Գարնանային փողոց

Image
Հիշողության ամպն էր, միայնության կամ ուրիշ մի բան… չգիտեմ: Անժպիտ ու թաց, շատ նման ձմռանը, որ հալվում է գարնան շնչից: Քայլում էի լուռ փողոցով, չէ’, իմ փողոցով: Դա այն փողոցն է, որ հատում է քաղաքի գլխավոր պողոտան`ՙպրոսպեկտը՚ ու կոչվում ռուս գրող Պուշկինի անունով: Ձմեռ էր այդ փողոցում, ցեխաջուրը մաքրում էր ասֆալտի  անտես կեղտերը` դարձնելով այն շատ ավելի անբիծ, քան իր տակ պահ կացած կեղտն ու փոշին, քան մարդիկ, որ քայլում էին իր վրայով ու ձևացնում, թե քայլում են Պուշկինի փողոցով: Իրականում դա իմ փողոցն էր… Չնայած հիմար մտքերիս` ես երջանիկ էի և չնայած շատ էի զարմացած իմ երջանկության համար, չէի կարողանում նրան բացատրել, որ անօգուտ է, աննպատակ ու անմխիթար, ինչպես սառցի կտորը`շենքի տանիքից կախված: Սառած արցունքի էր նման ու վայ նրան, ում գլխին կընկներ այն: Շատ էր ծանր: Ես ձեռքիս ափով սրբեցի աչքերս, բայց նրանք չոր էին ու շարունակ նայում էի արևին: Ձմռան արևն ամենալավն է, ամռանը ոչ ոք չի նկատում նրա ջերմությունն ու հմայքը:

Մոտ եկող տղային չհասցրեցի ուշադիր նայել: Նկատեցի, որ երիտասարդ էր, բնականաբար, նա պետք է զիջեր ինձ ճանապարհը: Թեև ճանապարհն այնքան էլ նեղ չէր, համենայնդեպս, այնքան  նեղ, որ չանցնեինք երկուսով` հազարավոր անցորդների նման չնկատելով իրար: Ես զիջեցի նրան ճանապարհը: Նրա բարեկրթությունը ստուգելու ցանկություն չունեի:  Ստացվեց այնպես, որ մեկ րոպե շարունակ մեկս մյուսին ճանապարհ էր զիջում: Կանգնեցի` որոշելու` ի վերջո աջ կողմով գնամ, թե ձախ: Չեմ հասկանում` մի քանի ակնթարթում ինչպես էի հասցրել այդքան երկար-բարակ մտածել: Մտքերս կանգ առան, ինձ նման: Նայեցի տղայի դեմքին: Գեղեցիկ էր, բաճկոնը կոճկած չէր, շարֆն անփութորեն կախ էր ընկած պարանոցից: Մոտավորապես այդպես էի հագնված ես:

Տղան ժպտաց:

-Ինչպես երևում է, ես ձեզ պետք է ուղեկցեմ,- ասաց` շարունակելով ուրախ ու բարի ժպիտը պահել դեմքին:

-Դե ո’չ, ո’չ, ի՞նչ եք ասում:

-Ես թույլ չէի տալիս ձեզ անցնել:

-Հետո ի՞նչ:

-Շատ եմ խնդրում, թո’ւյլ տվեք ուղեկցել ձեզ:

Որքան հաճախ են ՙուղեկցողները՚ վերածվում պատահական անցորդի:

-Պետք չէ ինձ ուղեկցել իմ հարազատ քաղաքի հարազատ փողոցում: Բացի այդ, ես ճանապարհը չեմ մոռացել:

-Ես չեմ էլ ուզում հիշեցնել ձեզ ձեր ճանապարհը: Ես անգամ չգիտեմ` ուր է տանում այն:

Ես թաքցրեցի ձեռքերս` ծածկելու համար ամուսնական մատանիս, որ վաղուց վերածվել էր մատնեմատս զարդարող անպետք մետաղի: Ափսոս, որ չուղեկցեց ինձ. շատ հմայիչ ուղեկցող կունենայի, մանավանդ անծանոթ էր ու դրանով իսկ հմայիչ:

Մնում էր` սիրահարվեի պատահական անցորդի: Հետո ի՞նչ, որ ձմռան վերջին օրն էր. գարունը, կյանք դարձած, շրջում է փողոցներում: Իմ փողոցում, լուռ, տխուր, թույլ հրելով, որ մի պահ կտրվես անհայտությունից ու նայես կյանքին:

Արդեն Պուշկինի փողոցի վրա գտնվող եռահարկ օֆիսում էի: Ներս մտա` մոռանալով սրբել կոշիկներս: Հետո էլ զայրանում եմ բոլոր նրանց վրա, որ կեղտոտում են հատակը: Այս անգամ կմաքրեմ սեփական ոտնահետքերս: Պահարանից դուրս քաշեցի հատակը մաքրելու պարագաները, հագա կապտականաչ խալաթս: Տեսնես` ով է մաքրում իմ ոտնահետքերն այնտեղ` իմ տխուր փողոցում: Ամեն առավոտ այդ փողոցով ես շտապում եմ աշխատանքի, երեկոյան`տուն: Ես գեղեցիկ եմ: Անցորդը չգիտեր, թե ում էր ուզում ուղեկցել: Մի օր ինձ ուղեկցեցին դպրոցից տուն… հիմա ես 25 տարեկան եմ: Իմ ուղեկիցը վերածվել է բազմոցին թիկնած, թերթը ձեռքն առած գործազուրկի, որ հայհոյում է դիմությանն ու ընդդիմությանը, ամեն անգամ, երբ հիշում է իր գործազրկության մասին: Իսկ յոթնամյա չքնաղ աղջնակս թաքուն կիսաբաց է անում պահարանը ու հաց չգտնելով` անշշուկ փակում, որ չնկատեմ, թե ինքը քաղցած է… Ես ձեռքս եմ վերցրել հատակը մաքրելու շորն ու մաքրում եմ անզգույշ մարդկանց ոտնահետքերը:

Այսօր ես մաքրելու եմ սեփական ոտնահետքերս: 21 անց է15 րոպե: Աշխատանքս ավարտված է: Ես հրում եմ դուռն ու դուրս գալիս փողոց: Ձմեռը հոգեվարք ապրող հիվանդի նման սառը ժպտում է:

Գարնանային փողոցում ինձ է սպասում պատահական անցորդը` հմայիչ դեմքի հմայիչ ժպիտով:

Երեկոյան ամուսինս կհարցնի, թե ուր է ամուսնական մատանիս, ու ես կասեմ, որ կորցրել եմ:

Ինչ-որ մեկը Պուշկինի փողոցում կգտնի ցեխաջրի մեջ թաքնված մատանին, որ ես կորցրել էի, բայց այդ նույն փողոցում գտել էի նրան` հազարավոր անցորդներից այն մեկին:

Բարև, գարո’ւն:

Այսօր ծանոթացա քեզ հետ շատ ավելի մոտիկից:

Ես գեղեցիկ եմ, երջանիկ:

Ես մաքրում եմ ոտնահետքերը, որոնք դպրոցական հասակից արդեն երկար տարիներ տրորում էին կյանքս:

…Նորից տխուր էր փողոցն իմ, լուռ. հիշողության ամպն էր, բաժանման կամ մի ուրիշ բան: Չգիտեմ…

Արմինե
»ՄԵՆՔ ՄԵՐ ՄԱՍԻՆ»  2006թ.  2/ 5

 

Ի՞նչ ֆիլմեր են նկարահանում աշխարհի լավագույն վավերագրողները

Ի՞նչ ֆիլմեր են նկարահանում աշխարհի լավագույն վավերագրողները

17.06.2012 | 01:53

«Ոսկե ծիրան» 9-րդ միջազգային կինոփառատոնի վավերագրական ֆիլմերի մրցութային ծրագրում ներկայացված է 12 ֆիլմ: Փառատոնի այս անվանակարգին մասնակցելու համար ներկայացվել է մոտ 600 հայտ:

«Կատարվել է բավականին հետաքրքիր ընտրություն: Թե՜ մասնագետները, թե՜ կինոսիրողները ուղղակի հաճույք կստանան»,-լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասաց փառատոնի փոխտնօրեն ԱՐԱ ԽԱՆՋՅԱՆԸ:
Անդրադառնալով այն դիտարկմանը, որ հանդիսատեսի շրջանում առավել հետաքրքրության են արժանանում խաղարկային ֆիլմերը, նա նշեց, որ գոնե երիտասարդ ռեժիսորները պետք է նայեն այս ֆիլմերը, որ իմանան` ինչ է կատարվում կինոաշխարհում, ինչ ֆիլմեր են նկարահանում աշխարհի լավագույն վավերագրողները:
Պատասխանելով «Ո՞ր ֆիլմերն եք հավանում ինքներդ» հարցին, Արա Խանջյանը նշեց, որ այս տարիներին մեկ անգամ է իր կարծիքը համընկել ժյուրիի ընտրության հետ, այնուամենայնիվ, առանձնացրեց Գորան Ռադովանովիչի «Ֆիդելի հետ, ինչ էլ որ լինի», Մարկ Վեյմուլլերի «Հեռավոր կյանք» ֆիլմերը:
Նշենք, որ վավերագրական ֆիլմերի մրցութային ծրագրին մասնակցում է նաև Արման Երիցյանի «Donkeymentory» ֆիլմը, որը նկարհանավել է Աֆրիկայում: Ֆիլմի վերնագիրը բառախաղ է և չի թարգմանվում:
Արա Խանջյանի տեղեկացմամբ` մրցույթի ժյուրիի կազմը կղեկավարի ռուս անվանի վավերագրող Մարինա Ռազբեշկինան: Ժյուրիի կազմում կլինեն իսպանացի ռեժիսոր, պրոդյուսեր Անտոնիո Դելգադոն, վրաց ռեժիսոր, սցենարիս Նանա Ջանելիձեն, բուլղար ռեժիսոր Ցվետանա Պասկալևան և ռեժիսոր, պրոդուսեր Նունե Սարգսյանը:
Ֆիլմերը կցուցադրվեն տիկնիկային թատրոնի փոքր դահլիճում, առավոտյան ժյուրիի համար, երկոյան` հանդիսատեսի:

http://www.irates.am/hy/1339925321
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

«Ոսկե ծիրան»`«Հայկական համայնապատկեր»

«Ոսկե ծիրան»`«Հայկական համայնապատկեր»

18.06.2012 | 19:23

«Ոսկե ծիրան» 9-րդ միջազգային կինոփառատոնի «Հայկական համայնապատկեր» ծրագիրը այս տարի բաժանված է երկու` խաղարկային (կարճամետրաժ և լիամետրաժ) և վավերագրական ենթաբաժինների: Ժյուրին ունենալու է երկու առանձին կազմ, և յուրաքանչյուրը դատելու է իր մասնաբաժինը:
Կներկայացվի 6 լիամետրաժ խաղարկային, 5 կարճամետրաժ խաղարկային, 15 վավերագրական ֆիլմ:
Մասնավորապես, կներկայացվեն հետևյալ ֆիլմերը. Վալերի Մասադյանի «Նանա» (Ֆրանսիա), Միքայել Վաթինյանի «Ժաննան և ձայները», Վահագն Գրիգորյանի «Ես եմ», Էրիկ Նազարյանի «Պոլիս» (Թուրքիա), Սյուզան Խարտալյանի «Տատիկի դաջվածքները» (Շվեդիա), Արմեն Գասպարյանի «Հայկական հացը» և այլն:
«Հայկական համայնապատկեր» ծրագրի համադրող ՐԱՖՖԻ ՄՈՎՍԻՍՅԱՆԻ խոսքով` «Հայկական համայնապատկերը» «Ոսկե ծիրան»-ի ամենակարևոր ծրագրերից է և նպատակ ունի զարգացնելու հայկական կինոարտադրութունը: «Ժյուրիի կազմում ընդգրկել ենք համաշխարհային ճանաչում ունեցող մասնագետների, որպեսզի մեր ռեժիսորները, հավանության արժանանալու դեպքում, ներկայանան այլ երկրների փառատոներում,- ասաց նա:- Ծրագիրը հագեցած է, մոտեցումը խիստ է եղել, մյուս ծրագրերի կողքին «Հայկական համայնապատկերն» իր որակով քիչ է զիջում»: Հարցին, թե ո՞ր ռեժիսորների աշխատանքներն է հավանում, նա չպատասխանեց, իր խոսքով` մրցույթի կարգը չխախտելու համար:
Հավելենք, որ հայկական ֆիլմերը կմասնակցեն արտամրցութային, նաև «Կորիզ» կարճամետրաժ ֆիլմերի ծրագրերում:

http://www.irates.am/hy/1340033049
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Ինչո՞ւ «Ոսկե ծիրանի» խաղարկային անվանակարգում հայկական ֆիլմեր չկան

