Заметка

«Ոնց էլ նկարես, ինչքան էլ եվրոպացի ձևանաս, ամերիկացի, կոսմոպոլիտ, ինքդ քեզնից չես փախչի»

«Ոնց էլ նկարես, ինչքան էլ եվրոպացի ձևանաս, ամերիկացի, կոսմոպոլիտ, ինքդ քեզնից չես փախչի»

28.06.2013 | 12:26

Գեղանկարիչ ՎԱՐՈՒԺ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԸ Ռիգայում է բնակվում 1982-ից: Մեկնել է սովորելու` վերադառնալու մտադրությամբ, բայց, հանգամանքների բերումով, դեռ օտար երկրում է: Վերադարձի մտադրությունը չի փոխել: Ասում է, որ շփվում է տեղի հայ համայնքի հետ, բայց հիմնականում ինքն իր հետ է լինում:

-Արվեստագետի ձեռագիրը փոխո՞ւմ է օտար երկիրը:
-Սովորել եմ Երևանի Փանոս Թերլեմեզյանի անվան ուսումնարանում, և այդ դպրոցը դեռ ապրում է իմ մեջ: Ոնց էլ նկարես, ինչքան էլ եվրոպացի ձևանաս, ամերիկացի, կոսմոպոլիտ, ինքդ քեզնից չես փախչի:
-Ռիգայի մեր հայրենակիցները նշո՞ւմ են ազգային տոները, օրինակ, մայիսին տոների պակաս չունեինք:
-Առաջ, այո, տոնում էին, հիմա օտարացած են, մատների արանքով են նայում կամ հոգնել են, չգիտեմ: Հիմնականում տեղի հայկական եկեղեցին է կազմակերպում միջոցառումները: Եկեղեցին կազմակերպում է կազմակերպելու համար, ոչ թե արդյունքի: Ավելի բարձրաճաշակ, դասական մակարդակի միջոցառումներ է կազմակերպում Րաֆֆի Խարաջանյանը: Իսկ եթե հավաքվում են ռաբիսի տակ, ինձ նմանները, բնականաբար, չեն գնում:
-Մենք ամեն ինչ կապում ենք անկախության տարիների, հետանկախության շրջանի հետ, որքան էլ հեռանում է այդ շրջանը: Մենք անկախություն ենք ուզում, բայց բողոքում ենք անկախությունից: Ի՞նչ կասեք սրա մասին:
-Մենք անկախություն չենք ուզում, մենք ունենք անկախություն: Բայց մեդալն ունի երկու կողմ. եթե մի կողմը կա, մյուսը չկա, ուրեմն կեղծ է: Ես կողմնակից եմ միացյալ Հայաստանի գաղափարին։ Թողել ենք մեր պապերի հայրենիքն ու հարմարվում ենք ինչ-որ բանի, թե ինչի` չգիտեմ: Այդ հայրենիքը գոյություն ունի միջազգային բոլոր փաստաթղթերով, նորմերով, բայց դեֆակտո` մնացել է թղթի վրա:
-Մենք ասում ենք` փոքր է մեր հայրենիքը, բայց հեռանում ենք հայրենիքից:
-Արտագաղթը մեր իրականության ամենացավոտ կողմն է, դա Հայաստանի իշխանությունների 20 տարիների միակ «հաջողված» ծրագիրն է: Այո, ես մտածում եմ, որ դա կանխամտածված, լավ պլանավորված ծրագիր է: Ասեմ` ինչու: Գյուղացին եթե բերք ունի, կարկուտն էլ չի ոչնչացրել, ամեն կերպ խոչընդոտում են, որ չկարողանա այն վաճառել: Բանկի պարտքերը մեծանում են` տոկոսներով հանդերձ, ու մի օր էլ բանկին է անցնում ունեցվածքը: Ի՞նչ պետք է անի գյուղացին, հեռանում է հայրենիքից: Նույնանման խոչընդոտների են հանդիպում փոքր ու միջին բիզնես ունեցողները: Նրանք էլ են հեռանում Հայաստանից: Դիտավորյալ սպանում են երկրի տնտեսության զարգացման հիմքը: Էլ չեմ խոսում արտադրության մասին: Պետական հարստությունը թալանվում է շատ արագ տեմպերով:
Դրսում ապրող պրոֆեսիոնալ մասնագետներ կան, որոնք Հայաստանի զարգացմանն ուղղված հետաքրքիր գաղափարներ ունեն: Լավ կլիներ մրցույթներ հայտարարվեին Հայաստանում տարբեր ոլորտների զարգացման վերաբերյալ: Հայությունը պետք է տեր կանգնի իր հայրենիքին, այն պատկանում է բոլորիս:
Ասեմ նաև, որ արտագաղթողների 3-5 տոկոսն է կարողանում իրեն դրսևորել օտար երկրում, հաջողության հասնել, մնացածը յոլա են գնում: Երբեմն ասում են` եթե այսքան Հայաստանում աշխատեինք, ավելի լավ կապրեինք: Ավելի բարդ է հետ գալը. տները վաճառել են կամ բանկերին թողել, երեխաները դպրոց են գնում, տարբեր հարցերի առաջ են կանգնում: Շատերն են մտածում, թե ժամանակավոր են գնում երկրից, չեն հասկանում, որ ընդմիշտ են հեռանում:
-Մեր արվեստագետները դրսում, կարծես թե, ավելի հեշտ են կայանում:
-Դրսում արվեստագետն ավելի շատ խոչընդոտների է հանդիպում, որպեսզի իրեն գտնի, անցնում է «մեծ մսաղացի» միջով: Դաժան է հնչում, բայց այդպես է: Արտասահմանում մրցակցությունը շատ մեծ է: Ես շփվում եմ տարբեր երկրներում ապրող հայ և օտարազգի արվեստագետների հետ` նկարիչ, երաժիշտ, ճարտարապետ: Նույն բժիշկը արտասահմանում եթե կարողանա վերապատրաստվել, 15-20 տարի բժշկի օգնական պիտի աշխատի, 40 տարեկանից հետո նոր վիրահատության սեղանին մոտ կթողնեն կամ ընդհանրապես չեն թողնի:
-Որպեսզի արվեստագետն իր արվեստով զբաղվի, ստիպված է մեկ այլ աշխատանքով գլուխը պահել: Ամենո՞ւր է այդպես:
-Երկրներ կան, որտեղ նկարիչները նպաստներ են ստանում բանկերից, կոմերցիոն կազմակերպություններից, ֆոնդերից կամ մեկենասներից: Օրինակ, Լատվիայում ապրող վրացի նկարիչներն իրենց գործարարներից նպաստ են ստանում: Հայ արվեստագետների համար ավելի դժվար է: Մեր հարուստներն աջակցում են միայն եկեղեցուն ու այն ամենին, ինչը ռաբիս է:
-Ռաբիս ասածը` երգ-երաժշտության, կացութակերպի առումով, դրսում ապրող հայերի շրջանում կարծես նո՞ւյնպես տարածված է:
-Այո, ժամանակակից հայի կերպարը սպորտային հագուստով ռաբիսի տակ խորոված պատրաստողն է: Ամենուր է այդպես:
-Հաց ու զվարճա՞նք:
-Դա զվարճանք չէ, ուրիշներն էլ են զվարճանում, բայց ոչ «ստամոքսային» մտածելակերպով: ՈՒտելը պետք չէ կուլտ սարքել:
-Ինչպե՞ս եք տեղեկանում հայաստանյան անցուդարձին. լրատվամիջոցների՞ց:
-Ես գալիս-գնում եմ, բարեկամներ ունեմ: Հայկական լրատվամիջոցները հիմնականում վարկաբեկում են Հայաստանը` ապրելու երկիր չէ, մարդ սպանեցին, բռնաբարեցին և այլն:
-Ռիգայում լրատվամիջոցների ուշադրության կենտրոնում ո՞ր թեմաներն են:
-Երկրի ներքին քաղաքականությունը, միջազգային քաղաքականությունը, մշակույթը, տնտեսությունը, սպորտը, կենցաղային խնդիրները:
-Իսկ ինչպե՞ս են արձագանքում միասեռականների ցույցերին ու նկրտումներին: Մեզ մոտ մեծ մտավախությամբ են հետևում այդ իրադարձություններին:
-Այստեղ նույնպես նրանք շոուներ կազմակերպում են: Ոստիկանները շրջապատում են գեյերին, որ արտառոց դեպքեր չլինեն: Մարդիկ քարեր են շպրտում և այլն, ոչ մի երկրում էլ լավ չեն վերաբերվում այդ երևույթին: Եվրոպայում գեյերը բավական հարուստ են, ամուսնությունների հիմնական նպատակը դա է, որ իրար հետ վայելեն ունեցվածքը, եթե մեկին բան պատահի, մյուսին անցնի: Թե չէ ինչո՞ւ պիտի օրինականացնեն, ամուսնանում են, որ երեխա՞ ծնեն, միասի՞ն ապրեն, առանց այն էլ միասին են ապրում: Իսկ, ընդհանուր առմամբ, իրենք փոքրամասնություն չեն, մեծամասնություն են: Միայն միասեռականները չէ, մարմնավաճառները, հաշիշամոլները: Ի դեպ, հաշիշի գործածումը ուզում են օրինականացնել, որովհետև ալկոհոլիկը ավելի վտանգավոր է շրջապատի համար, քան հաշիշամոլը:
-Մի փոքր էլ լուսավոր բաներից խոսենք. ե՞րբ ցուցահանդես կունենաք հայրենիքում:
-Առաջարկ չի եղել: Ասել են` կհրավիրեն, բաց հրավերը օդի մեջ է մնացել: Հայաստանում ցուցահանդես ունենալու իմաստը չեմ տեսնում:
-Հայրենիքում Ձեր գործերը ներկայացնելն անիմա՞ստ եք համարում:
-Հարցին ուրիշ կերպ կանդրադառնայի: Ցուցահանդես բացելու համար պետք է հետաքրքիր նախագիծ լինի: Եթե հետաքրքիր առաջարկ լինի, կմտածեմ:
-Ի՞նչ եք կարծում, Ձեր ճանաչած Երևանը շա՞տ է փոխվել: Շատերն ասում են` ավելի վատն է դարձել:
-Ավելի վատը չի դարձել Երևանը, ուղղակի մտավորականներից շատերը դուրս են եկել, գլուխ են բարձրացրել դիլետանտներն ու ապաշնորհները: Եթե առաջ մտավորականությունը դոմինանտ դեր ուներ հասարակության մեջ, հիմա նրանք, ովքեր մնացել են, ճնշված են:
-Արվեստագետը պիտի զե՞րծ լինի հասարակական-քաղաքական խնդիրներից:
-Արվեստագետը պետք է հասարակական-քաղաքական խնդիրների կիզակետում լինի: Անտարբեր չպետք է լինի: Նա՛ է ազգի գլուխն ու հոգին:
-Տեղափոխվենք Ձեր արվեստանոց: Քանի՞ նկար ունեք:
-Արվեստանոցում` մոտ 20 նկար: Ընդհանուր աշխատանքներս երբեք չեմ հաշվել:
-Վաճառո՞ւմ եք:
-Իհարկե:
-Նկարը գնահատելու հարցում ի՞նչն է դեր խաղում` լավ արվե՞ստը, թե՞ լավ պրոպագանդան:
-Նկարի գինը կախված է նրանից, թե նկարիչը քանի՞ ցուցահանդես է ունեցել, ի՞նչ պատկերասրահներում է ցուցադրվել: Կապ չունի` ինչ ես նկարում, կարևորը ստորագրությունն է: Չեմ կարծում, թե բնակարանը զարդարելու համար են գնում կտավները, ավելի շուտ` փողը վերածում են արժեքավոր գործերի:
-Ինչի՞ց են ծնվում Ձեր նկարները:
-Ամեն նկար իր պատմությունն ունի, իր մտածելակերպն ու տրամաբանությունը, եթե չկա դա, ուրեմն գործ չէ, արտադրանք է:
-Այս պահին ունե՞ք անավարտ նկար:
-Մեկ անավարտ նկար ունեմ, գունավոր ու գծային հարյուրավոր էսքիզներ:
-Հայաստանում երբևէ ցուցահանդես չե՞ք ունեցել:
-Կովկասից բացի, ամեն տեղ ունեցել եմ:
-Իսկ Թուրքիայո՞ւմ:
-Առաջարկներ լինում են, բայց չեմ ուզում ինքս ինձ տհաճություն պատճառել: Ես չեմ ասում` ուրիշները չցուցադրվեն, ամեն ինչ էլ պետք է, բայց իմ դաստիարակությունն այնպիսին է, որ չեմ կարող:
-Ցեղասպանության թեմայով նկար ունե՞ք:
-Այո, ունեմ: Հետաքրքիր է, որ հիմնականում հրեաներն են գնում այդ նկարները, հայերը փիլիսոփայում են, հրեաները` գնում:
-Հայ գնորդներ առհասարակ չունե՞ք:
-Հազվադեպ եմ ունենում:
-Երջանի՞կ եք:
-Քանի դեռ կարող եմ մտածել, սիրել ու ստեղծագործել, երջանիկ եմ: Արվեստագետի երջանկությունը ինքն իրեն բացահայտելն է:
-Ձեր նկարներով ինքներդ Ձեզ գտե՞լ եք:
-Դա ընթացք է, որը կվերջանա կյանքիս հետ:

