դրսից հրավիրեն ամբողջ մի կազմ կամ երկու-երեք դերակատարների` Հայաստանում Վագների օպերաներից կատարելու համար:
«Հա՞յ, թե՞ այլազգի կոմպոզիտորներն են ավելի շատ գրավում ֆիլհարմոնիկի ունկնդրին»:
Անդրադառնալով «Իրատես de facto»-ի այս հարցին, Էդուարդ Թոփչյանն ասաց, որ եթե մեկն ասի, թե Վագները օտար է, գերմանացիներինն է, կամ Պուչինին իտալացիներինն է, կամ Բախը գերմանացիներինը, ինքը պատրաստ է վիճելու:
«Նրանք բոլորն իմն են: Եթե կասկածում եք, ես կապացուցեմ: Նույն կերպ Արամ Խաչատրյանն է իմը, Տիգրան Մանսուրյանը: Մենք հայ ազգանուններ ունեցող կոմպոզիտորների գործեր շատ ենք կատարում, բայց ես Երկանյանին չեմ կատարում, որովհետև նա հայ է, ես սիրում եմ այդ երաժշտությունը: Ես Վերդիով ծնվել-մեծացել եմ, ինքը ինչ է, հայ չէ՞: Հայ է: Երաժշտությունն ազգություն չունի: Խաչատրյան կատարելիս մտածում ենք, որ գերհանճարեղ երաժշտություն ենք նվագում: Իհարկե, հիանալի է, որ աշխարհին տվել ենք նման կոմպոզիտորներ, որ մենք էլ ունենք մեր բաժինը համաշխարհային երաժշտության ասպարեզում»:
Պարոն Թոփչյանը կոպիտ սխալ է համարում այն, որ անընդհատ ուզում ենք քաղաքականացնել երաժշտությունը, նրա կարծիքով, դրա պատճառն այն տգեղ հայտարարությունն է, թե ֆիլհարմոնիկը հայկական երաժշտություն քիչ է կատարում:
«Շատ-շատ է կատարում, ուղղակի հիմա կատարելը դրոշակ ենք դարձնում, առաջ լուռ էինք կատարում, ով չէր ուզում, չէր նկատում,— ասաց նա, կրկին շեշտելով, որ երաժշտությունը Բախ է, Վերդի, Պուչինի, Չայկովսկի:— Չակովսկին ինչ է, ռո՞ւս է: Ի՞մը չէ, ես դրանով ապրել եմ, ապրում եմ և ապրելու եմ: Այն պահին, երբ ես Չայկովսկի եմ նվագում, կամ ես եմ ռուս, կամ նա ռուս չէ: Եվ ցանկացած երաժիշտ, չեմ ուզում ինձ առանձնացնել: Գիտեք, բոլորը իրենց լեզուներով են խոսել, բոլորը եղել են համամարդկային, դա է ամբողջ հրաշքը»:
Հավելենք, որ նոր համերգաշրջանում ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը կմեկնարկի արդեն ավանդույթ դարձած Երևանյան 7-րդ միջազգային երաժշտական փառատոնով, որը նվիրված է լինելու Արամ Խաչատրյանի 110-ամյակին:

http://www.irates.am/hy/1374748833
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