Ինչո՞ւ «Ոսկե ծիրանի»  խաղարկային անվանակարգում հայկական ֆիլմեր չկան

19.06.2012 | 00:03

«Ոսկե ծիրան» 9-րդ միջազգային կինոփառատոնի խաղարկային անվանակարգում հայկական ֆիլմեր չկան, դրանք ներկայացված են միայն «Հայկական համայնապատկերում» և վավերագրական ֆիլմերի մրցույթում: Հարց է առաջանում` հատո՞ւկ է արված, թե՞ այդքան լավը չէին հայ ռեժիսորների ֆիլմերը:
Մամուլի ասուլիսի ժամանակ, անդրադառնալով այս հարցին, փառատոնի ծրագրերի տնօրեն ՄԻՔԱՅԵԼ ՍՏԱՄԲՈԼՑՅԱՆՆ ասաց, որ մի անգամ արդեն խաղարկային մրցույթում ընդգրկել են հայկական ֆիլմ` տեղի տալով որոշ նկատառումների: Ֆիլմը մրցանակ չի ստացել, և հետո թե՛ ռեժիսորը, թե՛ նրա շրջապատը աղմուկ են բարձրացրել, ասելով, որ հալածում են հայկական կինոն, տեղ չեն տալիս հայ ռեժիսորներին և այլն:
«Սա կատակ էր,— ասաց նա:— Եթե այն մակարդակի հայկական ֆիլմ լինի, ինչպիսին խաղարկային անվանակարգի 12 ֆիլմերն են, առանց վարանելու կընդգրկենք: Չենք մտածի` մրցանակ կստանա՞, թե՞ ոչ, կամ չստանալուց հետո ի՞նչ կասեն մեր մասին: Այսօր նման ֆիլմ չունենք»: Հարցին, թե ինչն է պակասում հայկական ֆիլմերին, և որքան են դրանք զիջում արտասահմանյան երկրների ֆիլմերին, Միքայել Ստամբոլցյանը կեսկատակ, կեսլուրջ պատասխանեց, որ մեր ռեժիսորներին պակասում է շնորհքը, իսկ թե որքան են զիջում, չի կարող ասել: «Եթե արվեստում քանակական սանդղակ լիներ, գուցե ասեինք: Սանդղակը չկա»,- ասաց նա:
Նշենք, որ խաղարկային ֆիլմերի միջազգային մրցույթում ընդգրկված է 12 ֆիլմ: Աշխարհագրությունը լայն է` Չիլիից մինչև Պարսկաստան, շատ են նաև համատեղ արտադրության ֆիլմերը: Խաղարկային ֆիլմերի միջազգային ծրագրի ժյուրիի կազմը կղեկավարի աշխարհահռչակ կինոռեժիսոր, Կաննի փառատոնի մրցանակակիր և 2011-ի ժյուրիի անդամ Վիկտոր Էրիսեն:

http://www.irates.am/hy/1340050061
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

«Չտեսնված հայկական կինո»-ի հետքերով

«Չտեսնված հայկական կինո»-ի հետքերով

20.06.2012 | 16:05

Հայաստանում կա կինոթատրոնների պակաս, ֆիլմերի ցուցադրման բազմազանության խնդիր: «ՈՒնենք ընդամենը երեք կինոթատրոն, ինչը հավասարազոր է չլինելուն: Այդ երեք կինոթատրոնները չեն կարող ինչ-որ ստրատեգիա ձևավորել»,- մեզ հետ զրույցում ասաց «Մեկ կադր» միջազգային փառատոնի հիմնադիր-նախագահ ԳԱԳԻԿ ՂԱԶԱՐԷՆ, տեղեկացրեց նաև, որ քննարկումներ են ընթանում ՆՓԱԿ-ում «Չտեսնված հայկական կինո» խորագրով նախագիծ ստեղծելու վերաբերյալ: «Չտեսնված` երկու իմաստով` չտեսնված լուսավոր կինո, և կինո որ իրականում չենք տեսել,- ասաց նա:— Կցուցադրվեն թե՛ ժամանակակից, թե՛ խորհրդային շրջանի հայկական կինոյի նմուշներ: Գիտենք, որ խորհրդային շրջանում անգամ արտադրվել է հետաքրքիր, լավ կինո, որը մենք չենք տեսել: Եվ հենց այդ «չտեսնել»-ն է ձևավորել տպավորություն, թե հայկական կինո չկա: Իրականում դա կեղծիք է` պարտադրված պատկերացում հասարակությանը»:
Գագիկ Ղազարէի համոզմամբ` հասարակությունն անգամ չգիտի ինչ կինոլեզվի կոնտեքստում նայել կինոն: Որպես սպառող նայելն ու ժամանակ անցկացնելը, դա մի կինո է, բայց կան մարդիկ, որ կինոէկրանից ցուցադրվող պատկերի հանդեպ ունեն մեկ ուրիշ վերաբերմունք ու, կինոռեժիսորի կարծիքով` այդ տեսակի լավ կինոներ նկարահանվել են թե՛ անցյալում, թե՛ այսօր:

Զրույցը Գագիկ Ղազարէի հետ տե՛ս «Իրատես de facto»-ի առաջիկա համարներում

http://www.irates.am/hy/1340194150
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

Հայաստանում ստեղծվում են նոր արտադրական ձեռնարկություններ, որոնք պետք է համապատասխանեն եվրոպական չափանիշներին»