http://www.irates.am/hy/1372408238
Զրույցը`
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ

«Ոնց էլ նկարես, ինչքան էլ եվրոպացի ձևանաս, ամերիկացի,

Заметка

Նա շարունակելու է վազել»

«Նա շարունակելու է վազել»

27.06.2013 | 13:46

Դավիթը երիտասարդ և արդեն կայացած մարզիկ է, ում համար վազքն ավելին է, քան կյանքը: Նրան` դեռևս նոր ծնված մանկանը, երկու օրվա կյանք էլ չէին խոստանում, բայց ճակատագիրն այլ կերպ տնօրինեց ամեն ինչ: Այդ օրվանից Դավիթը չի հավատում բժիշկներին: Հիմա` 25 տարեկան հասակում, նա լուրջ առողջական խնդիրներ ունի, որոնց դեպքում վազքով զբաղվելը նույնն է, ինչ ինքնասպանություն գործելը: Դավիթը գիտակցում է դա, բայց չի կարող ինքն իր դեմ գնալ. որոշումը կայացված է` նա շարունակելու է վազել:

ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆ ՇԱՏՅԱՆԸ ներկայանում է իր նոր` «Մարաթոն» կարճամետրաժ ֆիլմով: Մարաթոնը երիտասարդ հերոսի վազքն է` մինչև մահ կամ ի հեճուկս մահի:
Հարություն Շատյանին շատերը ճանաչում են նրա դեբյուտային` «Բեռնելով կյանքս» կարճամետրաժ ֆիլմից, որը շահել է հանդիսատեսի համակրանքը, արժանացել մի շարք մրցանակների` երկրում և երկրից դուրս: «Բեռնելով կյանքս»-ը նկարահանվել է սիրողական տեսախցիկով, քանի որ, ռեժիսորի խոսքով` նպատակ է եղել ստեղծելու առավելագույնս անկեղծ ֆիլմ (ֆիլմի թե՛ օպերատորը, թե՛ գլխավոր դերակատարը ռեժիսորն է):
«Մարաթոն» ու «Բեռնելով կյանքս» ֆիլմերը նման են իրենց նկարահանման ձևաչափով, որտեղ ռեալությունը առաջնային տեղ է գրավում: «Ես սիրում եմ այդ ոճը,- մեզ հետ զրույցում ասաց Հարություն Շատյանը:— Եթե «Բեռնելով կյանքս» ֆիլմն ամբողջությամբ պս՛ևդովավերագրական էր, ամեն ինչ ներկայացված էր մաքսիմալ ռեալ և վավերագրական, ապա «Մարաթոնում» փորձել ենք ընդգրկել նաև գեղարվեստական տարրեր: Թե որտեղ են սկսվում և ավարտվում վավերագրականը և խաղարկայինը, հանդիսատեսը կտեսնի ֆիլմը դիտելիս»:
Հարությունը նշեց նաև, որ ֆիլմն ամբողջությամբ` սկզբից մինչև վերջ, նկարահանված է մեկ կադրով, առանց մոնտաժային կցումների:
«Մարաթոնը» կցուցադրվի «Ոսկե ծիրան» 10-րդ միջազգային կինոփառատոնի «Հայկական համայնապատկեր» ծրագրում: Ֆիլմի պրոդյուսերը Գրիգոր Հայրապետյանն է, դերերում` Հարություն Շատյանը, Լիլի Միքայելյանը, Կառլոս Մուրադյանը, Աշոտ Տեր-Մաթևոսյանը, Արթուր Սարիբեկյանը:

http://www.irates.am/hy/1372326487
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Նա շարունակելու է վազել» 27.06.2013 | 13:46 Դավիթը երիտասարդ և

Заметка

«ՈՐՈՇ ՈՒՂՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ, ԲԻԶՆԵՍԱՅԻՆ ԲԱՌԱՊԱՇԱՐԻՑ ՕԳՏՎԵԼՈՎ, ԱՍԵՄ` ՄԵՆՔ ՄՈՆՈՊՈԼԻՍՏ ԵՆՔ»

«ՈՐՈՇ ՈՒՂՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ, ԲԻԶՆԵՍԱՅԻՆ ԲԱՌԱՊԱՇԱՐԻՑ ՕԳՏՎԵԼՈՎ, ԱՍԵՄ` ՄԵՆՔ ՄՈՆՈՊՈԼԻՍՏ ԵՆՔ»

29.07.2011 | 00:00

Սերգեյ Մալայանի անվան ակնաբուժական կենտրոնը կազմավորվել է 1978-ին` Հայաստանի գլխավոր ակնաբույժ Սերգեյ Մալայանի գլխավորությամբ, Հանրապետական տրախոմատոզ-գլաուկոմատոզ դիսպանսերի բազայի վրա (1952 թ.): 1988-ից կրում է առաջադեմ գիտնականի և բժշկի անունը: Հանդիսանում է ամենախոշոր ակնաբուժական կենտրոնը Հայաստանում: Մանավանդ վերջին տարիներին ակնհայտ հաջողություններով է աչքի ընկնում: Մասնագետներից շատերը որակավորվել են արտասահմանում: Հայաստանում ակնաբուժական զարգացման առումով մեծ է ակնաբուժական կենտրոնի և Հայկական ակնաբուժական նախագծի (ՀԱՆ) համագործակցության դերը: Վերջինս բարեգործական կազմակերպություն է, որի առաքելությունն է կանխարգելել ձեռքբերովի կուրությունը Հայաստանում: Այն հիմնադրվել է 1992-ին, ԱՄՆ-ում` ամերիկահայ ակնաբույժ Ռոջեր Օհանեսյանի կողմից: Սկզբնական փուլում ծրագրի շրջանակներում տարին 2 անգամ ԱՄՆ-ից բարձրակարգ ակնաբույժներ են այցելել Հայաստան` իրենց փորձը հաղորդելու և հիվանդներին բուժելու առաքելությամբ: Սփյուռքի մեր հայրենակիցների և այլ հանգանակությունների շնորհիվ Հայաստան են բերվել բազմաթիվ թանկարժեք ակնաբուժական բուժպարագաներ, սարքավորումներ և դեղորայք:
«Երկրաշարժն ու պատերազմը մեզ ցույց տվեցին, թե մենք ինչ չունենք, ինչը պետք է զարգացնենք,- ասում է Սերգեյ Մալայանի անվան ակնաբուժական կենտրոնի տնօրեն, ՀՀ առողջապահության նախարարության գլխավոր ակնաբույժ, բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր ԱԼԵՔՍԱՆԴՐ ՄԱԼԱՅԱՆԸ:- Մինչ այժմ այդ ծրագիրը գործում է: Այն մեզ թույլ տվեց պահպանել ինչ-որ ունեինք և հետո դրա վրա կառուցել մնացածը: Այսօր արդեն կարողանում ենք ինքնուրույն կանգնել ոտքի վրա: Այս տարի լրանում է համագործակցության 20-ամյակը: Ես չեմ լսել, որ հայկական որևէ հիմնարկ, մասնաճյուղ, կենտրոն այդքան երկար համագործակցի սփյուռքի որևէ կառույցի հետ»:
Ալեքսանդր Մալայանն այսօր «Իրատես de facto»-ի հյուրն է:

-Պարոն Մալայան, կենտրոնի հաջողությունները, հավանաբար, ճիշտ չէ պայմանավորել միայն դրսում վերապատրաստված կադրերի առկայությամբ, դրսից եկած նորամուծություններով:
-Այստեղ մեկ պատասխան չի կարող լինել: Համալիր գործոններ կան: Եթե մասնագետը չունի բուհական, մասնագիտական լավ կրթություն, նրա վերապատրաստվելը մասնագիտական ուղղություններով չի կարող տալ համապատասխան արդյունք: Միջակ մասնագետը չի կարող վեց ամիս Ամերիկայում վերապատրաստվելուց հետո վերադառնալ որպես հոյակապ մասնագետ: Դա պետք է հիմք ունենա, և ուղարկելիս մենք հաշվի ենք առնում այս բոլոր հանգամանքները: Բացի այդ, զուգահեռ նյութական բազա ենք ստեղծում, ինչը սկսել ենք ավելի շուտ, քան այդ կադրերի պատրաստելը: Այո, եթե մի կողմ թողնենք համեստությունը, ակնառու են մեր հաջողությունները: Բոլորովին վերջերս մենք շրջեցինք, այսպես ասած, «վերջին թերթը» ակնաբուժական ծառայության. հանրապետությունում արդեն կիրառում ենք նորագույն վիրահատություն կարճատեսության հետ կապված, որը մինչ այդ չենք արել, բայց տարածված ու ընդունված էր աշխարհի բոլոր զարգացած երկրներում: Դա նույնպես հանրապետությունում կարծիք ստեղծեց, այսինքն, լրացրեց այն կարծիքը, որը Դուք ասում եք: Որոշ ուղղություններում, բիզնեսային բառապաշարից օգտվելով, ասեմ` մենք մոնոպոլիստ ենք:
-Հնարավո՞ր է Հայաստանում միջազգային հնչողությամբ կենտրոններ ունենալ, դրսից այցելուներ: Ինչը, կարծում եմ, նաև երկրի տնտեսական դրությունը բարելավելու, հեղինակությունը բարձրացնելու միջոց է: 
-Մենք հիմա էլ ենք դրսից հիվանդներ ունենում: Ճիշտ է, չի կարելի ասել, թե դա հիվանդների հոսք է: Նրանք հիմնականում մեր հայրենակիցներն են` Ռուսաստանից, Վրաստանից և այլ երկրներից: Իհարկե, այստեղ գալու գործոններից մեկը նաև հայրենասիրությունն է:
-Իսկ ֆինանսի՞ գործոնը, որքան գիտեմ, մեզ մոտ, արտասահմանյան երկրների համեմատ, բժշկությունն էժան է:
-Այո, այդպես է: Բայց իմացեք, որ բժշկությունը, մանավանդ վիրաբուժությունը, միայն վիրահատություն կատարելը չէ: Կան բազմաթիվ գործոններ, որ ձևավորում են կարծիքը տվյալ կենտրոնի մասին: Ես ենթակառուցվածքների մասին եմ խոսում: Մեզանում բավականին թույլ է միջին օղակը, բավականին ցածր է կուլտուրան, վերաբերմունքը հիվանդների, նրանց բարեկամների հանդեպ, մենք դեռ անելիքներ ունենք այս առումով:
-Սովորաբար մենք զգալիորեն հետ ենք մնում բժշկության զարգացման համաշխարհային տեմպից, հատկապես նորագույն տեխնլոգիան մեզ համար թանկ ու անմատչելի է: Ակնաբուժության դեպքում ինչպե՞ս է, հաջողվո՞ւմ է համաքայլել:
-Շատ դժվար է։ Մեր կենտրոնը վերջին հինգ տարում, կարելի է ասել, լրիվ վերազինվեց` և՛ ախտորոշիչ սարքավորումներով, և՛ վիրաբուժական, բայց չհասցրինք կիրառել, «նոր սերունդ» դուրս եկավ: Թեև հաճախ տարբերությունը շատ քիչ է լինում: Մեզ մոտ դեռևս չկա այդպիսի հասկացություն, որ ֆիրման, որից դու գնել ես այդ առարկան, գործիքը, եթե նորն է արտադրում, վերցնի քեզնից հինը, նորի հետ փոխանակի, ընդամենը տասը տոկոս իր գնից ավելի գումար վերցնելով: Մեզ մոտ պետք է հինը վաճառես շուկայական գնով, նորը գնես էլի շուկայական գնով: Ինչը անհնար է:
-Ի՞նչ կասեք լազերային վիրաբուժության մասին:
-Լազերային վիրաբուժությունը շատ մեծ տեղ է զբաղեցնում ժամանակակից ակնաբուժության մեջ: Այն կարելի է երկու մեծ խմբի բաժանել. վիրահատություններ, որոնք կատարվում են որոշակի ախտահարման ժամանակ, և վիրահատություններ, որ օգնում են վերացնելու հեռատեսությունը, կարճատեսությունը, արվում են համեմատաբար առողջ աչքի վրա: Մարդը տեսնում է, չի ուզում ակնոց կրել ու դիմում է վիրահատության: Դա ընտրական միջոց է, ընտրական ելք: Առաջին դեպքում` ստիպված ես վիրահատության դիմել: Ասեմ, որ մենք ունենք բոլոր անհրաժեշտ լազերային սարքավորումները, որոնք անհրաժեշտ են նման վիրահատությունների համար:
-Ձեր նշած «համեմատաբար առողջ աչքի» դեպքում շատերը գերադասում են ողջ կյանքի ընթացքում ակնո՞ց կրել, թե՞ դիմել վիրահատական միջոցների, լիարժեք տեսնել ու ազատվել ակնոց կրելու անհրաժեշտությունից:
-Ընտրության հարց է: Մեկին ակնոցը սազում է, չի ուզում հանել, մյուսի համար թանկ է վիրահատությունը, մյուսն էլ վախենում է վիրահատությունից, ծնողը, ամուսինը թույլ չեն տալիս և այլն: Իհարկե, մեծամասնությունը չի դիմում վիրահատության:
Որոշ դեպքերում էլ ակնոցը կա՛մ ընդհանրապես չի օգնում, կա՛մ շատ քիչ է օգնում, այդ դեպքում վիրահատությունը, իբրև միջոց, ավելի արդյունավետ է:
-Լազերային մեթոդներով հետազոտո՞ւմ են տեսողությունը: Առհասարակ, կա՞ն ավելի ժամանակակից միջոցներ տեսողության որոշման, թե՞ այսօր էլ ընդունվածը հին ու փորձված մեթոդն է, երբ տառերի միջոցով մասնագետը (երբեմն նաև ակնոցավաճառը) ստուգում է տեսողության վիճակը:
-Կան տեսողության որոշման ավելի բարդ ձևեր, միջոցներ, օրինակ, ուլտրաձայնի տարբերակը, որ թույլ է տալիս նայել հյուսվածքը տարբեր անկյան տակ` սկսած կառուցվածքից, վերջացրած դիրքավորումից: Բայց ամենատարածված, ամենահասանելի ու հասարակ միջոցը Ձեր նշածն է` և՛ մեզանում, և՛ արտասահմանում:
Լազերային նման սարքավորումներ նույնպես կան, բայց զուտ գիտական նպատակի համար են կիրառվում: Մեզ մոտ չկան, լայն կլինիկական պրակտիկայում չեն կիրառվում և տեսանելի չեն աշխարհում:
-Կա կարծիք, որ ակնոցները ծուլացնում են աչքերը:
-Ոչ, ակնոցը չի ծուլացնում աչքը: Դա կարելի է ասել որոշ դեպքերի համար: Օրինակ, թույլ կարճատեսության դեպքում, մանավանդ երեխաների, ցանկալի է չկրել կամ ցածր համարի ակնոց օգտագործել, որ աչքն աշխատի, զարգանա: Օրգանն ինչքան քիչ է աշխատում, այնքան զարգացումը թերի է մնում: Բայց դա մինչև 17-20 տարեկան հասակը, մինչև այն ժամանակ, երբ կարճատեսությունն աճում է:
-Որո՞նք են տեսողական ամենից ավելի հանդիպող խնդիրներն այսօր: Կա՞ն հիվանդություններ, որոնք մինչ օրս համարվում էին անբուժելի, բայց ժամանակակից մեթոդները թույլ են տալիս այս կամ այն չափով լուծել այդ խնդիրները: 
-Վերջին տարիներին մենք ներդրեցինք հատուկ սարքավորումներ և բուժում ենք կերատոկոնուս կոչվող ախտահարումը, դրա սկզբնական շրջանները:
Ինչ վերաբերում է բուժելի և անբուժելի կուրությանը, եթե որևէ ախտահարման պատճառով վնասվում է նյարդային համակարգը, հատկապես տեսողական նյարդը, ցանցաթաղանթը, ապա տեսողության անկումն անդարձ է: Այս պահի դրությամբ: Գուցե ժամեր հետո մեկը հայտարարի, որ բուժումը գտել է: Մնացած ախտահարումները` եղջերաթաղանթի, ոսպնյակի, ցանցաթաղանթի, մենք կարողանում ենք շտկել:
-Անցած դարի 90-ականները` մութը, ցուրտը, սոցիալական պայմանները, հավանաբար, անհետևանք չեն մնացել…
-Ես այդ հարցը չեմ մեկնաբանում, որպես օրենք: Թեև քսան և ավելի տարի է, այդ հարցն ինձ տալիս են: Չեմ մեկնաբանում ոչ թե քաղաքական նկատառումներից ելնելով, այլ որովհետև համապատասխան հետազոտություններ չկան, մենք չունենք փաստեր:
-Որո՞նք են տեսողական ամենատարածված հիվանդությունները:
-Ամենատարածվածը կատարակտն է, բայց պետք է նկատի ունենալ այդ հիվանդության սոցիալական հնչողությունը: Կատարակտը, որպես սոցիալական հիվանդություն, բավականին ծանր երևույթ է, բայց որպես ախտահարում` սոցիալական հնչողություն չունի: Որովհետև տասը րոպեում վիրահատում ես, և հիվանդը «լույս աշխարհ» է գալիս, չի ստեղծում հաշմանդամների բանակ, ինչպես ստեղծում են շաքարախտը, գլաուկոման: Այո, վերջինները սոցիալական հնչողություն ունեն. եթե հիվանդը շաքարային բարդությունների պատճառով կուրացավ, դա կտևի այնքան ժամանակ, մինչև, ինչպես ասացի, հնարեն փոխարինող մի դեղ կամ միջոց:
-Ինչո՞վ է պայմանավորված կատարակտի տարածված լինելը, և կա՞ն կանխարգելիչ միջոցներ:
-Դա տարիքային երևույթ է: 40 տարեկանից հետո բոլորի մոտ կարող է զարգանալ: Կատարակտը հիվանդություն է, որ զարգանում է նյութափոխանակության խանգարման կամ ծերացման արդյունքում: Թեև չի բացառվում, որ մարդն ապրի 100 տարի ու չունենա կատարակտ:
Շատերն ասում են` տատս 90 տարեկան է, ասեղ է թելում: Բայց այդ տատիկը գուցե կարճատեսություն է ունեցել: Այդպիսի «թելող տատիկներ» շատ են գյուղերում: Գյուղում նրանք ո՛չ մեքենա են վարում, ո՛չ ինստիտուտում են սովորում, որ գրատախտակից արտագրեն, այսինքն` նրանց հեռու տեսնելն այդքան էլ անհրաժեշտ չէ: Մոտ տարածությունը լավ են տեսնում, հեռուն պետք չէ, դրա համար չեն զգում:
-Ե՞րբ են դիմում ակնաբույժին մեր քաղաքացիները, և ո՞ր ախտանիշների դեպքում պետք է հատկապես անհանգստանալ ու դիմել մասնագետին:
-Պետք է տարբերակել պրոֆիլակտիկան և առողջապահական միջոցառումները: Վերջինիս խնդիրն առողջությունը պահպանելն է, մեր խնդիրը` առկա հիվանդությունը բուժելը: Պրոֆիլակտիկան կանխում է հիվանդության զարգացումը: Ակնաբույժին պետք է դիմել մանկությունից մինչև խոր ծերություն, այսինքն` մշտապես: Իսկ 40 տարեկանից հետո արդեն պարտադիր է, եթե նույնիսկ հարյուր տոկոսով առողջ ես: Այ, դրա կուլտուրան չկա մեզ մոտ, որ մարդիկ մտածեն իրենց առողջության մասին, երբ առողջ են: Երբ մեր երկրում առողջություն պահպանելն ավելի էժան լինի, քան բուժումը, այդ ժամանակ մարդիկ առողջ կգնան բժշկի մոտ: Պետք է լինեն ապահովագրական ծառայություններ, երբ առողջ մարդը կյանքի ընթացքում, այսպես ասած, պատրաստվում է հիվանդ լինել:
-Ժամանակակից տեխնոլոգիաները (համակարգիչ, հեռուստատեսություն) ի՞նչ վնաս են հասցնում աչքերին, և ինչպե՞ս խուսափել դրանց բացասական ազդեցությունից:
-Էկրանի վրա լուսազգայուն շերտի վրայով անցնում է էլեկտրոնային ճառագայթը, և քանի որ մեծ արագությամբ և փոքր տարածության վրա է անցնում, մենք չենք տեսնում դա, տեսնում ենք պատկերը: Լարված այդ պատկերին նայելը (անգամ լարված գիրք կարդալը), իհարկե, բացասաբար է ազդում, մանավանդ, երբ աչքերն ունեն հեռատեսություն կամ կարճատեսություն, երբ կիրառվում է ոչ նորմալ պայմաններում` մութ տարածքում, կարճ տարածության վրա, կիսապառկած, երկարատև:
-«Աչքիդ լույսի պես պահիր». սա առավելագույն չափանիշն է որևէ բանի կարևորությունը ընդգծելու: Դուք ավելի հաճախ ու անմիջականորեն եք հանդիպում այս խնդրին, ի՞նչ է աչքի լույսը մարդու համար:
-Հայտնի մի ակնաբույժ ասում էր, որ ակնային օպտիկան կատարյալ է, և ոչ մի ֆիզիկական առարկա չի կարող դա կրկնել: Հիպոկրատն ասում էր, որ 90 տոկոս ինֆորմացիան մարդն ստանում է աչքերի օգնությամբ: Աչքերի միջոցով են ճանաչում, գնահատում աշխարհը, արարում, նկարում, գրում, ծանոթանում, ընտանիք կազմում:
Թեև, գիտենք, որ բնածին տեսողությունից զրկված մարդիկ կարող են ձեռքերի միջոցով նույնիսկ տարածության վրա ճանաչել պատկերը, որ երբևէ չեն տեսել, տարբերակել գույները: Մեր հոգեբանության մեջ կա պաշար բնությունից, որը զարգանում է այն դեպքում, երբ թերի է լինում մեկ ուրիշը:
-Ինչպե՞ս եք վերաբերվում տեսողության վերականգնման, բարելավման ավանդական մեթոդներին: Ասում են, որ օգտակար է աչքերը հառել, օրինակ, կապույտ երկնքին, կանաչ խոտին, մայր մտնող արևին:
-Ասեմ, որ դրանք ավանդական միջոցներ չեն: Երկնագույն երկնքին թող նայեն ինչքան ուզում են, բայց արևին նայել չի կարելի (կրակին, լույսին նույնպես անզեն աչքով չի կարելի երկար նայել): Մանավանդ մեր օրերում: Օզոնային շերտը, որ պաշտպանում է երկրագունդը ուլտրամանուշակագույն ճառագայթներից, հիմա շատ բարակ է, որոշ տեղերում բացակայում է: Իսկ այդ ճառագայթները խիստ բացասական ազդեցություն ունեն աչքի ցանցաթաղանթի վրա: Ասում են` արևը շատ սուր է, այո, այդպես է: Պետք է փախչել, խուսափել այդ արևից, կրել մուգ ակնոց, նույնիսկ տանը, եթե շատ է լուսավորությունը:
Ինչ վերաբերում է ավանդական բժշկությանը, դրանք, իհարկե, ընդունելի են, Ավիցեննան, Հերացին մեծ աշխատություններ ունեն աչքի բուժման վերաբերյալ: Մենք դեռ շատ անելիք ունենք այդ ոլորտում: Բայց այն, ինչ կատարվում է մեր որոշ գյուղերում և ոչ գյուղերում, անընդունելի է. երբ աչքի մեջ բան է ընկնում, գնում են տատիկների մոտ, որոնք լեզվով հանում են օտար մարմինը: Գուցե հանում են, բայց որքան էլ օրվա ընթացքում լվանաս ատամներդ, բերանի խոռոչում բազմաթիվ հարուցիչներ կան, մանավանդ տատիկների:
-Ընդհանուր խորհուրդ մեր ընթերցողին` ինչպե՞ս խուսափել տեսողական խնդիրներից:
-Քառասուն տարեկանն այն սահմանն է, երբ մարդը պետք է մտածի իր տեսողության մասին, առաջին հերթին դա ներակնային ճնշման մակարդակն է: Բարձրացումը սկսվում է շատ աննկատ, և տեսողության անկումը սկսվում է բավականին ուշ, երբ տեսողական նյարդը վնասված է, և օգնելը շատ դժվար է: Այն հիվանդությունների, ախտահարումների հայտնաբերման դեպքում, որոնք ունեն անմիջական կապ տեսողական օրգանի հետ (առաջին հերթին դա շաքարախտն է), առաջին իսկ օրվանից պետք է դիմեն ակնաբույժին: Որովհետև փոփոխությունն աննկատ է սկսվում հիվանդի համար, բայց ախտահարում է ցանցաթաղանթը, որն ամենախոցելին է: Առողջ մարդկանց, մանավանդ, եթե աղտոտված մթնոլորտի մեջ են ապրում, աշխատում (մեզ մոտ սովորական մթնոլորտն էլ է աղտոտված), խորհուրդ կտայի առավոտյան, երեկոյան մերսել կոպերի եզրերը, որոնց վրա ճարպային նստվածք է առաջանում, ջրիկ, չգրգռող օճառներով լվանալ, ինչի շնորհիվ հեռացնում եք յուղալի պատվածությունը, որի վրա նստում են օդում գտնվող մեխանիկական նյութերը, ծուխը, փոշին և այլն: Կարելի է նաև աչքերը լվանալ բնական թեյով, երիցուկով:
-Իսկ կոսմետիկ միջոցները չե՞ն վնասում աչքերը: 
-Ոմանք ալերգիա ունեն կամ գերզգայուն են, հաճախ անորակ է լինում կոսմետիկան, որքան էլ կանայք փորձում են գտնել ամենալավը: Պետք է ճիշտ ընտրություն կատարել, ի վերջո դա ճաշակի հարց է:

Զրույցը` Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ

http://www.irates.am/hy/YO03dAh2coxzUnJgUJhVuECdRK

«ՈՐՈՇ ՈՒՂՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ, ԲԻԶՆԵՍԱՅԻՆ ԲԱՌԱՊԱՇԱՐԻՑ ՕԳՏՎԵԼՈՎ, ԱՍԵՄ` ՄԵՆՔ ՄՈՆՈՊՈԼԻՍՏ

Заметка

«ՉՈՐ ԱՉՔԻ» ՍԻՆԴՐՈՄ

«ՉՈՐ ԱՉՔԻ» ՍԻՆԴՐՈՄ

08.07.2011 | 00:00

Համակարգչային բարդույթը համարվում է դարի կարևորագույն խնդիրներից մեկը: Վնասը կարող է լինել և՛ ֆիզիկական, և՛ հոգեբանական: Ֆիզիկական վտանգների շարքում կարևորվում են ստորին վերջույթների անշարժությունը, աչքերի լարվածությունը: Վերջին շրջանում հաճախ է խոսվում «չոր աչքի» սինդրոմի մասին, որն առաջանում է համակարգչի առաջ երկար աշխատելուց:
«Համակարգչի մոտ աշխատելիս մենք քիչ ենք թարթում աչքերը, ուստի առաջանում է աչքերի չորություն, հոգնածություն,- ասում է Ս. Մալայանի անվան ակնաբուժական կենտրոնի 4-րդ բաժանմունքի վարիչ, ակնաբուժության ամբիոնի դոցենտ ԳԵՈՐԳԻ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԸ և խորհուրդ տալիս պահպանել տեսողության հիգիենայի կանոնները:- Համակարգչի էկրանը պետք է լինի ճառագայթապաշտպան, կարելի է օգտագործել հատուկ կաթիլներ: Պետք է աշխատել նորմալ լուսավորված տարածքում և երկար չնստել համակարգչի առաջ»:
Ակնաբույժի խոսքով` տեսողության վրա բացասաբար են ազդում նաև ժամանակակից մեծ էկրանով հեռուստացույցները (եթե մոտ տարածքից են դիտում), արևին երկար նայելը, պառկած կարդալը և այլն:
Համակարգչից խուսափել չենք կարող, մնում է հետևել մասնագետների խորհուրդներին: Համակարգչով աշխատելիս ժամանակ առ ժամանակ աչքերը հեռացնել էկրանից և այլ կետի նայել (ասում են` օգտակար է աչքերը հառել, օրինակ, կապույտ երկնքին, կանաչ խոտին, մայր մտնող արևին), մոնիտորը տեղադրել ոչ թե անմիջապես աչքերի առջև, այլ փոքր-ինչ թեք: Էկրանի և աչքերի միջև օպտիմալ հեռավորությունը պետք է լինի 70 սմ: Էկրանն այնպիսի դիրքում պետք է լինի, որ արևի ճառագայթներն ու լամպի լույսն անմիջապես դրա վրա չընկնեն: Խորհուրդ է տրվում աշխատանքն ավարտելուց հետո համակարգիչն անջատել, քանի որ էկրանից արձակվող թրթռոցն ու լույսը նկատելի են նույնիսկ այն ժամանակ, երբ մենք չենք աշխատում համակարգչով:
Կոսմետիկական մեկ դիտարկում hատկապես կանանց համար: Դիմահարդարները վկայում են, որ համակարգչի առջև երկար նստելը նպաստում է կնճիռների առաջացմանը ճակատի վրա և աչքերի շուրջը:

Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ
http://www.irates.am/hy/AgC5gq4A7L70QPjRzuwVRpWVdJ