«Հայաստանում ստեղծվում են նոր արտադրական ձեռնարկություններ,  որոնք պետք է համապատասխանեն եվրոպական չափանիշներին»

08.06.2012 | 00:20

Գերմանիայի բնության, շրջակա միջավայրի պահպանության և միջուկային ռեակտորների անվտանգության դաշնային նախարարության ֆինանսավորմամբ Հայաստանում իրականացվում է «Աջակցություն արտադրական անվտանգության վերաբերյալ գիտելիքների հարստացմանը բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում» ծրագիրը:
Ծրագիրն իրականացնում է «Էկո Փիս» գիտական, էկոլոգիական հասարակական կազմակերպությունը: Ծրագրի շրջանակներում ԳԱԱ ԵԳԻ Հ. Կարապետյանի անվան երկրաբանական թանգարանում օրերս անցկացվեցին մասնագետների վերապատրաստման դասընթացներ, որոնց մասնակցում էին դասախոսներ Հայաստանի պետական ճարտարագիտական և Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարաններից, մասնագետներ ՀՀ բնապահպանության և արտակարգ իրավիճակների նախարարությունից և Երևանի «Օրհուս» կենտրոնի գրասենյակից: Դասընթացները վարում էին Գերմանիայից ժամանած միջազգային փորձագետները: 
«Գերմանիայում մշակվել է ստուգիչ թերթիկների հատուկ մեթոդոլոգիա, որը թույլ է տալիս ստուգել և գնահատել արտադրական ձեռնարկությունների պոտենցիալ վտանգավորության աստիճանը: Այն ներկայումս կիրառվում է եվրոպական մի շարք երկրներում, որպես արտադրական անվտանգության բաղկացուցիչ մաս: Ծրագրի նպատակն է այս փորձը տեղայնացնել Հայաստանում,— մեզ հետ զրույցում ասաց «Էկո Փիս» ՀԿ-ի նախագահ, ծրագրի ղեկավար և պատասխանատու ՔՐԻՍՏԻՆԵ ՍԱՀԱԿՅԱՆԸ
«Հայաստանում ստեղծվում են նոր արտադրական ձեռնարկություններ, որոնք պետք է համապատասխանեն եվրոպական չափանիշներին: Միաժամանակ միանալով Բոլոնյան կրթական գործընթացին, բարեփոխումներ են անցկացվում նաև կրթական ոլորտում»,- ավելացրեց նա:
Նախատեսված է նման դասընթացների անցկացում ուսանողական խմբի համար: Ծրագիրն ակնկալում է նաև բուհերի համապատասխան մասնագիտական բաժիններում այս մեթոդոլոգիայի հնարավոր կիրառում, ինչը հնարավորություն կտա, որ ուսանողները, արտադրական ուսումնական պրակտիկայի շնորհիվ, հետզհետե թափանցեն արտադրական ձեռնարկություններ: 
Թե ոլորտում մեզ մոտ ինչ թերացումներ ու խնդիրներ կան, Քրիստինե Սահակյանը չցանկացավ մանրամասնել, միայն նշեց, որ արտադրական ձեռնարկությունները գտնվում են հիմնականում սեփականատերերի ձեռքում, և դրանց անվտանգ գործունեության վերահսկումը ցանկացած ձեռնարկատիրոջ համար առաջնային խնդիր է: 
Քրիստինե Սահակյանի խոսքով` սեմինարն անցկացվեց երկրաբանական թանգարանում, քանի որ երկրաբանական և բնապահպանական հարցերը փոխշաղկապված են: «Փորձեցինք օգտակարը հաճելիի հետ համատեղել, որպեսզի տեղի և օտարերկրյա մասնագետները հնարավորություն ունենան ծանոթանալու Հայաստանի ընդերքին, ինչը ևս կարևոր է արտադրական անվտանգ գործունեություն կազմակերպելու համար»,— ասաց նա:
Նշենք, որ Հայաստանում ծրագրի իրականացմանն աջակցում են ՀՀ բնապահպանության և արտակարգ իրավիճակների նախարարությունները, ինչպես նաև Հայաստանի ճարտարագիտական և Երևանի ճարտարապետության և շինարարության պետական համալսարանները, որոնք էլ ընտրվել են որպես ծրագրի մոդելային ուսումնական հաստատություններ:

http://www.irates.am/hy/1339104225
Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

«Ծառը կծաղկի այն ժամանակ, երբ կիրականանա աշխարհասփյուռ հայության երազանքը»

«Ծառը կծաղկի այն ժամանակ, երբ կիրականանա աշխարհասփյուռ հայության երազանքը» (ֆոտոշարք)

15.06.2012 | 00:04

Իրադարձությունները, որ տեղի են ունենում Կարապետ Փամբուկչյանի ընտանիքում, համայն հայության ողբերգական 1915-ի հեռավոր արձագանքն են:
Չորրորդ սերնդի գաղթականներ, որոնք գրեթե լուծվել են Ամերիկա կոչվող բազմազգ հսկա երկրում: 
Տորոնտո, Մոսկվա, Սանկտ Պետերբուրգ և այլ քաղաքներում ֆիլմի ցուցադրությունը ցույց տվեց, որ այն սփյուռքում առաջացնում է հայրենասիրական վերելք, ակտիվ հետաքրքրություն այն բարդ խնդիրների հանդեպ, որոնք ծառացած են հայ ժողովրդի առջև: Մասնավորապես` Տորոնտո քաղաքում կայացած «Pomegranate» կինոփառատոնում «Վանա ծովուն արշալույսը» ընդգրկվեց որպես գալա-ցուցադրություն: Փառատոնի հրավերով և Հայաստանի մշակույթի նախարարության գործադրած ջանքերով հնարավոր եղավ ցուցադրել ֆիլմը: Կազմակերպիչների միաձայն կարծիքով` «Վանա ծովուն արշալույսը» արժանացավ հանդիսատեսի ամենաջերմ ընդունելությանը:
Ֆիլմի գլխավոր հերոսը` 80-ամյա Կարապետը, որի մայրը հրաշքով փրկվել էր 1915-ի ջարդերից, փորձում է իր ամերիկացած սերունդների մեջ պահպանել կորուսյալ հայրենիքի հիշողությունը: Ամեն տարի ապրիլի 24-ին` Թուրքիայի դեսպանատան դիմաց, նա այրում է այդ երկրի ազգային դրոշը: Կարապետի արարքը զայրացնում է որդուն` Տիգրանին, որը ստիպված է հոր պատճառով տուգանքներ մուծել, և անհասկանալի է 17-ամյա թոռանը, ով սիրահարված է ԱՄՆ սովորելու եկած թրքուհի համակուրսեցուն: 
Ինչպես նշում է ֆիլմի ռեժիսոր Վահան Ստեփանյանը` ֆիլմում խտացված են տարբեր սերունդների բախումից առաջացող պրոբլեմները, որոնք վեր են հանում օրախնդիր և լուծում պահանջող հարցադրումներ:
Ֆիլմում նկարահանվել են տարբեր երկրներից հրավիրված դերասաններ` Կարեն Ջհանգիրյան (Հայաստան), Ժան-Պիեռ Նշանյան (ԱՄՆ), Արեն Վաթյան (ՌԴ), Արևիկ Մարտիրոսյան (Ֆրանսիա), Գյունըշի Զան (Թուրքիա): Ֆիլմը նկարահանվել է չորս երկրում` Հայաստան, Թուրքիա, Ֆրանսիա և ԱՄՆ: 
Ռեժիսորներն են Արտակ Իգիթյանը և Վահան Ստեփանյանը, սցենարիստները` Արմեն Վաթյանն ու Արեն Վաթյանը: 
Ստորև ներկայացնում ենք մեր զրույցը ՎԱՀԱՆ ՍՏԵՓԱՆՅԱՆԻ և ԱՐՄԵՆ ՎԱԹՅԱՆԻ հետ: 
-Ինչո՞վ է տարբերվում «Վանա ծովուն արշալույսը» ցեղասպանության մասին պատմող այլ ֆիլմերից:
ԱՐՄԵՆ ՎԱԹՅԱՆ— Ֆիլմը Ցեղասպանության հետևանքների մասին է: Այսօրվա սերունդների հայացքն է, որոնց նախնիներն ապրել են ցեղասպանությունը: Մեզ հետաքրքրում էր, թե ի՞նչն է օգնում և՛ հայրենիքից, և՛ Ցեղասպանության խնդրից արդեն օտարացած սերնդին կրկին վերադառնալու այդ ցավալի հարցին:
ՎԱՀԱՆ ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ— «Վանա ծովուն արշալույսը» նկարված է մի փոքր այլ տեսանկյունով, քան տվյալ թեմայով նկարված մյուս ֆիլմերն են. ավելի նուրբ է և թեթև, տրամադրությունների և վիճակների կոնտրաստները հաջորդում են միմյանց: Ֆիլմը հուզում ու նաև ուժ է տալիս մարդկանց համահայկական խնդիրների լուծման առումով: 
-Ո՞Ւմ է ուղղված ֆիլմը` ներսի՞, թե՞ դրսի հանդիսատեսին: 
Վ. Ս.— Ավելի շատ` սփյուռքում ապրող հայերին, բայց դա չի նշանակում, որ մեզանում ասելիք չունի: Արդեն մտածում եմ, որ այստեղ, գուցե, ասելիքն ավելի շատ է, քան դրսում:
Ա. Վ.— Ֆիլմը բոլոր հայերի համար է, ինձ համար ցավալի է, երբ սկսում ենք տարանջատել` դրսի հայեր, ներսի հայեր, ստացվում է երկու տարբեր ժողովուրդ` տարբեր խնդիրներով, կյանքով: Մեր խնդիրը մեկն է` մնալ հայ և հասնել Հայկական հարցի լուծմանը:
-«Վանա ծովուն արշալույսը» ցուցադրվել է «Մոսկվա» կինոթատրոնում: Հայաստանյան հանդիսատեսը որքա՞ն էր հետաքրքրված Ցեղասպանության հետևանքների մասին պատմող ֆիլմով: 
Ա. Վ.— Ցանկալի կլիներ, որ ավելի մեծ լիներ հետաքրքրությունը: Դրսի հանդիսատեսի համար այս խնդիրներն ավելի զգալի են, ավելի սրտամոտ: Չնայած ֆիլմը դիտողներից հիմնականում շնորհակալական բառեր ենք լսել:
Վ. Ս.— Մեկ ամիս շարունակ օրը երկու-երեք սեանս է եղել: Իհարկե, ցանկալի կլիներ, որ ավելի շատ հանդիսատես դիտեր ֆիլմը:
-Որքա՞ն գումար է պետք լավ ֆիլմ նկարահանելու և գովազդելու համար, ինչը մեր օրերում շատ կարևոր է:
Ա. Վ.— Ֆիլմի ստեղծման համար կարևոր է ոչ թե մեծ գումարը, այլ ֆիլմը ստեղծողների տաղանդը և անկեղծությունը: Ցավը, որի մասին պատմում ես, պիտի սրտից գա: Պիտի սիրես ֆիլմի հերոսներին: Սիրով ենք նկարահանել և ուզում ենք այդ սերը փոխանցել հանդիսատեսին: Գումարը, որ ձեռք ենք բերել, որոշ չափով` մինիմալ, մեր պահանջները հիմնականում բավարարել է: 
Վ. Ս.— Սիրով աշխատելը կարևոր է, բայց, բնական է, ֆիլմը նաև արտադրություն է, որը կապված է ֆինանսավորման հետ: Համաձայն եմ Արմենի հետ, ձեռք բերված գումարը մեր պահանջները հիմնականում բավարարել է:
-Ֆիլմում ասվում է` Չինաստանում ապրելով չինացի չես դառնում: Այստեղ բախվում են գենետիկան, հայի էությունը և իրական, նյութեղեն աշխարհը: 
Վ. Ս.— Կարծում եմ` իրական, նյութեղեն աշխարհը ժամանակավոր է, հետո յուրաքանչյուրը փորձում է վերագտնել իր գեները, արմատները: 
-Բայց չէ՞ որ Կարապետի տնկած ծառը չի ծաղկում: 
Վ. Ս.— Այո, չի ծաղկում: Բայց, ինչպես Կարապետն է գրում իր կտակում, վստահ եմ, այն մի օր անպայման կծաղկի։ Ծառը կծաղկի այն ժամանակ, երբ կիրականանա աշխարհասփյուռ հայության երազանքը: 
Ա. Վ.— Սերնդեսերունդ այդ ծառը պետք է ջրվի, որ չչորանա, իսկ թե ե՞րբ կծաղկի, կախված է մեզնից:
-«Որտեղ կուզես ապրիր, բայց մեռնել պարտավոր ես Հայաստանում»: Այս միտքը տարբեր կերպ կարելի է հասկանալ: Կոպիտ դիտողությունների եմ նաև հանդիպել, որ բոլոր հայերը հենց դրանով էլ զբաղված են, և որ Հայաստանը գերեզմանոց չէ:
Ա. Վ.— Այդ տողերը կոնտեքստից հանված են, պետք է մինչև վերջ լսել, ասվում է` ի՞նչ իմաստ ունի դրսում ապրելը, եթե, միևնույն է, վերջում հանգրվանելու ես հայրենիքում:
-Բայց զուգադիպում է մեր այսօրվա կյանքի հետ, շատերը իսկապես ձգտում են դրսում ապրելու: Կյանքի վերջում կարող են և վերադառնալ:
Ա. Վ.— Օբյեկտիվ պատճառներ կան, ես չեմ մեղադրում նրանց, ովքեր հեռանում են երկրից: Եթե արվեստագետը չի կարողանում այստեղ ստեղծագործել, ինքնարտահայտվել, չես կարող պարտադրել, որ ողջ կյանքն այստեղ ապրի ու ոչինչ չանի: Եթե չես կարողանում ընտանիքդ պահել, իրավունք չունեմ ասելու` ապրիր այստեղ: Երբ սկսվեց ղարաբաղյան շարժումը, հայ տղաները, ովքեր ծնվել են Ամերիկայում, Ավստրալիայում, նույնիսկ հայերեն խոսել չգիտեին, եկան Հայաստան և մարտնչում էին այն հողի համար, որը երբեք չէին տեսել կամ թուրքական դեսպանատուն էին գրավում` Հայ դատը բարձրացնելու համար: Դա նման է դանդաղ ներգործող ականի, որ ամեն հայի գենում կա ու մի օր կպայթի:
Վ. Ս.- Հակառակն էլ կա, Լեհաստանում մեծ համայնքն է եղել, բոլորը ձուլվել են: Ֆիլմը հենց դրա մասին է, նոր սերունդները, կարողանո՞ւմ են վերագտնել իրենց արմատները, ինքնությունը, թե՞ ձուլվում են:
-Թուրք դերասանուհու մասնակցությունն ինչո՞վ է պայմանավորված: Խնդիրներ չի՞ ունեցել դերասանուհին իր երկրում:
Վ. Ս.— Մենք մտածեցինք որ ֆիլմի ազդեցությունն ավելի ուժեղ կլինի, եթե թրքուհուն ազգությամբ թրքուհի դերասանուհի մարմնավորի: Կարծում եմ` չենք սխալվել: Ի դեպ, Գյունըշի Զանը հիանալի կատարեց իր դերը:
Ա. Վ.— Նա գիտեր` ինչի մասին է ֆիլմը, հասկանում էր և՛ մեր խնդիրը, և՛ ֆիլմի խնդիրը, շատ ճիշտ վերաբերմունք ուներ այս ամենի նկատմամբ: 
-Որքան էլ բարի էր վերաբերմունքը թրքուհու նկատմամբ, միևնույն է, հայի և թուրքի սիրավեպը չի կայանում: 
Վ. Ս.— Այդ հարցում հանդիսատեսը տարակարծիք է, բայց ես վստահ եմ, որ ճիշտը մենք ենք` նրանք պիտի բաժանվեին:

Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ

http://www.irates.am/hy/1339746946

Կգործի երիտասարդ աստղագետների միջազգային դպրոցը

Կգործի երիտասարդ աստղագետների միջազգային դպրոցը

14.06.2012 | 06:45

Անանիա Շիրակացու 1400-ամյակին նվիրված միջոցառումների շրջանակներում սեպտեմբերի 15-23-ին Բյուրականի աստղադիտարանում (ԲԱ) կգործի երիտասարդ աստղագետների միջազգային դպրոց։ Այնտեղ իրենց մասնակցությունը կունենան որին կմասնակցեն Հայաստանի, Մերձավոր Արևելքի, Եվրոպայի և ԱՊՀ երկրների մոտ 30 ուսանողներ:
Այս մասին տեղեկացնում են Հայկական աստղագիտական ընկերությունից: 
Հրավիրված դասախոսների թվում են Միջազգային աստղագիտական միության նախագահ Ռոբերտ ՈՒիլյամսը (ԱՄՆ), հնդիկ նշանավոր տիեզերաբան Ջայանթ Նարլիկարը, ԱՄՆ-ի Կոռնելի համալսարանի պրոֆեսորներ Երվանդ Թերզյանը և Ռիչարդ Լովելասը, Վիկտոր Համբարձումյանի անվան միջազգային մրցանակի առաջին հաղթող Գարիկ Իսրայելյանը (Իսպանիա) և այլք, ինչպես նաև ԲԱ աստղագետներ: 
Դասախոսվող և քննարկվող թեմաներն են լինելու ցամաքային և տիեզերական աստղադիտակները և դիտողական տեխնիկան, համակարգիչները և տվյալների մշակման համակարգերը աստղագիտության մեջ, վիրտուալ աստղադիտարանները, զանազան եղանակներով մոլորակների, աստղերի, միգամածությունների և գալակտիկաների ուսումնասիրությունները, պատմաաստղագիտությունը և աստղագիտական ժառանգությունը: 
ՈՒսանողները հնարավորություն կունենան նաև մասնակցելու Վիկտոր Համբարձումյանի միջազգային մրցանակի հանձնման արարողությանը և «Աստղագիտական ժառանգությունը ազգային մշակույթում» թեմայով միջազգային պատմա-աստղագիտական գիտաժողովին, որը նվիրված կլինի ինչպես Շիրակացու աստղագիտական ժառանգությանը, այնպես էլ Հայաստանում աստղագիտական արժեք ներկայացնող նյութական և ոչ նյութական հուշարձանների ուսումնասիրությանը: 
Հիշեցնենք, որ բյուրականյան միջազգային ամառային դպրոցների շարքն սկսվել է 2006-ին և անցկացվում է երկու տարին մեկ անգամ: Նախորդ դպրոցներին մասնակցել է 21 երկրի 100-ից ավելի ուսանող: 
Դպրոցը կազմակերպում են ՀՀ ԳԱԱ Բյուրականի աստղադիտարանը և Հայկական աստղագիտական ընկերությունը։

Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ
http://www.irates.am/hy/1339686407

«Հայաստանի գրադարանների 95 տոկոսը չի համալրվում նոր գրականությամբ»

«Հայաստանի գրադարանների 95 տոկոսը  չի համալրվում նոր գրականությամբ»

15.06.2012 | 00:05

Նախագահ Սերժ Սարգսյանի հրամանագրով հայ գրատպության 500-ամյակի կապակցությամբ, գրականության և գրահրատարակչական գործի բնագավառներում ունեցած վաստակի համար մշակույթի վաստակավոր գործչի կոչման է արժանացել Ավետիք Իսահակյանի անվան կենտրոնական գրադարանի տնօրեն ՀԱՍՄԻԿ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԸ: Նշենք, որ այդ գրադարանում ապրիլի 20-ից գործում է «Իսահակյան» գրախանութը: Մինչև սեպտեմբեր գրախանութներ են բացվելու գրադարանի երեք մասնաճյուղերում: Հունիսի կեսերից կգործի երկրորդ գրախանութը (Մարտիրոս Սարյանի արձանի մոտ գտնվող գրադարանի մասնաճյուղում): Գրադարանում այս տարի բացվել է նաև «Երևանյան գրքի ակումբ», «Գրքի պուրակ», իսկ գրական-մշակութային միջոցառումների, գրողների հետ հանդիպման պակաս այստեղ երբեք չի լինում: «Համարձակ քայլ չէ՞ր գրախանութի բացումը մեր օրերում»,- Հասմիկ Կարապետյանի հետ մեր զրույցը սկսվեց այս հարցով:

-Շատ մեծ համարձակություն էր,- ասաց նա։- Երբ ամիսներ առաջ հայտարարեցի, որ մեր գրադարանը նպատակ ունի քաղաքում չորս գրախանութ բացելու, ընդգծեցի նաև չգործող գրախանութների իրողությունը: Մշակույթի նախարարությունը փորձեց իր ենթակայության տակ գտնվող մարզային գրադարաններում ստեղծել գրախանութներ, որոնք, ցավոք, իրենց չարդարացրին: Ես դա կապում եմ մեր մարզերի սոցիալ-տնտեսական վիճակի հետ, բայց, մյուս կողմից, գրահրատարակիչները փաստում են, որ երբ շրջաններում գրքի ցուցահանդես-տոնավաճառներ են կազմակերպում, մարդիկ գրքերն իրար ձեռքից են խլում: Այս երկու կարծիքները նկատի ունենալով, մենք որոշեցինք ռիսկի գնալ, գուցե` չարդարացված: Գրախանութ ստեղծելով, մենք ոչ միայն խնդիր ունենք գրականության տարածմանն աջակցելու, այլև լրացուցիչ ֆինանսական միջոցներ հայթայթելու` գրադարանը նոր գրականությամբ համալրելու համար: Տպավորությունն այնպիսին է, որ գուցե արդարացնի իրեն այս համարձակ քայլը:
-Գրախանութների բացումը Հայաստանը գրքի համաշխարհային մայրաքաղաք հռչակվելու հե՞տ է կապված:
-Ոչ, վաղուց ենք մտածել այդ մասին, բայց գրքի տարին, երևի, առիթ էր այն իրականացնելու համար:
-Բացառիկ գիրքն ավելի հեշտ է գտնել գրադարաններո՞ւմ, թե՞ գրախանութներում: Ո՞ր դեպքում է ընթերցասերը նախընտրում գրադարանի ընթերցասրահը, գրքի բարձր արժեքի՞, թե՞ գրախանութներում գրքի բացակայության: 
-Երկսայրի է հարցը: Գրադարանը եթե անգամ մեծ հետաքրքրություն ներկայացնող գիրք է ձեռք բերում, քանակը շատ սահմանափակ է: Մենք ունենք 35 հազար ընթերցող, որոնց մոտ 70 տոկոսն ուսանող է, ուստի հարցադրումն ավելի շատ ուսումնական, գիտական գրականությանն է վերաբերում: Բնականաբար, չենք կարող բոլոր ընթերցողների համար գրքեր գնել: Մեծ պահանջարկ ունեցող կամ եզակի գրականությունը ձեռք է բերվում ընթերցասրահի համար, որտեղ ընթերցողը կարող է նստել, կարդալ, նաև տեղադրվում է գրախանութում: Քանի որ ընթերցողների մեծ մասն ուսանող է, գնելու հավանականությունը քիչ է: Իսկ լավ գրականությունն այսօր թանկ արժե: 
-Այս տարի գրական-մշակութային շատ միջոցառումների կենտրոնում գիրքն է: Կարո՞ղ ենք դա համարել գովազդ, և ասել, որ գրքի, ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրությունը մեծացել է:
-Իհարկե, գովազդ է, բայց ընթերցանության ճգնաժամը շատ ավելի լուրջ արմատներ ունի: Վիճակագրական տվյալներով` Հայաստանի գրադարանների 95 տոկոսը չի համալրվում նոր գրականությամբ: Տեսեք` ինչ լուրջ թիվ է: Գրադարանը չունի իր ընթերցողին առաջարկելու նոր գրականություն, իսկ այսօրվա ընթերցողն էլ շատ խստապահանջ է և՛ գրքի որակի, և՛ գեղագիտության, և՛ տառատեսակի նկատմամբ: Երբ մենք ակնաբույժների հետ խոսում ենք, նրանք ասում են, թե որն է տեսողության պահպանման համար լավագույն տառատեսակը: Այսինքն` գրքագիտությունը լուրջ գիտություն է, և գրահրատարակիչը սկսել է հետևել դրան: 
Նորից անդրադառնամ գրադարանների չհամալրմանը: «Առանց մեկնաբանության» արտահայտություն կա: Հայաստանի պետական բյուջեում մշակույթը վերջին տողն է, գրադարանները մշակույթում են վերջին տողը: Ես լավատես եմ և ասում եմ, որ նորանկախ պետություն է, նոր է սկսում մեջքն ուղղել, և կգա գրքին անդրադառնալու ժամանակը: Ես ուզում եմ գրքի տարին համարել շրջադարձային գրադարանների և մշակույթի համար: Իմ մտահոգությունը գրադարաններն են: 
Վերջին քսան տարում գրադարանավարները եղածը համալրելու, պրոպագանդելու խնդիր չեն կարողացել լուծել: Դա օբյեկտիվ պատճառ է, այդ գրականությունը չմասսայականացնելու. ինչ եղել է, հասարակությունը տեղյակ է, նոր գրականության համար գրադարանների 95 տոկոսը չունի հնարավորություն:
-Դուք ինչպե՞ս եք համալրում ձեր գրաֆոնդը: 
-Գրքերի համալրման մեր ձևերը բազմազան են, գուցե մեզ օգնում են գրադարանի 75 տարվա պատմությունը, խիստ վարչարարությունը, նպատակամղված աշխատանքը, Երևանում լինելու հանգամանքը (ես ուզում եմ չնեղացնել շրջաններում գործող իմ գործընկերներին), ոտքով գրահրատարակչություններ, թերթերի խմբագրություններ գնալը, հեղինակներին զանգելը, նրանց հրատարակած գրքերից մեկ-երկու օրինակ խնդրելը, տարին մի քանի անգամ գրքի բարեկամի տոն հայտարարելը: Լուրջ աշխատանք է տարվել, որովհետև, եթե գիրքը կա գրադարանում, գրադարան կգա ընթերցողը, եթե չկա, չի գալու: Այլ տարբերակ չկա: Ինչո՞ւ ոչ, մեզ օգնում են նաև դրամաշնորհային ծրագրերը: 
2004-ից մեր գրադարանն անվճար ինտերնետ է մատուցում ընթերցողին, մեկ ամսից գրադարանն անցնելու է էլեկտրոնային սպասարկման: Ծրագիրն ընթացքի մեջ է, համակարգիչներն արդեն ձեռք են բերվել բարեգործական ծրագրերով, պետական միջոցներ չեն ծախսվել: Ինչպես իմ ընկերներից մեկն է ասում, օդում լիքը փող կա, պետք է գտնել այդ փողը դեպի քեզ ուղղելու ճանապարհը: Ֆինանսը մեծ դեր է խաղում կայացման գործում, բայց, իսկապես, աշխարհում կան ծրագրեր, որոնք դու կարող ես հիմնավորված ուղղորդել քո ժողովրդին, քո երիտասարդությանը կրթելուն: Մեզ, գուցե, հաջողվեց դա: Նշենք, որ Իսահակյանի անվան կենտրոնական գրադարանի աշխատողները ոչ մի գրադարանից ավելի բարձր աշխատավարձ չեն ստանում, բայց իսահակյանցիներն ամեն օր հազար այցելուի են սպասարկում, նույն 35- 40 հազար դրամով, ինչը ստանում են ոչինչ չանող գրադարանները: Էլի եմ շեշտում, սուբյեկտիվ է խնդիրը ոչինչ չանողի: Ես միշտ ասում եմ, որ գրադարանավարներին երբեք չպետք է մեղադրել: Կրթությունը, առողջապահությունը, մշակույթը պետական հոգածության բնագավառներ են, պետությունը պետք է իր վրա վերցնի կայացնելու, պահպանելու և ժողովրդին վերադարձնելու գործառույթը:

 Արմինե ՍԱՐԳՍՅԱՆ
http://www.irates.am/hy/1339747330

Դայսակու Իկեդայի ֆոտոցուցահանդեսը Երևանում

Դայսակու Իկեդայի ֆոտոցուցահանդեսը Երևանում

15.06.2012 | 18:05

Երևանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը հանդիպել է ճապոնական «Սոկա Գակկայ Ինտերնեյշնլ» միջազգային ասոցիացիայի ներկայացուցիչների հետ, որոնք Երևանում են Հայաստանի նկարիչների միության նախագահի հրավերով և ներկայացնելու են կազմակերպության նախագահ Դայսակու Իկեդայի ֆոտոցուցահանդեսը:
Այս մասին տեղեկացնում են Երևանի քաղաքապետարանի տեղեկատվության և հասարակայնության հետ կապերի վարչություն
Գնահատելով ասոցիացիայի գործունեությունը` ուղղված նոր արժեքների ստեղծմանը` քաղաքապետը պատրաստակամություն է հայտնել հետագա համագործակցության և համատեղ ծրագրերի իրականացման համար և հավելել, որ ճապոնական կազմակերպությունների հետ համագործակցության շրջանակում 2010-ից Երևանն անդամակցում է նաև «Քաղաքապետերը հանուն խաղաղության» կազմակերպությանը: 
«Սոկա Գակկայ Ինտերնեյշնլի» գործադիր տնօրեն Քենջի Յոշիգոն իր հերթին ներկայացրել է ասոցիացիայի առաքելությունը և նշել, որ երևանյան ցուցահանդեսի կազմակերպումը լավ հնարավորություն է հարաբերությունները զարգացնելու և խորացնելու համար:
Նշենք, որ 84-ամյա Դայսակու Իկեդայի ստեղծագործական անձնական ժառանգությունը շատ բազմազան է և ցուցադրվել է աշխարհի ավելի քան 130 քաղաքներում:

http://www.irates.am/hy/1339766660