«ՉՈՐ ԱՉՔԻ» ՍԻՆԴՐՈՄ 08.07.2011 | 00:00 Համակարգչային բարդույթը համարվում է

Заметка

Գոնսալո Գուարչը պարգևատրվել է «Մովսես Խորենացի» մեդալով

Գոնսալո Գուարչը պարգևատրվել է «Մովսես Խորենացի» մեդալով

24.06.2013 | 17:51

Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր ընդունել է իսպանացի գրող Գոնսալո Գուարչին, որի Հայոց ցեղասպանության թեմայով փաստագրական երեք վեպերի ռուսերեն հրատարակության շնորհանդեսը օրերս է տեղի ունեցել Երևանում, տեղեկացնում է նախագահական գրասենյակի կայքը:

Գոնսալո Գուարչի եռագրությունը` «Հայկական տոհմածառը», «Հայոց կտակ» և «Սպիտակ լեռը», ներկայացնում է 1915-ի ողբերգական իրադարձությունները և քաղաքական դրդապատճառները, որոնք հանգեցրել են ցեղասպանության:
Բարձր գնահատելով գրողի գործունեությունը` նախագահը պարգևատրել է նրան «Մովսես Խորենացի» մեդալով և նշել, որ Գոնսալո Գուարչի գրական աշխատանքը մշակույթների և քաղաքակրթությունների փոխադարձ հարստացման իսկական օրինակ է:
Գոնսալո Գուարչը շուրջ երեսուն տասնյակ գրքերի հեղինակ է: Իր ստեղծագործական գործունեության վերջին հինգ-վեց տարիները գրողը նվիրել է Հայոց ցեղասպանությանը:
«Աստիճանաբար ես ինձ ավելի շատ հայ գրող եմ զգում»,- երևանյան իր այցելության ժամանակ նշել է իսպանացի գրողը:- Շվեյցարիայում ես ծանոթացա մի կնոջ հետ, որն ինձ խնդրեց անպայման անդրադառնալ իր ընտանիքի պատմությանը: Պատմությունը գրելու ընթացքում զգում էի, որ գրի եմ առնում մի շատ կարևոր բան: Հետո մեծ համակրանք զգացի հայերի նկատմամբ, ովքեր շատ նման են իսպանացիներին:
Դուք նույնքան համակրելի եք, նույնքան հախուռն եք, ինչպես իսպանացիները: Այստեղ իսպանացին իրեն կզգար ինչպես իր տանը: Սա նույնն է, որ դու գրես քո ազգի պատմությունը: Շնորհակալ եմ, որ նման մեծ ուշադրություն եք դարձնում ինձ: Ես նույնիսկ շփոթված եմ»:

Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Գոնսալո Գուարչը պարգևատրվել է «Մովսես Խորենացի» մեդալով 24.06.2013 | 17:51

Заметка

«Մի՛ հարստացրեք թշնամուն»

«Մի՛ հարստացրեք թշնամուն»

24.06.2013 | 15:55

«Մի՛ հարստացրեք թշնամուն, օգտվեք տեղական արտադրանքից». այսպիսին է ԱՐՇԱԿ ԶԱՔԱՐՅԱՆԻ «Բոյկոտ» ֆիլմի կարգախոսը: Կարճամետրաժ ֆիլմը պատմում է, թե ուր է գնում այն գումարը, որը մենք ծախսում են թուրքական ապրանք գնելիս: Ֆիլմի պրոդյուսերն ամերիկաբնակ Արման Գրիգորյանն է, օպերատորը` Դավիթ Հարությունյանը:

-«Բոյկոտը» շրջանառվում է համացանցում և մեծ արձագանք է գտել. հեռուստատեսությամբ կցուցադրվի՞:
-Չգիտեմ, ճիշտն ասած, ես չեմ պատրաստվում դրա համար էլ վճարելու: Եթե իրենք կամենան ցուցադրել, դա ուրիշ հարց է:
-Ֆիլմի հիմնական ասելիքը, նպատակը ո՞րն է:
-Խթանել տեղական արտադրությունը, բացել աշխատատեղեր` կրճատելով սարսափելի ծավալների հասնող արտագաղթը: Այդ դեպքում երկրի տնտեսությունը իրապե՛ս կաճի, ոչ թե սուտ թվերով:
-Չե՞ք կարծում, որ հենց նրանք, ում ուղղված է ֆիլմը, կբոյկոտեն «Բոյկոտը»: Շատերի համար Թուրքիան աշխատանքի աղբյուր է, և դժվար թե «ազդվեն» ֆիլմից:
-Ես սպառողին եմ դիմում, ոչ թե առևտրականին:
-Դիմել եք հայտնի արտադրողների` ընդամենը մի քանի օրով բեռնատար միկրոավտոբուս տրամադրելու խնդրանքով, իմանալով, որ հարյուրավոր ավտոբուսներ ունեն: Ոչ մի պատասխան չի եղել: Բայց, որքան գիտեմ, ֆիլմը նաև մեծ թվով համակիրներ ու աջակիցներ ունի:
-Ֆիլմի ստեղծմանը շատերն են աջակցել: Արման Գրիգորյանը ԱՄՆ-ից` հայրենասեր մի անձնավորություն, ով, իմ ֆեյսբուքյան էջում կարդալով սցենարը, անմիջապես ցանկություն հայտնեց և ոչինչ չխնայեց նախագիծը իրականացնելու։ «Անկախության սերունդ» ՀԿ-ն, պաշտպանության նախարարությունը` տրամադրելով մեզ անհրաժեշտ սպառազինություն, համազգեստներ և տարածք` համապատասխան նկարահանումների համար, ինչպես նաև մի խումբ զինվորներ և հրամանատարներ, ովքեր նույնպես օգնեցին իրենց մասնակցությամբ: Անհատ քաղաքացիների շարքում կային նաև այլազգի ներդնողներ` հնդիկ, սերբ:
-Չե՞ք կարծում, որ այս ֆիլմը կարող է ոչ թե հարցեր լուծել, այլ սրել հայ-թուրքական հարաբերությունները:
-Թուրքիան մեզ արդեն երկար տարիներ փաստացի շրջափակման մեջ է պահում: Առևտուրը մենք երրորդ երկրի միջոցով ենք կատարում: Երբ ինչպես միակողմանի փակել է, այնպես էլ կբացի սահմանները, հրապարակավ կընդունի իր սխալները, կհատուցի ցեղասպանության պատճառած վնասները, նոր կարելի է մտածել որոշակի հարաբերությունների մասին: Դա իմ անձնական կարծիքն է:
-Ձեր նախորդ` «Կինը» ֆիլմը նույնպես պատերազմի մասին էր: Հաջորդիվ էլի՞ պատերազմի թեման է լինելու:
-Այո, իմ ֆիլմերի հիմնական թեման պատերազմն է, քանի որ այն դեռ չի ավարտվել: Հաջորդ ֆիլմը հայ-վրացական հարաբերությունների մասին է, որը, Թուրքիայի և Ադրբեջանի թեթև ձեռքով, գնալով վատանում է` ծառայելով նույն նպատակին` մեզ մեկուսացնելու, տնտեսապես ոչնչացնելու, երկիրը դատարկելու և տիրանալու: Մենք էլ նրանց նվագի տակ ծափ ենք տալիս ու, սթափ մտածելու փոխարեն, որ վրացու հետ պետք է լավացնել հարաբերությունները, մատի փաթաթան ենք դարձրել «վրացին ավելի վատն է» արտահայտությունը:

Ճեպազրույցը` Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ
Հ. Գ.— Մեր զրույցից հետո տեղեկացանք, որ Youtube սոցցանցում տեղադրված «Բոյկոտ» ֆիլմը օգտատերերի բողոքների պատճառով հնարավոր է արգելափակվի:
http://www.irates.am/hy/1372075116

«Մի՛ հարստացրեք թշնամուն» 24.06.2013 | 15:55 «Մի՛ հարստացրեք թշնամուն, օգտվեք

Заметка

Ազնավուրի մասնակցությունը «Ոսկե ծիրանին»

Ազնավուրի մասնակցությունը «Ոսկե ծիրանին»

22.06.2013 | 11:33

«Ոսկե ծիրան» 10-րդ հոբելյանական կինոփառատոնի բացմանը ներկա է լինելու աշխարհահռչակ երգիչ, երգահան, դերասան Շառլ Ազնավուրը:

Այս մասին տեղեկացնում են կինոփառատոնի կազմակերպիչները և նշում, որ Հայաստանում Ֆրանսիայի դեսպանատունը որոշակի աջակցություն է ցուցաբերելու փառատոնին, որի էպիկենտրոնը Ազնավուրի ներկայությունն է փառատոնին և նրա դերակատարմամբ ֆիլմերի հետահայաց ցուցադրությունները: Մասնավորապես կներկայացվեն Ֆրանսուա Տրյուֆոյի «Կրակել դաշնակահարի վրա», Դընիս դը լա Պատելյիեի «Թոբրուկ գնացող տաքսին» և Ատոմ Էգոյանի «Արարատ» ֆիլմերը:
Փառատոնի բացումը կազդարարի «Կրակել դաշնակահարի վրա» ֆիլմը: Փակման ֆիլմը «Փարաջանովն» է:

Հավելենք, որ Շառլ Ազնավուրը «Ոսկե ծիրան» 10-րդ հոբելյանական կինոփառատոնի Պատվավոր խորհրդի անդամ է: Կինոփառատոնի շրջանակում Ազնավուրի անվան հրապարակում կտեղադրվի աշխարհահռչակ շանսոնյեի աստղը:

Հայաստան-Թուրքիա կինոպլատֆորմ

Հայաստան-Թուրքիա կինոպլատֆորմ

22.06.2013 | 11:28

Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանությունը մասնակիորեն ֆինանսավորել է «Ոսկե ծիրան» կինոփառատոնի շրջանակում անցկացվող Հայաստան և Թուրքիա կինոպլատֆորմի (ՀՊՖՆ) իրականացումը:

Այս մասին լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպան Ջոն Ա. Հեֆերնը: Նրա տեղեկացմամբ` ծրագրի շրջանակում կկազմակերպվի աշխատաժողով, հաջորդ աշխատաժողովը կանցկացվի Ստամբուլում` 2014-ին:
ՀՊՖՆ-ի կարևորությունն էականորեն ընդգծվել է անցյալ տարի, երբ ԱՄՆ Սենատոր Ռիչարդ Դուրբինը տարածաշրջանային այցից հետո Սենատում կատարված իր հաշվետվությունում խոսել է ՀՊՖՆ-ի նախաձեռնությունների` միջսահմանային հարաբերություններում ունեցած դերի և կարևորության մասին:
Հայաստան-Թուրքիա կինոպլատֆորմը ծնվել է 2008-ին Անադոլու Քյուլթուրի և «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի համագործակցության արդյունքում` նպատակ ունենալով ստեղծել ընդհանուր ցանց, որի միջոցով երկու երկրների կինոռեժիսորները կկարողանան համատեղ արտադրության ֆիլմեր ստեղծել:
ՀՊՖՆ-ի շրջանակներում ստեղծվել է կարճամետրաժ և վավերագրական 11 ֆիլմ, տեղի է ունեցել ավելի քան 100 փոխադարձ այց, թողարկվել է հայ և թուրք երիտասարդ կինոգործիչների կողմից ստեղծված 5 կարճամետրաժ և վավերագրական ֆիլմերի ժողովածու-սկավառակ:

Ազնավուրի մասնակցությունը «Ոսկե ծիրանին» 22.06.2013 | 11:33 «Ոսկե ծիրան» 10-րդ

Заметка

«Ոսկե ծիրանին» աջակցում են օտարերկրյա դեսպանությունները

«Ոսկե ծիրանին» աջակցում են օտարերկրյա դեսպանությունները

21.06.2013 | 17:29

«Ոսկե ծիրան» 10-րդ միջազգային կինոփառատոնին ավանդաբար աջակցում են ՀՀ-ում օտարերկրյա դեսպանությունները: Ծրագրի որոշ մասը իրականացվել է ՀՀ-ում ԱՄՆ, Գերմանիայի, Ֆրանսիայի և Լեհաստանի դեսպանությունների աջակցությամբ»,- այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ նշեց փառատոնի գեղարվեստական ղեկավար Սուսաննա Հարությունյանը:

Լեհաստանի դեսպանության և Լեհաստանի կինոինստիտուտի հետ համատեղ համագործակցությամբ հուլիսի 8-ին կիրականացվի լեհական կինոյի օրը: Կցուցադրվի Անտոնի Կրաուզեի «Սև հինգշաբթի» խաղարկային ֆիլմը: Մաչեյ Ադամեկը կմասնակցի փառատոնին և կներկայացնի իր «Լուսանկար» ֆիլմը, որն ընդգրկված է միջազգային խաղարկային ծրագրում: Կորդիան Կոնջելյայի «Թո՚ւհ», Կրիստոֆեր Ռուֆի «The Big Leap» և Լուկաշ Օստալսկու «Մայրը» կարճամետրաժները կմրցեն «Կորիզ» անվանակարգում: Լեհական համագործակցության շրջանակներում փառատոնին կհյուրընկալվի հռչակավոր կինոռեժիսոր Քշիշտոֆ Զանուսին:
Այս մասին լրագրողներին իրազեկեց ՀՀ-ում Լեհաստանի հանրապետության դեսպանության առաջին քարտուղար Մաչեյ Ֆալկովսկին:
Գերմանիայի դեսպանության հետ գործակցության մանրամասները ներկայացրեց դեսպանության քարտուղար Կոնստանտին Ցելենտինը: Նրա տեղեկացմամբ` Գերմանիայի դեսպանության և Թբիլիսիի «Գյոթե» ինստիտուտի հետ համագործակցությամբ փառատոնի ծրագրում` հուլիսի 9-ին, տեղի կունենա գերմանական կինոյի օր, որը կնշանավորվի Մարգարետ ֆոն Տրոտտայի «Հաննա Արենդտ» ֆիլմի ցուցադրությամբ և ֆոն Տրոտտային` համաշխարհային կինոյում ունեցած վաստակի համար «Փարաջանովյան թալեր» մրցանակի հանձնումով:
«Գյոթե» ինստիտուտի աջակցությամբ հնարավոր է դարձել նաև մի քանի գերմանացի պրոդյուսերների մասնակցության ապահովումը «Ռեժիսորներ առանց սահմանների» 7-րդ համատեղ արտադրության ֆորումին, ինչը հնարավորություն կտա տարածաշրջանային սկսնակ կինոգործիչներին խորհրդատվություն ստանալ իրենց կինոնախագծերի զարգացման համար: Իսկ «Ֆիլմեր առանց սահմանների» ծրագրում կներկայացվեն գերմանական համատեղ արտադրությամբ ստեղծված ֆիլմեր:

ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպան պրն. Ջոն Ա. Հեֆերնը իր խոսքում նշեց, որ համագործակցության արդյունքում հնարավոր է դարձել ամերիկացի հռչակավոր կինոռեժիսոր Գոդֆրի Ռեջիոյի հյուրընկալությունը, ով նաև համաձայնել է վարպետության դաս անցկացնել Երևանում:
ԱՄՆ դեսպանությունը մասնակիորեն ֆինանսավորել է նաև Հայաստան-Թուրքիա կինոպլատֆորմի (ՀՊՖՆ) իրականացումը:
ԱՄՆ կինոգործիչներ Ջեյ Վայսբերգը և Դեյվիդ դ՚Արսին կընդգրկվեն համապատասխանաբար միջազգային խաղարկային և Հայկական համայնապատկեր մրցույթների ժյուրիի կազմերում:
Ֆրանսիական համագործակցության էպիկենտրոնը լեգենդար շանսոնիեի` Շառլ Ազնավուրի ներկայությունն է փառատոնին և նրա դերակատարմամբ ֆիլմերի` Ֆրանսուա Տրյուֆոյի «Կրակել դաշնակահարի վրա» Դընիս դը լա Պատելյիեի «Թոբրուկ գնացող տաքսին» և Ատոմ Էգոյանի «Արարատ» ֆիլմերի ներկայացումը հետահայաց ցուցադրություններ ծրագրում:
Հարկ է նշել, որ Ֆրանսիայի դեսպանության հետ համագործակցության արդյունքում է հնարավոր դարձել ապահովել ֆրանսիացի մի շարք անվանի կինոգործիչների մասնակցությունը փառատոնին (Սերժ Ավետիքյան, Էդիտա Յանչակ-Հիրիարտ, Լորանս Պերիգո և այլք):
«Ոսկե ծիրան» Երևանի միջազգային կինոփառատոնն իրականացվում է ՀՀ Մշակույթի նախարարության աջակցությամբ: Փառատոնի գլխավոր հովանավորն է ՎիվաՍել-ՄՏՍ ընկերությունը:

«Ոսկե ծիրանին» աջակցում են օտարերկրյա դեսպանությունները 21.06.2013 | 17:29 «Ոսկե

Заметка

«Մի ուրվական է շրջում Եվրոպայում` իսլամի ուրվականը»

«Մի ուրվական է շրջում Եվրոպայում`  իսլամի ուրվականը»

21.06.2013 | 12:12

«Ժամանակին Կարլ Մարքսը գրել է` մի ուրվական է շրջում Եվրոպայում` կոմունիզմի ուրվականը: Այսօր մի ուրվական է շրջում Եվրոպայում` իսլամի ուրվականը»,— ասում է չեխաբնակ գեղանկարիչ ԱՇՈՏ ԱՌԱՔԵԼՅԱՆԸ:
Մեր զրույցը գեղանկարչի հետ Եվրոպայի տեսլականի, կասկածելի ու իրական արժեքների, Հայոց ցեղասպանության, Հայաստանի ներքին ու արտաքին խնդիրների, հին ու նոր Թուրքիայի մասին է:
Աշոտ Առաքելյանը Հայաստանի, Արցախի և Չեխիայի նկարիչների միությունների անդամ է: Ծնունդով արցախցի նկարիչը հայրենի բնօրրանում զոհված ազատամարտիկների համար կառուցել է հուշակոթող և հովանավորում է մի խումբ աշակերտների:
Նա երկար տարիներ դասախոսել է Երևանի մանկավարժական համալսարանում, այժմ պատմության ամբիոնի պատվավոր անդամ է:

-Մենք, մի կողմից, նայում ենք Եվրոպային, մյուս կողմից` պաշտպանվում եվրոպական բարքերից` պահպանելու համար մեր ազգային դիմագիծը: Եվրոպայի համար որքա՞ն են կարևոր մեր հայացքներն ու ազատութունը:
-Մեզ թվում է, թե Եվրոպայի, աշխարհի ուշադրության կենտրոնում հայ ժողովուրդն է: Եվ ասեմ, Հայաստանը բացարձակապես ոչ մի արժեք չի ներկայացնում Եվրոպայի համար, անգամ հազվադեպ է լինում, որ ապրիլի 24-ին մամուլում որևէ կերպ հիշատակվի եղեռնի մասին:
Եվրոպացուն ինչքան էլ սիրաշահես, նա թուրքերին է պաշտպանելու, դեռ կասկածելու է, թե ինչո՞ւ են հայերը այսպես վերաբերվում իրեն, ի՞նչ հետին միտք ունեն: Եվրոպան այսօր իր կամքն է ուզում թելադրել աշխարհին: Խոսելով Եվրոպայի ապագայի մասին, նախ ասեմ, որ մուսուլմանները կամաց-կամաց գրավում են Եվրոպան: Ըստ չեխական վիճակագրության` 2500-ականներին մահանալու է վերջին չեխը կամ չեխուհին: Այսինքն, Եվրոպայի 450-500 միլիոն բնակչությունից եթե մնա 100 միլիոնը, ուրախ պետք է լինեն: Իսկ մուսուլմանները 2500-ականներին լինելու են 8-12 միլիարդ:
Այսօր 10 միլիոն բնակչություն ունեցող Հոլանդիայում ապրում է 1 միլիոն մուսուլման: Այդ 1 միլիոնը ծննդաբերում է երեխաների 30 տոկոսը, 50 տարի հետո նրանք 9 միլիոնի կեսն են լինելու և կամաց-կամաց քաղաքական ընտրություններում մեծամասնություն են կազմելու:
ԱՄՆ-ում մոտ 50 տարի առաջ կար 4-5 միլիոն մուսուլման, այսօր կա 50-55 միլիոն: Եվրոպան ծերանում է, բնակչության միջին տարիքը 40-44 տարեկանն է, ասիական երկրներում` 22, 26, 28:
Մեկ այլ վիճակագրություն. եվրոպական երկրներում ամուսնության և այլ պատճառներով տարեկան 30 հազար քրիստոնյա ընդունում է մուսուլմանություն (կրոնափոխության դեպքերը ամենաքիչը Գերմանիայում են):
-Ինչո՞վ եք բացատրում ստեղծված իրավիճակը:
-Մուսուլմանական երկրներում «դեմոկրատիա» հասկացությունն այլ է. նրանց դեմոկրատիան ուժն է: Բրյուսելը, եվրոպական դեմոկրատիա ասվածը ամեն ինչ թույլ է տալիս, աստիճանաբար կորցնելով իր դեմքը: Եվրոպական քաղաքներում վերջին 50 տարում մոտ 2000 մզկիթ է կառուցվել: Ես իմ ելույթներում ասել եմ, որ Եվրոպան այսօր երրորդ երկրի քաղաքացիներին, տնտեսական և քաղաքական պայմաններից ելնելով, թույլ է տալիս, որ ժամանակավոր կամ մշտական բնակություն հաստատեն, բայց եկողները չարաշահում են իրավունքները, ստեղծում են պետություն պետության մեջ, հետագայում ոտքի են կանգնում, ասում են` սա մեր հողն է:
Այնպես, ինչպես Բյուզանդիան գրավեցին, Հայաստանը, Կոսովոն, Կիպրոսը, Ֆրանսիայի հարավն են ուզում վերցնել` Մարսել կենտրոնով:
Մեկ այլ խնդիր. եթե Թուրքիան ընդունվի Եվրամիություն, իր 70 մլն բնակչությամբ այնքան գումար է վերցնելու, որ մեծ հարված է հասցնելու Եվրամիության ֆոնդին: Ճգնաժամը, որից Եվրոպան կարողացավ մի կերպ դուրս գալ, իրականում ոչ թե ճգնաժամ էր, այլ Եվրոպայի քայքայման սկիզբը: Անեկդոտ կա, հարցնում են` ի՞նչ է հումանիտար օգնությունը, ասում են` դա այն է, երբ Եվրամիության աղքատներից վերցնում են, տալիս Ասիայի հարուստներին: Եվ ի՞նչ են անում այդ գումարները. զենք են գնում, եվրոպացու դեմ են ուղղում: Էլ չասենք, որ Եվրոպան այսօր հեղեղված է ասիական ապրանքներով: Մի արաբ գովում էր Աբուդաբին, Դուբայը, ասացի, գիտե՞ք, որ այդ բոլորը եվրոպացու ձեռքի գործն են, դուք ոչինչ չէիք կարող անել: ՈՒ երբ մուսուլմանները ոտքի կանգնեն, արդեն այլ նպատակ ունեն` աշխարհի իսլամացում:
Երրորդ համաշխարհային պատերազմը, կարծում եմ, կլինի 40-50 տարվա մեջ: Առաջին հերթին դա պայքար է լինելու մուսուլմանների դեմ, օտարերկրացիներին պիտի քշեն Եվրոպայից:
Երկրորդ համաշխարհայինը սկսվեց հրեաների դեմ, ոչ թե որովհետև նրանք հրեա էին, այլ որովհետև համաշխարհային կապիտալի կեսը հրեաների ձեռքին էր, Գերմանիայում հրեաներն էին թելադրում ամեն ինչ: Ատելությունը տնտեսական հողի վրա առաջացավ, և կազմակերպեցին այդ ջարդը:
-Աշխարհն այսպես թե այնպես պատերազմի մեջ է: Եվրոպացի դիվանագետների համար գաղտնիք չէ այն, ինչ ասում եք, ինչո՞ւ են թողնում, որ խնդիրը հասնի վերջնակետին` հանգեցնելով պայթյունի:
-Արթուր Մեսչյանի երգի բառերով ասեմ. «Զարմանում եմ, որ էլ չեմ զարմանում ոչ մի բանից»: Ես չեմ հասկանում իրենց հոգեբանությունը, լավ գիտեն, խոսում են այս ամենի մասին և անում հակառակը: Ես ասել եմ, որ եվրոպացուն թշնամի պետք չէ, իրենք ընկնում են իրենց իսկ սահմանած օրենքների ձեռքը: Վիեննայում մի ավստրիացի բողոքում է, որ իր հարևանը օրական մի քանի անգամ նամազ է անում, խանգարում է իր հանգիստը: Արդյունքում ավստրիացուն են տուգանում` մարդու իրավունքները խախտելու համար:
-Ասում էիք, որ Եվրոպան ծերանում է, մուսուլմանները տարածվում են աշխարհով մեկ: Բայց եվրոպացու արժեհամակարգը, կրոնական հայացքներն այլ են: Քրիստոնյան մեղք չունի, որ 10 կին և բազում երեխաներ չունի:
-Կրոնը խանգարում է պատմության հասարակական առաջընթացին: Կրոնը ոչինչ չի տալիս աշխարհին: Ոստիկանին մենք քննադատում ենք, բայց նա էլի ծառայում է ժողովրդին: Հայկական թագավորությունը կործանեցին մեր հոգևոր իշխանությունները: Տատս ասում էր. «Իրենց Աստծու տեղ են դնում, վանքի հավերն են ուտում»:
Արցախյան պատերազմը վերցնենք. եկեղեցին ե՞րբ կանգնեց ժողովրդի կողքին: Մշտապես հանդարտության կոչ են անում, երբ պետությունը որոշում է ընդունում, նոր պետության կողմից ձայն են տալիս: Եթե մենք արցախյան պատերազմում մեր հույսը դնեինք Եվրոպայի արդարության վրա, այսօր Արցախը կլիներ ադրբեջանցիների ձեռքին: Եղել են հոգևորականներ, որ մասնակցել են պատերազմին, բայց դա իրենց որոշումն է եղել, ոչ թե եկեղեցու:
-Որո՞նք են հայաստանյան անցուդարձի այն բացթողումները, որ տարիների հետ մնում են նույնը, չեն լրացվում, չեն փոփոխվում: Սովորություն, դիմագիծ, որ հիասթափեցնում են:
-30-ից ավելի երկրներում եմ եղել, Շիրազի ասածի պես` «Որդուս փշոտ թոթովանքը օտար վարդի հետ չեմ փոխի»: Ես Չեխիայից ավտոմեքենայով եմ եկել, անցել եմ Թուրքիայով: Թուրքին չեմ հարգում, բայց խոնարհ, լավ վերաբերմունք ունի, մեզանում և՛ խոսելու ձևը, և՛ վերաբերմունքը հիասթափեցնում են:
-Հայաստան աշխարհն ինչպե՞ս է ընկալում Եվրոպան` իր քաղաքական, սոցիալ-տնտեսական ներքին խնդիրներով:
-Հայաստանի ներքին քաղաքականությունը մեծ տերություններին չի հետաքրքրում, նրանց առաջին հերթին հետաքրքրում է տնտեսական ու քաղաքական շահը, մեկ էլ` պետական ղեկավարները ենթակա՞ են իրենց, թե՞ ոչ: Եթե տեսնում են` իրենց համաձայն գնում են, ասում են` ինչ ուզում եք արեք:
-Պիտի անկախ լինենք, պիտի հույսը չդնենք օտարի վրա, պիտի շարժվենք համաձայն զորեղ պետությունների: Այս հակասություններից ինչպե՞ս գլուխ հանել:
-Փոքր ժողովուրդը պետք է զորեղ ընկեր ունենա, բայց նախ օգտագործի իր ուժը: Չպետք է չարաշահի ընկերոջ իրավունքը և ասի` իմ հարցերը դուք լուծեք: Ասում են` իմ թշնամու թշնամին իմ բարեկամն է: Օրինակ` ռուսը ոչ մեր թշնամին է, ոչ բարեկամը: Քաղաքական շահերը համընկնում են, դարձել ենք բարեկամ: Սա իմ անձնական կարծիքն է: Իսկ եվրոպացու վրա ընդհանրապես չպետք է հույս դնել:
-ՈՒժ ունե՞նք` ինքներս մեր հարցերը լուծելու:
-Մեր ժողովուրդը պասիվ է, ընդդիմության մեր առաջնորդները չունեն միասնականություն, որ դառնան քաղաքական մեկ ուժ: Ժողովուրդը, երբ տեսնում է ընդդիմություն չկա, հուսահատվում է, կոտրվում է կամքը: Ժողովուրդը նման է ծաղկի, որ կարիք ունի գուրգուրանքի: Մեր պետությունը դա անում է ոչ բավարար ձևով: Ժողովուրդը հուսահատվել է: Այնպիսի կարիքի մեջ է, որ ուղղակի ցավ ես զգում:
-Ո՞րն է մեր առավելությունը` դարավոր մշակո՞ւյթը:
-Մ.թ.ա. 54-ին Արտաշատում Եվրիպիդեսի «Բաքոսուհիներն» էին ցուցադրում, ասիացի բարբարոսները մտածում էին` հայերը էս ի՞նչ են անում, չէին հասկանում` ինչ է թատրոնը: Մշակույթի, գիտության մեջ առաջնակարգ տեղ ենք գրավել, բայց քաղաքական դաշտում միշտ պարտություն ենք կրել: Դեռ լավ է, որ օրհասական պահերին միշտ ունեցել ենք այնպիսի զորավարներ, որ կարողացել են պահել ազգը: Այսօրվա իրականության մեջ, եթե ուզում ես քեզ ընդունեն, ուժ պետք է ունենաս, ուժ և հարստություն: Երբ մի հարևանդ զորեղ է, տեսնելիս, ուզես-չուզես, բարևում ես, մի հարևանդ, որ ավելի խելացի է, բայց թույլ, կուզես` կբարևես, կուզես` կհարվածես: Մենք այդ վիճակում ենք: Այսօր ո՞ր երկրներն են առաջնակարգ տեղում, ռազմական և տնտեսական հզոր երկրներն են հարցեր լուծում աշխարհում: Իսկ մշակույթը ուղղակի պատիվ է բերում տվյալ ազգին, դրանով քաղաքական հարց չես լուծի: Այսօր ուրախ եմ, որ ունենք շատ թե քիչ ուժեղ բանակ:
-Երևանում Ձեր ցուցահանդեսի բացման օրը Ժաննա դ’ Արկի խոսքը հիշեցրիք. «Եթե հոգնել եք, դադար առեք, բայց մի լքեք, մի թողեք մարտադաշտը»:
-Ժողովուրդը լռում է և ամեն ինչ տանում: Սրա մասին է խոսքը:
Կանտը իր 4-րդ հատորում գրել է` հայերն առևտուր են անում Կալկաթայից մինչև Կալիֆոռնիա և այդ ճանապարհին քաղաքակրթում են հետամնաց ժողովուրդներին, այդ թվում` թուրքերին: Այսօրվա իրականության մեջ չափ ու սահման չկա, մեկ անձնավորությունը վերցնում է 20-50 կազմակերպություն, դա էլ քիչ է, ուզում է` բոլորն իրենով անի և գիշերը քնում է առանց ազգի մասին մտածելու: Դա է ցավը: Այդքան գովազդում են` Հայաստան, Հայաստան.. Չեխիայում տարեկան մեկ լուր են տալիս հայերի մասին, այն էլ որևէ օրենքով գողի մասին, որ ձերբակալել են Չեխիայում, ստվերային մի հանցագործության մասին, տպավորություն է ստեղծվում, որ հայերը մաֆիոզ են:
-Կողմնապահ վերաբերմունք է: Չեմ կարծում, թե հիշատակելու արժանի ոչինչ չունենք, սկսած շախմատի աշխարհի առաջնությունից:
-Չեխի հոգը չէ, որ մտածի` ինչ լավ բան գրի հայերի մասին: Մեր պատմաբանները թույլ են, հոդվածներ չեն գրում:
Բժշկության մասին ասեմ: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ անգամ գերմանացի բժիշկը գերիներին անվճար բուժում էր, հիմա էստեղ, եթե մեռնես էլ, մինչև գումարը չվճարես, չեն բուժում:
-Որքան գիտեմ` Եվրոպայում ավելի թանկ արժե բժշկությունը:
-Չեխիայում, օրինակ, ամսական մուծում եմ 60 դոլար, բոլոր դեղերը, վիրահատությունները անվճար են: Բնակչության 90 տոկոսը բժշկական ապահովագրություն ունի:
-Դուք Չեխիայում հանդես եք գալիս հրապարակախոսական գործունեությամբ, տպագրում եք հոդվածներ, ելույթ եք ունենում հեռուստատեսությամբ` արծարծելով հատկապես ցեղասպանությանը վերաբերող խնդիրներ: Ի՞նչ է փոխվում դրանից:
-Մեկ-երկու հոդվածով չի փոխվի, այնքան պետք է ասես, թմբկահարես, որ լսեն: Թումանյանը Իսահակյանին գրած նամակում ասում է` ոչ ոք մեր տունն այնքան չքանդեց, ինչքան մենք` և՛ դրսից, և՛ ներսից: Կարապետ Սիտալն ասել է` եթե ցանկապատը բաց թողնես, էշերը կգան, կտրորեն, կգնան:
-Թուրք գրող Շաֆաքն իր գրքում նշում է, որ հայերը սիրում են խղճալ իրենք իրենց: Ի՞նչ կասեք այս մասին:
-Ճիշտ է ասել, մենք մեզ երբեմն խղճում ենք: Չպետք է լաց լինել: Իհարկե, պետք է հիշել Ցեղասպանությունը, բայց դրոշակ չդարձնել, պետք եղած դեպքում բռունցք դառնալ, պահանջատեր լինել:
-Վերափոխված Թուրքիային հավատո՞ւմ եք:
-Տատս ասում էր` թուրքն այնպիսի քաղաքականություն ունի, եթե ուժը չի պատում, ոտքդ է համբուրում, հասավ ծնկիդ, ծունկդ է համբուրում, ձեռքիդ հասավ` ձեռքդ, ուսիդ` ուսդ, բայց որ հասավ բկիդ, խեղդելու է քեզ: Թուրքերն այսօր քաղաքակիրթ են, այնքան սիրալիր են վերաբերվում, որ հիանում ես, ո՛չ չեխը կարող է այդպես անել, ո՛չ ֆրանսիացին, ո՛չ ուրիշ մի ազգ: Բայց նա իր ներքին պլանն ունի: «Սուլթանը փոխվեց, հո նրա պլանը չփոխվե՞ց»:
-Ցեղասպանության ընդունման ի՞նչ ուղիներ եք տեսնում: Ամեն տարի պիտի սպասենք, տեսնենք` օգտագործելո՞ւ է ԱՄՆ-ի նախագահը «ցեղասպանություն» եզրույթը, թե՞ ոչ:
-Համարյա բոլոր ամերիկյան նախագահները մինչև նախագահ դառնալը «ցեղասպանություն» բառն օգտագործում են, հենց դառնում են նախագահ, մոռանում են դրա մասին, որովհետև նրանք էլ ղեկավարվում են:
Որպեսզի հասնենք մեր նպատակին, պետք է ուժ ունենանք և հարստանանք: Չգիտեմ ով էր ասել` հրեաների նման հարստացեք, նոր ձեր ցեղասպանության հարցը լուծեք:
Թուրքիան ռազմական հզոր երկիր է, բայց դա չպետք է ընկճի հայ ժողովրդին: Պետք է ակտիվ պայքարել: Պաղեստինի ժողովուրդն այդպես է անում, 40 տարի է` կռվում է, 40 տարի էլ կկռվի, դադար չի տալիս, ժողովրդին հո չե՞ս ոչնչացնի: Քաղաքականությունը խորամանկություն է: Մեր հիմնական բարեկամը պետք է լինի Ռուսաստանը, բայց լավ հարաբերություն պետք է պահպանել նաև Եվրոպայի և ԱՄՆ-ի հետ:
Այսօր համաշխարհային կապիտալի կեսը մեկ երկրի` ԱՄՆ-ի ձեռքում է, այդ կապիտալի կեսի կեսը հրեաների ձեռքում է, հայ ժողովուրդը մոռանում է սրա մասին, երբեմն անտեղի քննադատում է հրեաներին, մոռանալով, որ Ցեղասպանության ճանաչման հարցը լուծելու են նաև հրեաները և Ամերիկան: Նրանք են այսօր իրենց կամքը թելադրում աշխարհին: Թշնամի ձեռք բերելով արդյունքի չես հասնի:
Հրեաները հայ ժողովրդի բարեկամը չեն, ոչ էլ թշնամին են: Երբեմն ասում են` ցեղասպանությունը հրեաներն են կազմակերպել դեռ 2000 տարի առաջ, որն ի կատար է ածել Թուրքիան: Մատնանշում են, որ Քեմալ Աթաթուրքը հրեա է: Ի՞նչ կապ ունի, Ֆրանսիան հայ նախարարներ է ունեցել, բայց Ֆրանսիայի շահն են պաշտպանել: Հայոց ցեղասպանությունը մեկ մարդ չի կազմակերպել: Թուրքական կառավարությունն այդ ծրագիրն իրագործելու համար ոտքի հանեց ամբողջ թուրք ժողովրդին, բանտից ազատված ոճրագործներին, քրդերին, լազերին, չեչեններին, լվերին` մարդաչափ, արյուն ծծող լվերին էլ ոտքի հանեց, այլապես անհնար էր մի ամբողջ ժողովրդի կոտորել: Զարմանում եմ, երբ ասում են` թուրք ժողովուրդն ի՞նչ մեղք ունի: Ցեղասպանությանը մասնակցել է ամբողջ թուրք ժողովուրդը, 2-3 տոկոս են այն մարդիկ, որ մի 10 երեխայի են փրկել, բարեկամ են եղել: Գուցե մի 5000 երեխայի են փրկել, այդ դեպքերը դրոշակ չպետք է դարձնել:
-Հայ-թուրքական լավ հարաբերություններն այսօր կամ երբևէ հնարավոր համարո՞ւմ եք:
-Ես չեմ ասում` պետք է մշտական թշնամություն լինի: Երբ ճանաչեն մեր իրավունքները, նյութական վնասները փոխհատուցեն, վերադարձնեն հողային տարածքները, եթե ոչ լրիվ, գոնե որոշակի մասը, երբ ներողություն խնդրեն, եթե ոչ բարեկամներ, լավ հարևաններ կլինենք: Բայց այսօրվա իրականության մեջ եթե դռները բացենք, թուրք գործարարները Հայաստանն աքցանի մեջ կվերցնեն:
-Ի՞նչ կասեք երևանյան իրադարձությունների մասին, քաղաքը փոխվում է ներսից ու դրսից: Ինչպե՞ս եք գնահատում այդ փոփոխությունները:
-Լավ է, որ քաղաքում շինարարական աշխատանքներ են ընթանում, բայց մի քիչ էլ ժողովրդի մասին պետք է մտածեն:
Հայաստանի տուֆը շատ գեղեցիկ է, ոչ մի երկրում համարյա չկա: Բայց երբ ասում են` Հայաստանը թանգարան է բաց երկնքի տակ, իրականում այդքան էլ հարստություն չունի: Եղածը գոնե պետք է պահպանվի:
Պրահայում շենքեր կան, որ իրավունք չունես անգամ մի պլակատ փակցնելու, պատմական արժեք է ներկայացնում:
Մեզանում օրենքը, ոնց ուզում, տանում-բերում են, Սևակի ասած` համրիչի նման տանում-բերում են, չեն էլ թողնում, որ ժողովուրդը ձայն հանի, գոնե չճռճռա: Ինչ ուզում` անում են, ժողովուրդը այս վիճակի մեջ կխելագարվի՞, թե՞ կգոյատևի, չգիտեմ:

Զրույցը`
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ

«Մի ուրվական է շրջում Եվրոպայում` իսլամի ուրվականը» 21.06.2013 | 12:12

Заметка

Քրեական հեղինակությունների մասին պատմող գրքերը երբեք էլ մեծ վարկանիշ չեն ունեցել

Քրեական հեղինակությունների մասին պատմող գրքերը երբեք էլ մեծ վարկանիշ չեն ունեցել

20.06.2013 | 16:59

Օրերս համացանցում շրջանառվում էր տեսանյութ, ըստ որի` մեր ընթերցասերների շրջանում մեծ պահանջարկ ունի քրեական հեղինակությունների մասին պատմող գրականությունը, հայ ընթերցողը փորձում է ամեն ինչ իմանալ Սվո Ռաֆի, Յապոնչիկի ու Դեդ Հասանի մասին: Բարձր գնահատվող հերոսապատումների այս շարքը համալրելու է Սուրեն Խաչատրյանի ոդիսականը: ՈՒ գիրքը, որը դեռ լույս աշխարհ էլ չի եկել, ըստ հեղինակի` չի հասնելու գրախանութ: Օրինակները քիչ են լինելու, պահանջարկը` մեծ:

«Բուկինիստ» ՍՊԸ-ի տնօրեն Խաչիկ Վարդանյանը մեզ հետ զրույցում ընդգծեց, որ նման խոսքուզրույցները «սարքվում» են գովազդի համար:
«Իսկ գովազդը, գիտեք, որ թանկ արժե»:
Դրական արձագանքը որևէ երևույթի մասին այնքան նպաստավոր չէ, որքան սև գովազդը»,— ասաց պարոն Խաչատրյանը: Նրա խոսքով` կա հետաքրքրություն, քանի որ երկար ժամանակ տաբուներ են եղել, հանցագործ աշխարհը չի գովազդվել, բայց այդ գրքերը ամենաընթերցվածը չեն: «Դրան երբեք էլ մեծ վարկանիշ չեն ունեցել, գեղարվեստական բարձր արժեք չեն ներկայացնում, 50, 100 տարի հետո ոչ ոք չի կարդալու: Այդ հետաքրքրությունը ժամանակավոր է, անցնելու է»,- ասաց Խաչիկ Վարդանյանը` նշելով, որ քրեապատումներն խիստ թանկ են մյուս գրքերի համեմատ:
Իսկ առհասարակ, ամենապահանջված գրականությունը մանկականն է: Եթե խոսենք պատանիների համար նախատեսված գրականության մասին, պատկերը կտրուկ փոխվում է: Հետաքրքրություն չկա: Մեծ պահանջարկ ունի նաև գեղարվեստական գրականությունը, բնականաբար, ավելի շատ, քան հանցավոր աշխարհը լուսաբանող գրականությունը:

Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Քրեական հեղինակությունների մասին պատմող գրքերը երբեք էլ մեծ